Μεγάλες ανατροπές σε πολιτείες που θεωρούνταν παραδοσιακά ρεπουμπλικανικά προπύργια. Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν κρίσιμες έδρες στη Γερουσία και εξασφάλισαν την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει έτοιμος να αποδεχθεί το αποτέλεσμα και να συνεργαστεί με την αντιπολίτευση.
Μια εκλογική βραδιά με σημαντικές ανατροπές και μεγάλες πολιτικές συνέπειες για την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ εξελίχθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν, σύμφωνα με τις προβολές αμερικανικών μέσων ενημέρωσης, τον έλεγχο τόσο της Γερουσίας όσο και της Βουλής των Αντιπροσώπων, καταφέρνοντας να επικρατήσουν σε πολιτείες που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ισχυρά προπύργια των Ρεπουμπλικανών.
Οι κάλπες άνοιξαν την Τρίτη 3 Νοεμβρίου στις 13:00 ώρα Ελλάδας, με το βασικό διακύβευμα να είναι ο συσχετισμός δυνάμεων στο Κογκρέσο για τα δύο τελευταία χρόνια της δεύτερης προεδρικής θητείας Τραμπ. Η έκβαση της αναμέτρησης δημιουργεί πλέον ένα διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον στην Ουάσινγκτον, καθώς το Δημοκρατικό Κόμμα αποκτά τη δυνατότητα να περιορίσει τις νομοθετικές πρωτοβουλίες του Λευκού Οίκου και να εντείνει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο της κυβέρνησης.
Οι Δημοκρατικοί κερδίζουν κρίσιμες έδρες στη Γερουσία
Η μεγαλύτερη ανατροπή καταγράφηκε στη Γερουσία, όπου οι Δημοκρατικοί κατάφεραν να αποσπάσουν έδρες από τους Ρεπουμπλικανούς σε πολιτείες με μακρά παράδοση συντηρητικής ψήφου.
Στις σημαντικότερες νίκες περιλαμβάνονται οι επικρατήσεις στην Αϊόβα, το Κάνσας, το Οχάιο, τη Βόρεια και τη Νότια Καρολίνα, αλλά και στο Τέξας. Οι συγκεκριμένες αναμετρήσεις θεωρούνταν ιδιαίτερα κρίσιμες για τη διατήρηση της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας.
Στο Κάνσας, ο Δημοκρατικός Άνταμ Χάμιλτον επικράτησε του Ρεπουμπλικανού Ρότζερ Μάρσαλ, καταγράφοντας μια ιστορική επιτυχία. Η πολιτεία δεν είχε εκλέξει Δημοκρατικό γερουσιαστή από το 1932. Ο Χάμιλτον, πάστορας στο επάγγελμα, κατάφερε να ανατρέψει τα προγνωστικά σε μια περιοχή όπου ο Τραμπ είχε επικρατήσει με διαφορά μεγαλύτερη των 16 ποσοστιαίων μονάδων στις προεδρικές εκλογές του 2024.
Στην Αϊόβα, ο Δημοκρατικός Τζος Τούρεκ νίκησε τη Ρεπουμπλικανή Άσλεϊ Χίνσον, ενώ στο Οχάιο ο Σέροντ Μπράουν επικράτησε του εν ενεργεία γερουσιαστή Τζον Χάστεντ, σύμφωνα με τις προβολές του CNN.
Στη Βόρεια Καρολίνα, ο πρώην κυβερνήτης Ρόι Κούπερ εξασφάλισε την έδρα απέναντι στον Ρεπουμπλικανό Μάικλ Γουότλι, ο οποίος είχε τη στήριξη του Τραμπ. Στη Νότια Καρολίνα, η Δημοκρατική Άνι Άντριους επικράτησε της Ρεπουμπλικανής Νταρλίν Γκράχαμ, η οποία είχε επιλεγεί προσωπικά από τον Αμερικανό πρόεδρο.
Ιδιαίτερη σημασία είχε και η αναμέτρηση στο Τέξας, όπου ο Δημοκρατικός Τζέιμς Ταλαρίκο νίκησε τον Ρεπουμπλικανό Κεν Πάξτον, αποσπώντας μία ακόμη έδρα από το κόμμα του προέδρου.
Την ίδια στιγμή, οι Δημοκρατικοί διατήρησαν σημαντικές θέσεις που ήδη κατείχαν. Ο Τζον Όσοφ επανεξελέγη στη Τζόρτζια με διαφορά μεγαλύτερη των 30 ποσοστιαίων μονάδων, ενώ ο Μαρκ Γουόρνερ εξασφάλισε νέα θητεία στη Βιρτζίνια. Επανεκλογή πέτυχε και ο Έντουαρντ Μάρκι στη Μασαχουσέτη.
