Από την επιστροφή Τσίπρα και το στοίχημα του ΠΑΣΟΚ έως το νέο πολιτικό φαινόμενο της Καρυστιανού
Από την ΕΛΑΣ του Τσίπρα ως την Ελπίδα της Καρυστιανού, τι πουλάει κάθε κόμμα, ποια είναι η πραγματική του δύναμη και γιατί οι πολίτες δείχνουν να ξεχνούν τόσο εύκολα το 2015
Κάθε φορά που ένα νέο κόμμα μπαίνει στη βιτρίνα, η πρώτη εντύπωση πουλάει. Η δεύτερη ανάγνωση, όμως, είναι αυτή που μετράει. Και σήμερα, με την επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα, με την Ελπίδα για τη Δημοκρατία της Μαρίας Καρυστιανού και με ένα ΠΑΣΟΚ που παλεύει να κρατήσει το κεκτημένο του, το ελληνικό πολιτικό σκηνικό μοιάζει με αγορά γεμάτη φρέσκες συσκευασίες και παλιά προϊόντα. Αξίζει να δούμε τι ακριβώς προσφέρει ο καθένας και πόσα πραγματικά πιάνει στο ταμείο των δημοσκοπήσεων.
ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ Η ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ
Ο Αλέξης Τσίπρας επέλεξε το Θησείο, με φόντο την Ακρόπολη, για να αποκαλύψει το όνομα του νέου του φορέα: Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, με το ακρωνύμιο ΕΛΑΣ. Η επιλογή δεν είναι αθώα. Φωνητικά παραπέμπει στη λέξη Ελλάς, σε μια προσπάθεια να ντυθεί το εγχείρημα με πατριωτικό μανδύα. Ταυτόχρονα όμως ξυπνά και τη μνήμη του ΕΛΑΣ της Κατοχής, του ένοπλου σκέλους του ΕΑΜ, ενώ συμπίπτει και με το καθιερωμένο αρκτικόλεξο της Ελληνικής Αστυνομίας. Τρεις διαφορετικές αναγνώσεις σε μία λέξη και καμία από αυτές τυχαία.
Η κυβερνητική πλευρά το υποδέχθηκε με σαρκασμό, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να αναρωτιέται δημοσίως αν πρόκειται απλώς για τον ΣΥΡΙΖΑ με νέο ΑΦΜ. Από την άλλη, ο Άδωνις Γεωργιάδης σημείωσε ότι το όνομα ενδέχεται να μην περάσει καν τον έλεγχο του Αρείου Πάγου, λόγω της σύγχυσης με την Αστυνομία. Πέρα από τη νομική διάσταση, η ίδια η παρουσίαση είχε έντονη σκηνοθεσία, με ένα κοριτσάκι να παραδίδει στον πρώην πρωθυπουργό το χαρτί με το όνομα. Εικόνες που θύμισαν σε πολλούς παλαιότερες, πασοκογενείς τελετουργίες. Η συσκευασία, με άλλα λόγια, ήταν φροντισμένη. Το περιεχόμενο μένει να αποδειχθεί.
Η ΒΟΛΙΚΗ ΛΗΘΗ ΤΟΥ 2015
Εδώ βρίσκεται και το πιο ενδιαφέρον πολιτικό φαινόμενο. Ένα τμήμα της κοινής γνώμης δείχνει διατεθειμένο να δώσει νέα ευκαιρία σε έναν πολιτικό που η διακυβέρνησή του σημαδεύτηκε από μία από τις πιο επικίνδυνες περιόδους της μεταπολίτευσης. Η μνήμη, όπως φαίνεται, είναι βολικά βραχεία.
Αξίζει να θυμηθούμε. Το καλοκαίρι του 2015 η χώρα οδηγήθηκε σε κλειστές τράπεζες, σε κεφαλαιακούς ελέγχους που ταλαιπώρησαν για χρόνια νοικοκυριά και επιχειρήσεις, και σε ένα δημοψήφισμα που διχάσε την κοινωνία για να καταλήξει, λίγες ημέρες αργότερα, στην υπογραφή ενός τρίτου μνημονίου σκληρότερου από όσα είχε καταγγείλει η ίδια η τότε κυβέρνηση. Η αφήγηση της ρήξης κατέληξε σε μια συμφωνία προσαρμογής, με κόστος που πλήρωσε ο πολίτης. Το να επιστρέφει σήμερα ο πρωταγωνιστής εκείνης της περιόδου ως φορέας ανανέωσης, χωρίς ουσιαστικό απολογισμό, είναι μια πρόκληση προς τη συλλογική μνήμη. Και η δουλειά του σοβαρού Τύπου είναι ακριβώς να μην αφήνει αυτή τη μνήμη να σβήσει.
