Η κυβέρνηση διεκδικεί μεγαλύτερη ευελιξία από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να διαθέσει πρόσθετους πόρους για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στο ενεργειακό κόστος. Στο επίκεντρο βρίσκονται το πετρέλαιο θέρμανσης, το ντίζελ κίνησης, η βενζίνη και η ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης.
Νέο κύκλο παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους ενέργειας εξετάζει η κυβέρνηση, με την έκταση των μέτρων να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αποφάσεις που θα ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο τις επόμενες ημέρες.
Η Αθήνα επιδιώκει να εξασφαλίσει μεγαλύτερο περιθώριο αξιοποίησης των πόρων που προβλέπει η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής, ώστε μέρος των πρόσθετων δαπανών να κατευθυνθεί απευθείας στην οικονομική ενίσχυση των πολιτών και των επιχειρήσεων και όχι αποκλειστικά σε ενεργειακές επενδύσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το «Πρώτο Θέμα», ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να θέσει το ζήτημα στη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου, διεκδικώντας μεγαλύτερη ευελιξία στη διάθεση των διαθέσιμων κονδυλίων.
Ποια μέτρα εξετάζονται για τα καύσιμα
Στο κυβερνητικό επιτελείο βρίσκονται υπό εξέταση τέσσερις βασικές παρεμβάσεις, εφόσον εξασφαλιστούν οι απαραίτητοι πόροι:
- Ενίσχυση της επιδότησης στο πετρέλαιο θέρμανσης, με στόχο να περιοριστεί η τελική τιμή για τους καταναλωτές.
- Αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, με ενδεχόμενη ενίσχυση των ποσών που λαμβάνουν οι δικαιούχοι, ιδιαίτερα στις περιοχές με χαμηλότερες θερμοκρασίες.
- Νέα μέτρα για τη βενζίνη, πέραν της έκπτωσης που προβλέπεται να παρέχουν τα διυλιστήρια.
- Στοχευμένες ενισχύσεις σε νοικοκυριά και επαγγελματικούς κλάδους που επιβαρύνονται από τις αυξήσεις στα καύσιμα, όπως οι μεταφορές, η αλιεία και η αγροτική παραγωγή.
Πρόκειται για σενάρια που εξετάζονται και όχι για οριστικά αποφασισμένα μέτρα. Το εύρος των παρεμβάσεων θα εξαρτηθεί από τα δημοσιονομικά περιθώρια και τις ευρωπαϊκές αποφάσεις.
Το στοίχημα του 1 δισ. ευρώ και η ρήτρα διαφυγής
Η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει τη δυνατότητα πρόσθετων δαπανών περίπου 1 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2028, μέσω της ειδικής ενεργειακής ρήτρας διαφυγής. Ωστόσο, το υφιστάμενο πλαίσιο προβλέπει ότι τα χρήματα αυτά θα κατευθυνθούν σε επενδύσεις για την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας.
Το εγκεκριμένο σχέδιο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, επενδύσεις σε συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες, φωτοβολταϊκά, ενεργειακή αναβάθμιση δημόσιων κτιρίων και υποδομές μεταφορών.
Η κυβέρνηση επιδιώκει τώρα να αλλάξει μέρος αυτής της κατανομής, ώστε να μπορεί να χρηματοδοτήσει και άμεσες ενισχύσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας.
Η προσπάθεια, ωστόσο, συναντά επιφυλάξεις στις Βρυξέλλες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται προσεκτική απέναντι σε νέες εξαιρέσεις από τους δημοσιονομικούς κανόνες, καθώς οι πιέσεις στις αγορές ομολόγων και η δημοσιονομική κατάσταση ορισμένων κρατών-μελών περιορίζουν τα περιθώρια για γενικευμένη χαλάρωση.
Τα 400 εκατ. ευρώ για τις πρώτες παρεμβάσεις
Για την άμεση ενεργειακή στήριξη έχουν ήδη προβλεφθεί 400 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 200 εκατ. ευρώ αφορούν το τελευταίο τρίμηνο του 2026 και άλλα 200 εκατ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2027.
Με βάση τον σχεδιασμό που περιγράφει το δημοσίευμα, οι πρώτες ανακοινώσεις αναμένονται την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, μία ημέρα πριν από την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης και τη Σύνοδο Κορυφής.
Τότε αναμένεται να διευκρινιστούν:
- Το ύψος της ενίσχυσης για το πετρέλαιο θέρμανσης.
- Η παρέμβαση στην τιμή του πετρελαίου κίνησης για το δεύτερο μισό του Οκτωβρίου.
- Η ενδεχόμενη αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για τη χειμερινή περίοδο.
Βασικός στόχος που αποδίδεται στην κυβέρνηση είναι να συγκρατηθεί η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο. Για την επίτευξή του θα μπορούσε να αξιοποιηθεί κρατική επιδότηση, σε συνδυασμό, εφόσον κριθεί αναγκαίο, με πρόσθετη έκπτωση από τα διυλιστήρια.
Τι θα κρίνει τις επόμενες αποφάσεις
Η δυνατότητα για νέα μέτρα μετά τις πρώτες παρεμβάσεις παραμένει ανοιχτή, αλλά δεν θεωρείται δεδομένη. Η κυβέρνηση έχει ήδη δεσμεύσει τους διαθέσιμους πόρους για το 2026 και το πρώτο τρίμηνο του 2027 και χρειάζεται πρόσθετο δημοσιονομικό περιθώριο για να διευρύνει την παρέμβασή της.
Στη Σύνοδο Κορυφής, η ελληνική πλευρά θα επιδιώξει να πείσει τους Ευρωπαίους εταίρους ότι μέρος της επιτρεπόμενης δημοσιονομικής ευελιξίας πρέπει να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για προσωρινά και στοχευμένα μέτρα ανακούφισης.
Εφόσον υπάρξει συμφωνία, θα ανοίξει ο δρόμος για μεγαλύτερες επιδοτήσεις στα καύσιμα, ενισχυμένο επίδομα θέρμανσης ή πρόσθετη στήριξη σε επαγγελματικές ομάδες που πλήττονται από το ενεργειακό κόστος.
Οι επόμενες ανακοινώσεις αναμένεται να συνδέονται με την εξέλιξη των τιμών και τις αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το τελικό πακέτο ενισχύσεων, πάντως, θα εξαρτηθεί από το αν η Αθήνα θα εξασφαλίσει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει πρόσθετους πόρους πέραν όσων έχουν ήδη δεσμευτεί.