Αλλαγή σκηνικού και στη Βουλή των Αντιπροσώπων
Η επικράτηση των Δημοκρατικών δεν περιορίστηκε στη Γερουσία. Σύμφωνα με τις προβολές του NBC News, του ABC News και της υπηρεσίας Decision Desk HQ, το Δημοκρατικό Κόμμα εξασφάλισε επίσης τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, η οποία αριθμεί 435 μέλη και για την απόλυτη πλειοψηφία απαιτούνται 218 έδρες.
Η εξέλιξη αυτή δίνει στην αντιπολίτευση τη δυνατότητα να προωθήσει νομοθετικές πρωτοβουλίες, αλλά και να πραγματοποιήσει κοινοβουλευτικές έρευνες για τις ενέργειες της κυβέρνησης Τραμπ.
Ανάμεσα στις αναμετρήσεις που ξεχώρισαν ήταν η νίκη της Δημοκρατικής Τζανέλ Στέλσον στην Πενσιλβάνια, όπου επικράτησε του εν ενεργεία Ρεπουμπλικανού βουλευτή Σκοτ Πέρι. Η Στέλσον είχε ηττηθεί από τον ίδιο αντίπαλο δύο χρόνια νωρίτερα.
Στο Κεντάκι, ο Δημοκρατικός Ζακ Ντέμπο κέρδισε την έκτη εκλογική περιφέρεια, ενώ ο Μόργκαν ΜακΓκάρβει επικράτησε στην τρίτη. Αντίθετα, ο Ρεπουμπλικανός Χαλ Ρότζερς διατήρησε την έδρα του στην πέμπτη περιφέρεια, την οποία εκπροσωπεί από το 1981.
Στη Νέα Υόρκη, η Αλεξάντρια Οκάσιο Κορτέζ επανεξελέγη για πέμπτη φορά, ενώ η Νικόλ Μαλλιωτάκη διατήρησε τη ρεπουμπλικανική έδρα της στην 11η εκλογική περιφέρεια. Η Μαλλιωτάκη, ελληνικής και κουβανικής καταγωγής, παραμένει η μοναδική Ρεπουμπλικανή που εκπροσωπεί τη Νέα Υόρκη στο Κογκρέσο.
Ιστορικές εκλογές για κυβερνήτες
Σημαντικές αλλαγές καταγράφηκαν και στις αναμετρήσεις για τις κυβερνήσεις πολιτειών.
Στη Τζόρτζια, η Δημοκρατική Κίσα Λανς Μπότομς αναδείχθηκε νικήτρια, καταφέρνοντας να αφαιρέσει την κυβερνητική εξουσία από τους Ρεπουμπλικανούς. Η εκλογή της αποτελεί ιστορικό γεγονός, καθώς γίνεται η πρώτη μαύρη γυναίκα που αναλαμβάνει το αξίωμα του κυβερνήτη στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο Τέξας, η Δημοκρατική Τζίνα Χινοχόσα επικράτησε του απερχόμενου κυβερνήτη Γκρεγκ Άμποτ, σε μία ακόμη σημαντική επιτυχία της αντιπολίτευσης σε πολιτεία που θεωρείται παραδοσιακά ρεπουμπλικανική.
Αντίθετα, στη Φλόριντα ο Ρεπουμπλικανός Μπάιρον Ντόναλντς αναδείχθηκε νικητής και έγινε ο πρώτος μαύρος κυβερνήτης στην ιστορία της πολιτείας.
Οι ομογενείς που εξασφάλισαν την εκλογή τους
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική ομογένεια παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των υποψηφίων ελληνικής καταγωγής.
Ο Κρις Πάππας επικράτησε του Ρεπουμπλικανού Τζον Σουνούνου στο Νιου Χαμσάιρ, εξασφαλίζοντας έδρα στη Γερουσία. Η εκλογή του έχει και ιστορική διάσταση, καθώς γίνεται ο πρώτος ανοιχτά ομοφυλόφιλος άνδρας που εκλέγεται στο ανώτερο νομοθετικό σώμα των ΗΠΑ.
Στη Φλόριντα, οι τρεις Ελληνοαμερικανοί Ρεπουμπλικανοί βουλευτές που εκπροσωπούν την πολιτεία διατήρησαν τις έδρες τους. Ο Γκας Μπιλιράκης επανεξελέγη στη 12η εκλογική περιφέρεια, εξασφαλίζοντας την 11η θητεία του. Επανεκλογή πέτυχαν επίσης οι ομογενείς Χαριδόπουλος και Πατρώνης.
Η νίκη του Μπιλιράκη καταγράφηκε σε περιφέρεια που θεωρούνταν ασφαλής για τους Ρεπουμπλικανούς. Ο ίδιος έχει διατελέσει μέλος της Βουλής της Φλόριντα και συμμετέχει σε σημαντικές επιτροπές του Κογκρέσου, μεταξύ των οποίων η Επιτροπή Ενέργειας και Εμπορίου.
