Το μήνυμα για το Διεθνές Δίκαιο, η Ελλάδα ως ενεργειακός κόμβος και οι επαφές με Νετανιάχου και ExxonMobil
Τον ρόλο της Ελλάδας ως χώρας που επενδύει στη διεθνή συνεργασία, το Διεθνές Δίκαιο, τη γεωπολιτική σταθερότητα και την οικονομική ανάπτυξη ανέδειξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.
Στην ομιλία του, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και στο Κυπριακό, το οποίο χαρακτήρισε «ανοιχτή πληγή» εδώ και 52 χρόνια. Παράλληλα, εξέφρασε τη στήριξη της Ελλάδας στις προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών για την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, με στόχο την επανένωση της Κύπρου στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Το μήνυμα προς την Άγκυρα
Η προσέγγιση της Αθήνας απέναντι στην Τουρκία κινήθηκε σε δύο βασικούς άξονες: τη διατήρηση του διαλόγου και την αποφυγή της έντασης, παράλληλα με τη σταθερή προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο.
Ο πρωθυπουργός έδωσε έμφαση στην ανάγκη αποφυγής απειλών και μονομερών ενεργειών, εντάσσοντας τις σχέσεις καλής γειτονίας στο ευρύτερο ζήτημα της περιφερειακής σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κυβερνητικές πηγές ανέφεραν ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να μην ανεβάσει τους τόνους, λίγες ώρες μετά την ομιλία του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η οποία κινήθηκε σε χαμηλότερους τόνους σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν.
Στο επίκεντρο το Διεθνές Δίκαιο και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας
Ιδιαίτερη θέση στην ομιλία του πρωθυπουργού είχε η ανάγκη ενίσχυσης της πολυμερούς συνεργασίας και της εφαρμογής των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι οι διεθνείς κανόνες και συμφωνίες δοκιμάζονται ολοένα περισσότερο, σε μια περίοδο αυξημένων συγκρούσεων και γεωπολιτικών εντάσεων.
Ξεχωριστή αναφορά έκανε στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, την UNCLOS, την οποία παρουσίασε ως βασικό θεσμικό πλαίσιο για την ειρηνική επίλυση διεθνών διαφορών.
Παράλληλα, ανέδειξε τη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της προστασίας των διεθνών θαλάσσιων οδών, οι οποίες συνδέονται άμεσα με το παγκόσμιο εμπόριο, την ενέργεια και την επισιτιστική ασφάλεια.
Η Ελλάδα ως γέφυρα και ενεργειακός κόμβος
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε την Ελλάδα ως παράγοντα σταθερότητας και ως «γέφυρα» μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής, Κόλπου και Βόρειας Αφρικής.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στις στρατηγικές σχέσεις της Αθήνας με χώρες της περιοχής και στη δυνατότητα αξιοποίησης της γεωγραφικής θέσης της χώρας για την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται οι ενεργειακές και ψηφιακές διασυνδέσεις, καθώς και έργα όπως το GREGY και ο Great Sea Interconnector. Όπως υπογράμμισε, στόχος είναι η Ελλάδα να ενισχύσει τον ρόλο της ως ενεργειακού και διαμετακομιστικού κόμβου, συμβάλλοντας παράλληλα στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
Οικονομία, επενδύσεις και τεχνητή νοημοσύνη
Στο οικονομικό σκέλος, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε την πορεία της ελληνικής οικονομίας με τις μεταρρυθμίσεις, τις επενδύσεις και την ψηφιοποίηση του κράτους.
Παρουσίασε την οικονομική ανάπτυξη σε συνάρτηση με την ενίσχυση της άμυνας, των υποδομών και της κοινωνικής συνοχής, ενώ αναφέρθηκε στη μείωση του ελληνικού δημόσιου χρέους, στις ξένες επενδύσεις και στις διαδοχικές αναβαθμίσεις της ελληνικής οικονομίας από διεθνείς οίκους αξιολόγησης.
