Η πρώτη τριμερής σύνοδος των ηγετών ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας προγραμματίζεται για τις 19 Νοεμβρίου στη Σεντζέν – Γιατί η λήξη της συμφωνίας New START επαναφέρει στο προσκήνιο τον έλεγχο των πυρηνικών οπλοστασίων.
Μια συνάντηση με ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί την ερχόμενη εβδομάδα στην Κίνα, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να βρεθεί στο ίδιο τραπέζι με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Σι Τζινπίνγκ. Οι ηγέτες των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων του πλανήτη σχεδιάζεται να συναντηθούν την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), στη Σεντζέν της νότιας Κίνας.
Την πραγματοποίηση της τριμερούς συνάντησης επιβεβαίωσε ο Λευκός Οίκος, δίνοντας νέα διάσταση στην επικείμενη επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στην Κίνα. Στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν ο περιορισμός των πυρηνικών εξοπλισμών και οι εξελίξεις στο Ιράν, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς ισορροπίες παραμένουν ιδιαίτερα εύθραυστες.
Ωστόσο, οι προσδοκίες για άμεση συμφωνία είναι περιορισμένες. Αμερικανός αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι δεν αναμένεται να προκύψει συγκεκριμένο αποτέλεσμα από την πρώτη αυτή συνάντηση, η οποία εκτιμάται περισσότερο ως αφετηρία για μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Το Ιράν στην ατζέντα, η Ουκρανία εκτός συζήτησης
Η κρίση στο Ιράν αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά θέματα που θα απασχολήσουν τους τρεις ηγέτες. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, ο Ντόναλντ Τραμπ προτίθεται να θέσει το ζήτημα κατά τη διάρκεια των συνομιλιών με τον Σι Τζινπίνγκ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η Ουκρανία, αντίθετα, δεν αναμένεται να συμπεριληφθεί στην ατζέντα της τριμερούς συνάντησης. Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Κιέβου και Μόσχας ακολουθούν διαφορετική διαδικασία, στην οποία το Πεκίνο δεν αποτελεί ουσιαστικό μέρος.
Η επιλογή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ρωσία και η Κίνα έχουν αναπτύξει στενή συνεργασία τα τελευταία χρόνια, ενώ η Μόσχα εξακολουθεί να επιδιώκει διεθνή διπλωματική στήριξη για τις θέσεις της σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η απουσία του ουκρανικού ζητήματος από την τριμερή ατζέντα δεν σημαίνει ότι οι εξελίξεις στην περιοχή παύουν να επηρεάζουν τις σχέσεις των τριών δυνάμεων. Αντίθετα, αναδεικνύει την προσπάθεια της Ουάσινγκτον να διατηρήσει ξεχωριστά κανάλια διαπραγμάτευσης για τη συγκεκριμένη σύγκρουση.
Η λήξη της New START αλλάζει τα δεδομένα
Ο πυρηνικός έλεγχος αποκτά κεντρική θέση στη συνάντηση, καθώς τον Φεβρουάριο έληξε η συμφωνία New START μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Πρόκειται για την τελευταία σημαντική συνθήκη που περιόριζε τα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια των δύο χωρών.
Η λήξη της άφησε τα δύο μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια του κόσμου χωρίς το προηγούμενο πλαίσιο περιορισμών, τερματίζοντας μια μακρά περίοδο συνεργασίας στον έλεγχο των εξοπλισμών.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει την επιθυμία να διαμορφωθεί μια νέα, ανανεωμένη συμφωνία, στην οποία θα συμμετέχει και η Κίνα. Η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι οποιοδήποτε σύγχρονο πλαίσιο ελέγχου των πυρηνικών όπλων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη και την ενίσχυση του κινεζικού οπλοστασίου.
Το Πεκίνο, ωστόσο, εμφανίζεται μέχρι στιγμής απρόθυμο να αναλάβει αντίστοιχες δεσμεύσεις. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του αμερικανικού Πενταγώνου, η Κίνα διαθέτει περισσότερες από 600 πυρηνικές κεφαλές, αριθμός σημαντικά μικρότερος από τα οπλοστάσια των ΗΠΑ και της Ρωσίας, τα οποία υπολογίζονται σε περισσότερες από 5.000 κεφαλές το καθένα.
Αυτή η διαφορά αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους το Πεκίνο δεν επιθυμεί να συμμετάσχει σε μια συμφωνία που θα επέβαλλε αντίστοιχους περιορισμούς και στις τρεις χώρες.
Η Κίνα στο επίκεντρο μιας νέας πυρηνικής διαπραγμάτευσης
Η συμμετοχή του Σι Τζινπίνγκ σε μια τέτοια συνάντηση έχει ξεχωριστή σημασία, καθώς η Κίνα καλείται να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο στις διεθνείς συζητήσεις για τον πυρηνικό αφοπλισμό.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει υποστηρίξει ότι μια νέα συμφωνία θα πρέπει να είναι καλύτερη και πιο σύγχρονη από την προηγούμενη, συμπεριλαμβάνοντας και το Πεκίνο. Ωστόσο, πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι και αναλυτές έχουν προειδοποιήσει ότι η εξασφάλιση της συμμετοχής της Κίνας και της Ρωσίας σε ένα κοινό πλαίσιο θα είναι ιδιαίτερα δύσκολη και ενδέχεται να απαιτήσει χρόνια διαπραγματεύσεων.
Η Ουάσινγκτον και το Πεκίνο έχουν ήδη πραγματοποιήσει επαφές για την προετοιμασία των επικείμενων συναντήσεων. Παράλληλα, η Κίνα δεν έχει επιβεβαιώσει με τον ίδιο τρόπο την τριμερή σύνοδο, ενώ τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της χώρας έχουν αναφερθεί κυρίως στις διμερείς συνομιλίες που θα πραγματοποιήσει ο Σι Τζινπίνγκ στο περιθώριο της APEC.
Μια συνάντηση με ισχυρό συμβολισμό
Η επικείμενη σύνοδος έρχεται μετά από μια σειρά διπλωματικών επαφών μεταξύ των τριών ηγετών. Ο Σι Τζινπίνγκ είχε υποδεχθεί ξεχωριστά στο Πεκίνο τόσο τον Πούτιν όσο και τον Τραμπ, ενώ τον Σεπτέμβριο φιλοξένησε τον Αμερικανό πρόεδρο στην Ουάσινγκτον.
Ο Τραμπ αναμένεται να φτάσει στη Σεντζέν αργά το βράδυ της Τετάρτης, αφού προηγουμένως συμμετάσχει στη σύνοδο της ASEAN στις Φιλιππίνες. Στο πρόγραμμά του περιλαμβάνονται επίσης διμερείς συνομιλίες με τον Σι Τζινπίνγκ.
Η συνάντηση των τριών ηγετών θα αποτελέσει μια πρωτοφανή διπλωματική εικόνα, καθώς θα βρεθούν μαζί οι επικεφαλής των χωρών που διαθέτουν τα μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια. Το αν αυτή η εικόνα θα μετατραπεί σε ουσιαστική πρόοδο στον έλεγχο των εξοπλισμών παραμένει αβέβαιο.
Προς το παρόν, το βασικό ζητούμενο είναι να ανοίξει ένας νέος δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον, Μόσχας και Πεκίνου, σε μια περίοδο κατά την οποία η λήξη της New START, η κρίση στο Ιράν και οι ανταγωνισμοί των μεγάλων δυνάμεων καθιστούν την ανάγκη συνεννόησης ακόμη πιο επιτακτική.