Ο Τραμπ δηλώνει ότι θα αποδεχθεί το αποτέλεσμα
Μπροστά στην έκταση των απωλειών του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στους New York Times ότι είναι έτοιμος να αποδεχθεί την εκλογική έκβαση και να συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς.
«Είμαι απολύτως διατεθειμένος να αποδεχθώ αυτά τα αποτελέσματα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι προσβλέπει σε συνεργασία με την αντιπολίτευση και ότι ενδέχεται να βρεθεί κοινό έδαφος συνεννόησης.
Ωστόσο, λίγο νωρίτερα, σε συνέντευξή του στο CBS News, είχε προειδοποιήσει ότι θα χρησιμοποιήσει το προεδρικό δικαίωμα του βέτο για να μπλοκάρει νομοθετικές πρωτοβουλίες των Δημοκρατικών, εφόσον εκείνοι αποκτήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου.
«Έχω την απόλυτη εξουσία – λέγεται βέτο», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι δεν θα τον ενοχλούσε να τον αποκαλούν «κύριο Βέτο».
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η δυνατότητα άσκησης βέτο θα μπορούσε να οδηγήσει τους Δημοκρατικούς σε συμβιβασμούς. Παράλληλα, επικαλέστηκε την υπόθεση Trump v. Slaughter, υποστηρίζοντας ότι σχετική απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου ενισχύει τις εξουσίες του προέδρου απέναντι σε ομοσπονδιακές υπηρεσίες και ανεξάρτητους οργανισμούς.
Στο περιβάλλον του Λευκού Οίκου, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το δημοσίευμα, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί συζητήσεις για νέες εκτελεστικές παρεμβάσεις σε ζητήματα μετανάστευσης, εμπορίου, εξωτερικής πολιτικής και εθνικής ασφάλειας.
Από την πλευρά του, ο Τραμπ επιχείρησε να αποστασιοποιηθεί από την ευθύνη για την ήττα του κόμματός του, γράφοντας στην πλατφόρμα Truth Social ότι οι Ρεπουμπλικανοί θα είχαν κερδίσει «ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΑ» εάν ο ίδιος ήταν υποψήφιος στα ψηφοδέλτια.
Ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Βουλή, Χακίμ Τζέφρις, χαιρέτισε τα αποτελέσματα, κάνοντας λόγο για υποχώρηση των υποστηρικτών του κινήματος MAGA και υποστηρίζοντας ότι η χώρα βρίσκεται μπροστά σε μια σημαντική πολιτική αλλαγή.
Το κόστος ζωής και ο πόλεμος με το Ιράν στο επίκεντρο
Η εκλογική αναμέτρηση ερμηνεύεται ως έκφραση δυσαρέσκειας για την πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ. Μεταξύ των ζητημάτων που επηρέασαν το εκλογικό κλίμα αναφέρονται η αύξηση του κόστους ζωής, οι δασμοί σε εμπορικούς εταίρους και οι επιπτώσεις τους στις τιμές των καυσίμων, των τροφίμων και άλλων βασικών αγαθών.
Σημαντικό ρόλο φέρεται να διαδραμάτισε και ο οκτάμηνος πόλεμος με το Ιράν, ο οποίος, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ενίσχυσε τη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση.
Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Τζον Όσοφ, μετά την επανεκλογή του στη Τζόρτζια, υποστήριξε ότι οι ψηφοφόροι απέρριψαν «τη διαφθορά και την ανικανότητα» της κυβέρνησης Τραμπ.
Πιέσεις στις αγορές μετά τα πρώτα αποτελέσματα
Οι εκλογικές εξελίξεις προκάλεσαν αντιδράσεις και στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Σύμφωνα με το Bloomberg, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του S&P 500 υποχώρησαν κατά 0,7%, ενώ εκείνα του Nasdaq 100 κατέγραψαν πτώση 1,3%. Παράλληλα, το δολάριο εξασθένησε, ενώ τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα κινήθηκαν ανοδικά.
Οι επενδυτές εκτιμούν ότι η επικράτηση των Δημοκρατικών μπορεί να δυσκολέψει την εφαρμογή της οικονομικής ατζέντας του προέδρου και να ενισχύσει τους ρυθμιστικούς ελέγχους. Επιπλέον, το ενδεχόμενο πολιτικού αδιεξόδου στην Ουάσινγκτον θεωρείται παράγοντας που θα μπορούσε να περιορίσει τις δημόσιες δαπάνες.
Η νέα σύνθεση του Κογκρέσου διαμορφώνει πλέον διαφορετικές συνθήκες για το υπόλοιπο της προεδρικής θητείας Τραμπ, με τους Δημοκρατικούς να αποκτούν ισχυρότερα κοινοβουλευτικά εργαλεία και τον Λευκό Οίκο να καλείται να διαχειριστεί μια νέα πολιτική πραγματικότητα.
