Ελλάδα, Κύπρος, Αίγυπτος, Μπαχρέιν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ευρωπαϊκή Ένωση διατυπώνουν κοινή θέση, αμφισβητώντας τη νομιμότητα του μνημονίου και προειδοποιώντας για τις επιπτώσεις του στην περιφερειακή σταθερότητα
Σημαντική διπλωματική κινητικότητα καταγράφηκε στην έδρα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, με την Ελλάδα να αναλαμβάνει πρωτοβουλία για τη συγκρότηση ευρύτερου μετώπου απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης ανακοίνωσε την έκδοση κοινής δήλωσης από έξι πλευρές, την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο, το Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η κοινή παρέμβαση αποτυπώνει τη σύγκλιση των συγκεκριμένων πλευρών ως προς τη νομική αξιολόγηση του μνημονίου, το οποίο θεωρούν άκυρο και ασύμβατο με το διεθνές δίκαιο. Παράλληλα, ενισχύει τη διπλωματική προσπάθεια της Αθήνας να αναδείξει τις συνέπειες που μπορεί να έχει η εφαρμογή του για τις ισορροπίες και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στο κοινό κείμενο εκφράζεται κατηγορηματική αντίθεση στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, ενώ υπογραμμίζεται ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη μπορεί να επιβαρύνει την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη γεωγραφική πραγματικότητα και στα δικαιώματα όλων των παράκτιων κρατών επί των θαλάσσιων ζωνών τους. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται ειδική αναφορά στα δικαιώματα των νησιών, τα οποία, σύμφωνα με τη θέση που διατυπώνεται, δεν μπορούν να παραγνωρίζονται κατά την εξέταση των θαλάσσιων οριοθετήσεων.
Η κοινή δήλωση αποτελεί μέρος της ευρύτερης ελληνικής διπλωματικής στρατηγικής, η οποία επιδιώκει να ενισχύσει τη διεθνή στήριξη στις ελληνικές θέσεις και να αναδείξει το ζήτημα μέσα από το πρίσμα του Διεθνούς Δικαίου.
Η απάντηση Ερντογάν και η στάση της Τουρκίας
Από την πλευρά της, η Τουρκία εξακολουθεί να υπερασπίζεται τη θέση της για το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σχολίασε τις αντιδράσεις που προκάλεσε η κύρωσή του, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις ενστάσεις που έχουν διατυπωθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι οι αντιδράσεις αυτές δεν διαθέτουν επαρκή βάση, απορρίπτοντας ουσιαστικά την κριτική που ασκείται στην τουρκική προσέγγιση. Οι διαφορετικές τοποθετήσεις αποτυπώνουν τη συνεχιζόμενη αντιπαράθεση γύρω από τη νομιμότητα και τις συνέπειες του μνημονίου.
Το μήνυμα του Αντόνιο Γκουτέρες για το Δίκαιο της Θάλασσας
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέκτησε και η παρέμβαση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, από το Κάιρο. Ο επικεφαλής του Οργανισμού αναφέρθηκε στην ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, υπογραμμίζοντας ότι οι αντίθετες προς αυτήν ενέργειες δεν μπορούν να θεωρούνται αποδεκτές.
Όπως δήλωσε ο ίδιος: «Η θέση μας είναι πολύ σαφής. Οι παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου είναι απαράδεκτες και σε σχέση με την κατάσταση στη θάλασσα.
Υπάρχει μια Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας και οτιδήποτε δεν είναι συμβατό με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας δεν πρέπει να γίνεται σεβαστό και αποδεκτό».
Η αναφορά του γενικού γραμματέα επαναφέρει στο προσκήνιο τη σημασία της διεθνούς νομικής τάξης για την επίλυση διαφορών που αφορούν θαλάσσιες ζώνες και δικαιώματα παράκτιων κρατών.
Η αμερικανική στάση και τα διπλωματικά δεδομένα για την Αθήνα
Στο ίδιο πλαίσιο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει εκφράσει την αντίθεσή του σε ενέργειες που εντείνουν τις εντάσεις στην περιοχή, επαναλαμβάνοντας παράλληλα τη σημασία του διαλόγου μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Για την ελληνική διπλωματία, η κοινή δήλωση των έξι πλευρών αποτελεί εξέλιξη με ιδιαίτερη πολιτική και διπλωματική σημασία, καθώς διευρύνει τον κύκλο των κρατών και θεσμών που εκφράζουν επιφυλάξεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η Αθήνα επιδιώκει να αξιοποιήσει αυτή τη σύγκλιση θέσεων για να ενισχύσει τη διεθνή προβολή των επιχειρημάτων της, δίνοντας έμφαση στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, στην προστασία των δικαιωμάτων των νησιών και στη διατήρηση της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