Στο τελευταίο μέρος της ομιλίας του, ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην τεχνητή νοημοσύνη. Προειδοποίησε για τις πιθανές επιπτώσεις από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της AI, μεταξύ άλλων στην απασχόληση και στη συγκέντρωση πλούτου, αλλά και για τις δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν στον έλεγχο των πλέον προηγμένων συστημάτων.
Ο πρωθυπουργός τάχθηκε υπέρ ενός πλαισίου που θα περιλαμβάνει ρύθμιση, αδειοδότηση, διαφάνεια και ελέγχους ασφαλείας.
Η συνάντηση με Νετανιάχου
Στο περιθώριο της παρουσίας του στη Νέα Υόρκη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, έπειτα από αίτημα της ισραηλινής πλευράς. Η συνάντηση διήρκεσε περισσότερο από μισή ώρα.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός ήταν, μαζί με τον Σλοβένο ομόλογό του, μεταξύ των ελάχιστων Ευρωπαίων ηγετών που συναντήθηκαν με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό κατά την παρουσία του στη Νέα Υόρκη.
Στη συζήτηση τέθηκαν οι διμερείς σχέσεις, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, το Ιράν και ο Λίβανος, καθώς και η αμυντική συνεργασία των δύο χωρών. Συζητήθηκε επίσης η «Ασπίδα του Αχιλλέα», ενώ στο τραπέζι βρέθηκαν ζητήματα ενέργειας και περιφερειακών διασυνδέσεων.
Από την ελληνική πλευρά, η σχέση με το Ισραήλ χαρακτηρίζεται σταθερά ως «στρατηγική». Η Αθήνα υποστηρίζει ότι το βάθος της συνεργασίας επιτρέπει στις δύο πλευρές να συζητούν ακόμη και ζητήματα στα οποία υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις, χωρίς να επηρεάζεται η συνολική σχέση.
Οι εξελίξεις με ExxonMobil και η γεώτρηση του 2027
Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενεργειακή διάσταση της ελληνικής παρουσίας στη Νέα Υόρκη.
Η συνάντηση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου με τον αντιπρόεδρο της ExxonMobil, John Ardill, έδωσε νέα στοιχεία για την πορεία του σχεδιασμού.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η προετοιμασία προχωρά με ιδιαίτερα γρήγορους ρυθμούς, ενώ ο στόχος για τη διενέργεια της ερευνητικής γεώτρησης τον Μάρτιο του 2027 παραμένει εφικτός.
Ο John Ardill φέρεται να χαρακτήρισε το συγκεκριμένο εγχείρημα ως το ταχύτερο project προετοιμασίας γεώτρησης που έχει πραγματοποιήσει η ExxonMobil.
Η εταιρεία υπολογίζει τις πιθανότητες εντοπισμού κοιτάσματος περίπου στο 15% έως 16%. Το ποσοστό θεωρείται αξιοσημείωτο, χωρίς ωστόσο να αποτελεί εγγύηση για θετικό αποτέλεσμα.
Το παράδειγμα της Νορβηγίας
Στη συζήτηση για την ενεργειακή προοπτική της Ελλάδας χρησιμοποιήθηκε ως σημείο αναφοράς η Νορβηγία.
Όταν η χώρα βρισκόταν σε αντίστοιχο στάδιο ανάπτυξης της πετρελαϊκής της βιομηχανίας, οι πιθανότητες επιτυχίας στις έρευνες υπολογίζονταν περίπου στο 20%.
Η νορβηγική εμπειρία παρουσιάστηκε ως παράδειγμα που δείχνει ότι η δημιουργία μιας ισχυρής ενεργειακής βιομηχανίας δεν εξαρτάται από μία μόνο γεώτρηση. Απαιτείται συνεχής ερευνητική προσπάθεια και διαδοχικές γεωτρήσεις, μέχρι να εντοπιστούν κοιτάσματα με δυνατότητα εμπορικής αξιοποίησης.
