Νέα πίεση δέχονται οι ευρωπαϊκές οικονομίες από την έντονη άνοδο των τιμών των καυσίμων, καθώς οι αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές μεταφέρονται πλέον στην καθημερινότητα οδηγών και επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα στο ντίζελ, με τη Γαλλία να καταγράφει ιστορικά υψηλές τιμές και παράλληλα τοπικές ελλείψεις σε πρατήρια. Η αυξημένη ζήτηση για φθηνότερα καύσιμα έχει δημιουργήσει προβλήματα στον ανεφοδιασμό, την ώρα που κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους περιορισμού των επιπτώσεων.
Στη Γαλλία, η μέση τιμή των καυσίμων έφτασε την Κυριακή τα 2,41 ευρώ ανά λίτρο, ενώ περίπου 14% των πρατηρίων αντιμετώπιζε έλλειψη σε τουλάχιστον ένα είδος καυσίμου. Την ίδια περίοδο, η κατανάλωση υγρών καυσίμων στη χώρα μειώθηκε κατά περίπου 30% σε σύγκριση με το προηγούμενο δεκαήμερο.
Νέα μέτρα στήριξης στη Γαλλία
Σε μια προσπάθεια να περιορίσει τις επιπτώσεις των υψηλών τιμών, η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε κονδύλι 450 εκατ. ευρώ για την παράταση των μέτρων στήριξης έως το τέλος του έτους.
Μεταξύ των παρεμβάσεων περιλαμβάνεται επιδότηση 15 λεπτών ανά λίτρο για το πετρέλαιο κίνησης που χρησιμοποιούν οι αγρότες για μη οδικές εργασίες, ενώ για τα φορτηγά κατασκευαστικών επιχειρήσεων η ενίσχυση ανέρχεται σε 20 λεπτά ανά λίτρο.
Παράλληλα, αυξάνεται η ενίσχυση για εργαζομένους χαμηλού εισοδήματος που χρησιμοποιούν το αυτοκίνητό τους για επαγγελματικές μετακινήσεις. Το ποσό διπλασιάζεται από τα 20 στα 40 λεπτά ανά λίτρο.
Μεγάλες αποκλίσεις στις τιμές ανά χώρα
Οι τιμές των καυσίμων διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών-μελών, με τη φορολογία και τις κρατικές επιδοτήσεις να αποτελούν βασικούς παράγοντες.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις 14 Σεπτεμβρίου, η τιμή του ντίζελ έφτανε περίπου τα 2,50 ευρώ ανά λίτρο στη Δανία και τη Φινλανδία, τα 2,29 ευρώ στη Γαλλία και τα 1,83 ευρώ στην Ισπανία.
Σημαντικό μέρος της τελικής τιμής στην αντλία αφορά φόρους. Όπως επισημαίνεται από τον οικονομολόγο της Energy Intelligence Ζιλιέν Ματονιέρ, η ΕΕ εφαρμόζει ελάχιστα επίπεδα φορολόγησης στα καύσιμα, ενώ τα κράτη μπορούν να επιβάλλουν πρόσθετους φόρους. Στη συνέχεια προστίθεται και ο ΦΠΑ, ο οποίος στη Γαλλία ανέρχεται στο 20%.
Αύξηση 23,8% στις τιμές καυσίμων στην ΕΕ
Τα στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν την ένταση των ανατιμήσεων. Τον Αύγουστο, οι τιμές καυσίμων και λιπαντικών για προσωπικές μετακινήσεις στην ΕΕ ήταν αυξημένες κατά 23,8% σε ετήσια βάση.
Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η άνοδος του ντίζελ, η τιμή του οποίου αυξήθηκε κατά 8,3% μέσα σε έναν μήνα, από τον Ιούλιο στον Αύγουστο. Για τη βενζίνη, η αντίστοιχη αύξηση ήταν 3,3%.
Η Ελλάδα, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, συγκαταλεγόταν στις χώρες της ΕΕ με τις μικρότερες ετήσιες αυξήσεις στις συγκεκριμένες κατηγορίες καυσίμων.
Περίπου 30 ευρώ επιπλέον για ένα γέμισμα ντίζελ
Ανάλυση της Transport & Environment (T&E), βασισμένη σε στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκτιμά ότι οι οδηγοί πληρώνουν πλέον περίπου 40% περισσότερο για ντίζελ σε σχέση με τις αρχές του 2026.
Για ένα ρεζερβουάρ χωρητικότητας 50 λίτρων, αυτό μεταφράζεται σε πρόσθετη επιβάρυνση περίπου 30 ευρώ.
Συνολικά, η T&E υπολογίζει ότι το επιπλέον κόστος για τους Ευρωπαίους οδηγούς ανέρχεται σε περίπου 203 εκατ. ευρώ την ημέρα από την έναρξη της σύγκρουσης. Η εκτίμηση δεν συνυπολογίζει τις μειώσεις φόρων που εφαρμόζονται σε ορισμένες χώρες για την αντιμετώπιση των ανατιμήσεων.
Γιατί το ντίζελ επηρεάζει τόσο έντονα την Ευρώπη
Η Ευρώπη παραμένει ιδιαίτερα εξαρτημένη από το ντίζελ. Το συγκεκριμένο καύσιμο αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 40% της κατανάλωσης πετρελαϊκών προϊόντων στην ευρωπαϊκή οικονομία, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από άλλες μεγάλες οικονομίες.
Η μεγάλη εξάρτηση συνδέεται και με την ιστορική εξάπλωση των πετρελαιοκίνητων οχημάτων. Τις δεκαετίες του 1990 και του 2000, η χρήση ντίζελ ενισχύθηκε λόγω της μεγαλύτερης αποδοτικότητας των κινητήρων και του χαμηλότερου κόστους χρήσης.
Τα δεδομένα άρχισαν να αλλάζουν με την αυξανόμενη έμφαση στις εκπομπές ρύπων και την υπόθεση Dieselgate, η οποία ανέδειξε σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των εργαστηριακών μετρήσεων και των πραγματικών εκπομπών οξειδίων του αζώτου ορισμένων πετρελαιοκίνητων οχημάτων.
Παρά τη στροφή προς την ηλεκτροκίνηση, περίπου τέσσερα στα δέκα αυτοκίνητα στην Ευρώπη εξακολουθούν να χρησιμοποιούν ντίζελ, σύμφωνα με στοιχεία της T&E.
Στο επίκεντρο η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση
Η νέα άνοδος των τιμών επαναφέρει τη συζήτηση για τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα. Μεταξύ των μέτρων που έχουν εξεταστεί για τον περιορισμό της ζήτησης περιλαμβάνονται η μείωση των ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητοδρόμους και η διεύρυνση της τηλεργασίας όπου αυτό είναι εφικτό.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να προωθεί τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας, με στόχο τον περιορισμό της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Η εξέλιξη των διεθνών συγκρούσεων και των ενεργειακών αγορών θα παραμείνει καθοριστικός παράγοντας για την πορεία των τιμών, ενώ οι υψηλές τιμές του ντίζελ εξακολουθούν να δημιουργούν σημαντικές πιέσεις σε νοικοκυριά, μεταφορές και επιχειρήσεις.
