Η αναθεώρηση του κειμένου θεωρείται από την Αθήνα θετική εξέλιξη, καθώς ενσωματώνει το αίτημα για μεγαλύτερη ευελιξία και για προσωρινά μέτρα προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε κράτους μέλους. Ωστόσο, δεν υπήρξε συμφωνία για συγκεκριμένα μέτρα ούτε εξασφαλίστηκε αυτόματα πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος για τις εθνικές κυβερνήσεις.
Τι προβλέπει το αναθεωρημένο κείμενο
Στη νέα διατύπωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να εξετάσει και, εφόσον κριθεί αναγκαίο, να προτείνει πρόσθετες βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις για την ενεργειακή ακρίβεια. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις διαφορετικές συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι χώρες της ΕΕ και στις αποκλίσεις των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στα συμπεράσματα:
«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να εξετάσει και, εφόσον απαιτείται, να προτείνει περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση της εκτίναξης των τιμών ενέργειας βραχυπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές συνθήκες των κρατών-μελών, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας».
Παράλληλα, οι ηγέτες χαιρετίζουν την πρόθεση της Κομισιόν να παρατείνει το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τους βιομηχανικούς κλάδους που πλήττονται περισσότερο, να βελτιώσει την αξιοποίηση των διυλιστηρίων της ΕΕ και να προωθήσει εθελοντικές πρωτοβουλίες για τη συγκέντρωση της ενεργειακής ζήτησης.
Θετική υποδοχή επιφυλάσσουν επίσης στην πρόταση για αναβολή ορισμένων υποχρεώσεων που προβλέπει ο κανονισμός για το μεθάνιο.
Η πίεση της Αθήνας για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία
Το αρχικό προσχέδιο είχε προκαλέσει αντιδράσεις σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, μεταξύ των οποίων η Αθήνα και η Ρώμη. Οι δύο χώρες ζητούσαν μεγαλύτερα περιθώρια για την εφαρμογή έκτακτων, στοχευμένων και προσωρινών μέτρων στήριξης, προκειμένου να προστατευθούν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Κατά τη διάρκεια της Συνόδου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για την αρχική διατύπωση, θεωρώντας ότι δεν αποτύπωνε επαρκώς τη σοβαρότητα και τον επείγοντα χαρακτήρα της κρίσης.
«Τα συμπεράσματα, στην τρέχουσα μορφή τους, δεν αντανακλούν τον επείγοντα χαρακτήρα της ενεργειακής κρίσης», ανέφερε ο πρωθυπουργός, σύμφωνα με Έλληνα αξιωματούχο που μίλησε στο Politico.
Ο ίδιος υπογράμμισε ακόμη: «Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη ευελιξία εντός του υφιστάμενου δημοσιονομικού πλαισίου, ώστε να προσφέρουμε στοχευμένα, προσαρμοσμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης στα ευάλωτα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις».
Η αλλαγή στο κείμενο αποτυπώνει την αποδοχή του αιτήματος για εξέταση πρόσθετων παρεμβάσεων. Δεν ισοδυναμεί, ωστόσο, με οριστική έγκριση νέων επιδοτήσεων ή με αυτόματη εξαίρεση των σχετικών δαπανών από τους δημοσιονομικούς κανόνες.
Ποια μέτρα εξετάζονται για τη βιομηχανία και την ενέργεια
Οι παρεμβάσεις που περιλαμβάνονται στα συμπεράσματα κινούνται σε τρεις βασικούς άξονες.
Πρώτον, προβλέπεται η παράταση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τις βιομηχανίες που αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη πίεση από τις τιμές ενέργειας.
Δεύτερον, η Επιτροπή προτίθεται να διαμορφώσει βραχυπρόθεσμο πλαίσιο για την καλύτερη αξιοποίηση της δυναμικότητας και της αποδοτικότητας των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων.
Τρίτον, σχεδιάζονται πρωτοβουλίες για την εθελοντική συγκέντρωση της ζήτησης ενέργειας, με στόχο την καλύτερη οργάνωση των προμηθειών.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν οι επόμενες προτάσεις θα συνοδευτούν από ουσιαστικά περιθώρια χρηματοδότησης και αν θα επιτρέψουν στις κυβερνήσεις να στηρίξουν αποτελεσματικότερα τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις.
Η δεύτερη ημέρα της Συνόδου και τα επόμενα θέματα
Στη δεύτερη ημέρα των εργασιών, με τη συμμετοχή και του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, οι ηγέτες αναμένεται να ασχοληθούν και με τις γεωπολιτικές εξελίξεις γύρω από τη συμφωνία Τραμπ και Πούτιν για την απευθείας προμήθεια ρωσικού ντίζελ στις ΗΠΑ, καθώς και με τις πιθανές οικονομικές και πολιτικές συνέπειές της.
Στην ατζέντα βρίσκεται επίσης το μεταναστευτικό, με έμφαση στην αντιμετώπιση της εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών, στις επιστροφές και στη δημιουργία κέντρων επιστροφών σε τρίτες χώρες.
Για την ενεργειακή πολιτική, το επόμενο κρίσιμο βήμα θα είναι οι συγκεκριμένες προτάσεις που θα καταθέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το εύρος των μέτρων που θα μπορούν να εφαρμόσουν τα κράτη μέλη. Μέχρι τότε, η αναθεώρηση των συμπερασμάτων καταγράφει μια πολιτική συμφωνία για περαιτέρω εξέταση λύσεων, χωρίς να εξασφαλίζει από μόνη της άμεση μείωση των λογαριασμών ρεύματος.
