Κατηγορηματική θέση απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο διατύπωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, χαρακτηρίζοντάς το «άκυρο και ανυπόστατο» και «εντελώς παράνομο». Η παρέμβασή του πραγματοποιήθηκε μέσω τηλεδιάσκεψης στο διεθνές συνέδριο IISS Manama Dialogue 2026, που διεξάγεται στο Μπαχρέιν, σε συζήτηση με τον επικεφαλής του International Institute for Strategic Studies, Bastian Giegerich.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην πρόσφατη επικύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων, υπογραμμίζοντας ότι η συγκεκριμένη συμφωνία επιχειρεί να χαράξει θαλάσσια σύνορα μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης παρακάμπτοντας πλήρως την ύπαρξη των ελληνικών νησιών.
Η ελληνική θέση και το Διεθνές Δίκαιο
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξήγησε ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μπορεί να πραγματοποιείται μόνο μεταξύ κρατών που διαθέτουν παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές. Όπως σημείωσε, η χάραξη μιας διαγώνιας γραμμής μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης αγνοεί τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.
«Αλλά αυτά τα νησιά υπάρχουν και, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, δικαιούνται θαλάσσιες ζώνες, και ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα», τόνισε.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η οριοθέτηση δεν μπορεί να εξαρτάται από τις πολιτικές σχέσεις μεταξύ των κρατών, αλλά πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.
Χρησιμοποιώντας ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, ανέφερε ότι θα ήταν σαν να υπέγραφε η Ελλάδα συμφωνία οριοθέτησης με την Τυνησία, αγνοώντας πλήρως τη Λιβύη και την Ιταλία.
«Πρόκειται για μια παράλογη συμφωνία», δήλωσε, στέλνοντας το μήνυμα ότι η Αθήνα επιμένει στην εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου ως μοναδικής βάσης για την επίλυση των διαφορών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το μήνυμα προς Τουρκία και Λιβύη
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του πρωθυπουργού στις δύο χώρες που υπέγραψαν το επίμαχο μνημόνιο.
«Αυτό είναι το μήνυμά μου, είναι το μήνυμά μου προς τη Λιβύη, είναι το μήνυμά μου προς την Τουρκία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ως παράδειγμα διαφορετικής προσέγγισης παρουσίασε τη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, επισημαίνοντας ότι οι δύο χώρες κατέληξαν σε αμοιβαία αποδεκτή λύση μέσα από διαπραγματεύσεις που στηρίχθηκαν στο Διεθνές Δίκαιο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή είναι η μόνη βιώσιμη οδός για την αντιμετώπιση των εκκρεμών ζητημάτων οριοθέτησης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ενεργειακές διασυνδέσεις χωρίς γεωπολιτικούς εκβιασμούς
Ο πρωθυπουργός έθεσε επίσης το ζήτημα των ενεργειακών και τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων, τονίζοντας ότι τα μεγάλα έργα υποδομών δεν πρέπει να αποτελούν αντικείμενο γεωπολιτικής πίεσης εξαιτίας διαφορών για θαλάσσιες περιοχές που δεν έχουν οριοθετηθεί.
«Αυτό είναι κάτι που η Ελλάδα δεν θα αποδεχθεί», ξεκαθάρισε, προειδοποιώντας για την προσπάθεια εργαλειοποίησης σημαντικών έργων συνδεσιμότητας από τρίτες χώρες.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στις προοπτικές του οικονομικού διαδρόμου IMEC, στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις και στα υποθαλάσσια καλώδια μεταφοράς δεδομένων, αναδεικνύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως γέφυρας μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.
Ισχυρότερη ευρωπαϊκή παρουσία και προστασία της ναυσιπλοΐας
Σημαντικό μέρος της παρέμβασης του Κυριάκου Μητσοτάκη αφορούσε τη θαλάσσια ασφάλεια και την ανάγκη ενίσχυσης της διεθνούς συνεργασίας.
Χαρακτήρισε την ελευθερία της ναυσιπλοΐας «παγκόσμιο δημόσιο αγαθό», επισημαίνοντας ότι οι διαταραχές στο θαλάσσιο εμπόριο επηρεάζουν άμεσα την ενεργειακή ασφάλεια, τις τιμές και τον πληθωρισμό.
Αναφέρθηκε επίσης στις απειλές που αντιμετωπίζουν τα εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, στα Στενά του Ορμούζ και στη Μαύρη Θάλασσα, σημειώνοντας ότι η αξιοποίηση φθηνών μη επανδρωμένων συστημάτων δημιουργεί νέα δεδομένα για τη ναυτική ασφάλεια.
Για την ευρωπαϊκή επιχείρηση «ASPIDES», ζήτησε τη συμμετοχή περισσότερων κρατών, επισημαίνοντας ότι υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα σε μια αποστολή στην οποία συμμετέχουν δύο χώρες και σε μία στην οποία συμμετέχουν δέκα.
Παράλληλα, παρουσίασε την Ελλάδα ως σημαντικό παράγοντα ενεργειακής και αμυντικής συνεργασίας στην περιοχή του Κόλπου, αναφερόμενος στις επενδύσεις, στις υποδομές και στις νέες αμυντικές τεχνολογίες.
Η παρέμβαση του πρωθυπουργού έρχεται σε μια περίοδο αυξημένου ενδιαφέροντος για τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Αθήνα να επαναλαμβάνει ότι οποιαδήποτε διευθέτηση θαλάσσιων διαφορών οφείλει να στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και να λαμβάνει υπόψη τα δικαιώματα όλων των παράκτιων κρατών.
