Η αμυντική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ αποκτά πλέον διαφορετικό βάθος και στην Άγκυρα το γνωρίζουν καλά. Η συμφωνία για τα προηγμένα ισραηλινά συστήματα που θα αποτελέσουν τη βάση της «Ασπίδας του Αχιλλέα» δεν αντιμετωπίζεται από την Τουρκία ως μία ακόμη ελληνική εξοπλιστική κίνηση. Αντιμετωπίζεται ως αλλαγή των δεδομένων στην περιοχή.
Η Ελλάδα προχωρά στην ενίσχυση της αεράμυνας και της αντιπυραυλικής της προστασίας με προηγμένα αντιαεροπορικά, αντιπυραυλικά και anti-drone συστήματα, καθώς και σύγχρονα ραντάρ ισραηλινής τεχνολογίας. Παράλληλα ανοίγει ο δρόμος για την ανάπτυξη ενός σύγχρονου αμυντικού οικοσυστήματος στην Ελλάδα με ισραηλινή τεχνογνωσία.
Η σημασία της συμφωνίας, επομένως, ξεπερνά κατά πολύ μια αγορά οπλικών συστημάτων. Αγγίζει την ίδια την αμυντική αρχιτεκτονική της χώρας και προσθέτει ένα ακόμη ισχυρό στοιχείο στη στρατηγική σχέση Αθήνας–Ιερουσαλήμ.
Αυτό ακριβώς φαίνεται να προκαλεί τον μεγαλύτερο εκνευρισμό στην άλλη πλευρά του Αιγαίου.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έβαλε προσωπικά στο τραπέζι το ζήτημα της ενίσχυσης της άμυνας των ελληνικών νησιών. Οι αναφορές του στο Καστελόριζο, στις διεθνείς συμφωνίες και στα «διδάγματα της Ιστορίας» δεν αφήνουν πολλά περιθώρια παρερμηνείας. Η Τουρκία επιχειρεί να θέσει όρους στον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα οργανώνει την άμυνα της δικής της επικράτειας.
Η απάντηση της Αθήνας ήταν άμεση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα είναι ειρηνική χώρα και δεν απειλεί κανέναν, δεν πρόκειται όμως να δεχθεί υποδείξεις για το πώς θα ενισχύσει την αμυντική της θωράκιση.
ΤΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΝΗΣΥΧΕΙ ΤΗΝ ΑΓΚΥΡΑ
Η τουρκική αντίδραση δεν αφορά μόνο τα νέα ελληνικά οπλικά συστήματα.
Πίσω από αυτή βρίσκεται ο ολοένα εντονότερος ανταγωνισμός Τουρκίας και Ισραήλ για επιρροή στην ευρύτερη περιοχή. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η στενότερη στρατιωτική και διπλωματική συνεργασία Αθήνας–Ιερουσαλήμ αποκτά για την Άγκυρα πολύ μεγαλύτερη σημασία.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν τα προηγμένα συστήματα ραντάρ που θα αποκτήσει η Ελλάδα. Στην τουρκική πλευρά εκφράζεται η ανησυχία ότι μέσω αυτής της συνεργασίας το Ισραήλ αποκτά ένα ακόμη στρατηγικό πλεονέκτημα στην περιοχή, αυτή τη φορά προς τα δυτικά σύνορα της Τουρκίας.
Για την Αθήνα, βέβαια, το ζήτημα είναι πολύ πιο απλό: η Ελλάδα έχει δικαίωμα και υποχρέωση να διαθέτει τα μέσα που απαιτούνται για την προστασία της επικράτειάς της.
ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ
Εδώ βρίσκεται πλέον η πιο επικίνδυνη πλευρά της τουρκικής πίεσης.
Η Άγκυρα δεν περιορίζεται στις γνωστές διαφωνίες για θαλάσσιες ζώνες και οριοθετήσεις. Επαναφέρει συστηματικά τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», συνδέοντάς την με την απαίτησή της να εξαιρεθούν ελληνικά νησιά από τον αμυντικό σχεδιασμό της χώρας.
Η διαφορά είναι ουσιαστική. Όταν αμφισβητείται όχι μόνο ένα κυριαρχικό δικαίωμα αλλά η ίδια η ελληνική κυριαρχία και, ταυτόχρονα, το δικαίωμα άμυνας αυτών των περιοχών, το ζήτημα περνά σε άλλο επίπεδο.
Αυτό περιορίζει αναπόφευκτα και τα περιθώρια ουσιαστικής συνεννόησης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας. Είναι δύσκολο να οικοδομηθεί κλίμα εμπιστοσύνης όταν η μία πλευρά ζητά από την άλλη να αποδεχθεί περιορισμούς στην άμυνα τμημάτων της ίδιας της επικράτειάς της.
Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΠΟΥ ΑΠΟΚΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΒΑΘΟΣ
Η σχέση Ελλάδας–Ισραήλ δεν γεννήθηκε σήμερα. Ούτε περιορίζεται στην «Ασπίδα του Αχιλλέα». Τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει σταθερό στρατηγικό χαρακτήρα, με την άμυνα και την ασφάλεια να βρίσκονται στον πυρήνα της.
Η νέα συμφωνία, όμως, προσθέτει κάτι περισσότερο. Φέρνει προηγμένη ισραηλινή τεχνολογία στην καρδιά της ελληνικής αεράμυνας και δημιουργεί προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ενός σύγχρονου αμυντικού οικοσυστήματος στην Ελλάδα με ισραηλινή τεχνογνωσία.
Η Ελλάδα δεν ενισχύει μόνο το οπλοστάσιό της. Ενισχύει την αποτροπή της και ταυτόχρονα δένει στενότερα μια από τις σημαντικότερες στρατηγικές σχέσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό είναι που αλλάζει την εικόνα.
Η Αθήνα δεν έχει συμφέρον από μια νέα περίοδο έντασης με την Τουρκία. Η αποκλιμάκωση και ο διάλογος παραμένουν πολύτιμοι, όσο όμως στηρίζονται στον σεβασμό της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας.
Η ισχυρή άμυνα δεν ακυρώνει τον διάλογο. Του δίνει όρια.
Και η Ελλάδα, σε μια περιοχή όπου οι συσχετισμοί αλλάζουν γρήγορα, έχει κάθε λόγο να επενδύει τόσο στην αποτρεπτική της ισχύ όσο και στις συμμαχίες της.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα. Η συμμαχία Ελλάδας–Ισραήλ, όμως, είναι κάτι μεγαλύτερο: ένας παράγοντας που η Άγκυρα είναι πλέον υποχρεωμένη να υπολογίζει.