ΤΟ ΠΑΣΟΚ ΚΑΙ Η ΧΑΜΕΝΗ ΠΡΩΤΙΑ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΟΑΡΙΣΤΕΡΑΣ
Το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη πουλάει την εικόνα της σοβαρής, υπεύθυνης κεντροαριστεράς, της επόμενης κυβέρνησης που περιμένει τη σειρά της. Η πραγματικότητα των αριθμών, ωστόσο, είναι σκληρή. Στις πιο πρόσφατες μετρήσεις το κόμμα έχει χάσει το διψήφιο ποσοστό και υποχωρεί προς το 9%, καθώς η επανεμφάνιση Τσίπρα του τρώει ακριβώς το ίδιο ακροατήριο. Αντί να εδραιωθεί ως ο φυσικός πόλος απέναντι στη Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται ξανά σε αμυντική θέση, να υπερασπίζεται τη δεύτερη θέση που θεωρούσε δεδομένη. Πουλάει σταθερότητα, αλλά αγοράζει αβεβαιότητα.
Η ΕΛΠΙΔΑ ΧΩΡΙΣ ΠΥΞΙΔΑ
Η Ελπίδα για τη Δημοκρατία της Μαρίας Καρυστιανού είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον φαινόμενο. Γεννημένη μέσα από τον πόνο και την αγανάκτηση, πουλάει την καθαρότητα του μη πολιτικού, την υπόσχεση ότι θα κάνει αυτό που το σύστημα δεν έκανε. Στις δημοσκοπήσεις πιάνει αξιοσημείωτα ποσοστά, που σε ορισμένες μετρήσεις την τοποθετούν ακόμη και τρίτη δύναμη. Το πρόβλημά της, όμως, είναι η έλλειψη πυξίδας. Ένα κίνημα που τοποθετείται κάπου ανάμεσα στο κέντρο και την κεντροδεξιά, χωρίς ξεκάθαρο πρόγραμμα διακυβέρνησης, μπορεί να εκφράζει τη διαμαρτυρία αλλά δυσκολεύεται να τη μετατρέψει σε πρόταση εξουσίας. Η αγανάκτηση είναι καύσιμο, δεν είναι όμως πορεία.
ΤΑ ΜΙΚΡΟΤΕΡΑ ΚΟΜΜΑΤΑ, ΣΤΑΘΕΡΟΙ ΚΑΙ ΟΡΙΑΚΟΙ
Στον υπόλοιπο χάρτη, η εικόνα είναι πιο προβλέψιμη. Το ΚΚΕ πουλάει συνέπεια και σταθερότητα και πράγματι παραμένει σταθερό γύρω στο 7%, με ένα πιστό ακροατήριο αλλά και ένα ταβάνι που σπάνια ξεπερνά. Η Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου πουλάει πατριωτισμό και αντισυστημική ρητορική, κινούμενη στη ζώνη του 5% έως 9% ανάλογα με τη μέτρηση. Η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου πουλάει την αδιάκοπη καταγγελία, βλέπει όμως μέρος των ψηφοφόρων της να μετακινείται προς τα νέα σχήματα και υποχωρεί. Η Φωνή Λογικής κινείται οριακά γύρω από το όριο του 3%, ενώ ο άλλοτε πανίσχυρος ΣΥΡΙΖΑ έχει συρρικνωθεί σε ποσοστά που αγγίζουν τη μονάδα, μια εικόνα που από μόνη της λέει πολλά για το πού κατέληξε το αφήγημα του 2015.
Η ΕΙΚΟΝΑ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ
Αν βάλει κανείς όλα τα κομμάτια δίπλα δίπλα, το συμπέρασμα είναι σαφές. Απέναντι σε μια Νέα Δημοκρατία που διατηρεί καθαρό προβάδισμα γύρω στο 30%, ο αντίπολος χώρος είναι μοιρασμένος σε επτά και οκτώ διαφορετικές βιτρίνες, καθεμία με το δικό της προϊόν και καμία με αρκετή δύναμη να διεκδικήσει την πρώτη θέση. Καθένας πουλάει κάτι: ανανέωση, καθαρότητα, σταθερότητα, οργή. Λίγοι όμως απαντούν στο πραγματικό ερώτημα του πολίτη, που δεν είναι ποιος φωνάζει δυνατότερα, αλλά ποιος έχει σχέδιο για την επόμενη ημέρα.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε αυτό το τοπίο πολιτική Βαβέλ, και η εικόνα δεν απέχει από την πραγματικότητα. Όσο η αντιπολίτευση πολλαπλασιάζει τα ονόματα χωρίς να πολλαπλασιάζει τις ιδέες, η επιλογή του εκλογικού σώματος γίνεται απλούστερη, όχι δυσκολότερη. Και η μνήμη, αυτή η δύσκολη και ενοχλητική μνήμη του τι σημαίνει η κάθε επιλογή στην πράξη, παραμένει το ισχυρότερο όπλο του ψηφοφόρου. Αρκεί να μην την αφήσει να σβήσει.
