Του Σωτήρη Σκουλούδη
Η Αδαμαντία Λιόλιου, γνωστή πολεμική ανταποκρίτρια τα τελευταία χρόνια, έχοντας καλύψει ενδελεχώς τις συγκρούσεις σε Ουκρανία, Ισραήλ και Λίβανο, αλλά και παρουσιάστρια ειδήσεων της ΕΡΤ, μιλά στους Attica Times από έναν κόσμο όπου η καθημερινότητα μετριέται με εκκενώσεις, εκρήξεις, κίνδυνο, αδρεναλίνη και θάνατο. Πολύ θάνατο.
Στη συζήτησή μας, η έμπειρη αλλά και νεαρή δημοσιογράφος, δεν περιγράφει μόνο τα πολύ πρόσφατα ρεπορτάζ της στον Νότιο Λίβανο και τη Βηρυτό, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η δημοσιογραφία γίνεται άσκηση ευθύνης, μέσα σε συνθήκες απόλυτης αστάθειας. Ή και τρόμου…
Η σημασία της συνέντευξης βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη διπλή της διάσταση: από τη μία φωτίζει το τι σημαίνει να καλύπτεις έναν πόλεμο από το πεδίο και από την άλλη αποκαλύπτει το ανθρώπινο βάρος που κουβαλά ο δημοσιογράφος όταν βρίσκεται συνεχώς δίπλα σε απώλειες, τραύματα και εκτοπισμό. Διότι η Αδαμαντία Λιόλιου δεν μιλά θεωρητικά· μιλά μέσα από εμπειρίες που δείχνουν πως ο πόλεμος δεν είναι στιγμιαίο γεγονός, αλλά μια μόνιμη συνθήκη που αλλάζει τα πάντα, από το πού στέκεσαι μέχρι το τι επιτρέπεται να ειπωθεί στον αέρα. Και το τι πρέπει να κάνεις για να επιβιώσεις – η «τύχη» είναι μία από τις συνθήκες.
Η ίδια, αβίαστα συνδέει τον φόβο, την αδρεναλίνη και το καθήκον σε μια φράση που συμπυκνώνει όλη τη λογική της δουλειάς της: «Τον φόβο τον παίρνω από το χέρι και πορευόμαστε». Μέσα από αυτό το πρίσμα, ο τόσο «μακριά» από όλα αυτά αναγνώστης, καταλαβαίνει ότι για μια πολεμική ανταποκρίτρια που σέβεται το λειτούργημά της -αλλά κυρίως τον εαυτό της- το ζητούμενο δεν είναι η ηρωοποίηση, αλλά η ακρίβεια, η ψυχραιμία και ο σεβασμός απέναντι στους ανθρώπους που ζουν μέσα στη σύγκρουση. Και η μετάδοση των όσων κρίσιμων συμβαίνουν πίσω στην πατρίδα της. Γιατί με αυτήν ακριβώς τη λογική, αυτό που υπερισχύει τελικά, όπως μας λέει η απόφοιτος της Νομικής που όμως από νωρίς την κέρδισε η δημοσιογραφία, είναι «ότι έτσι αυτή η δουλειά έχει νόημα»…
Attica Times: Καταρχάς, πώς είναι η καθημερινότητα για μια πολεμική ανταποκρίτρια αυτή τη στιγμή στον Νότιο Λίβανο και τη Βηρυτό; Πώς “μοιάζει” μια τυπική σου μέρα εκεί;
Αδαμαντία Λιόλιου: Αυτό που χαρακτηρίζει τις ημέρες στον Λίβανο είναι οι αστραπιαίες αλλαγές στο τι συμβαίνει, κάτι που απαιτεί, πρώτα αφοσίωση, μετά εγρήγορση και έπειτα προσαρμογή. Στη διάρκεια των εχθροπραξιών, μία ημέρα ξεκινά με έναν τυπικό προγραμματισμό που γίνεται συνήθως από την προηγουμένη για να αλλάξει μετά από λίγες ώρες. Θα παραθέσω ορισμένα παραδείγματα. Την Κυριακή των Βαΐων δεν θα μπορούσαμε ως Έλληνες να μην βρεθούμε το πρωί σε Ελληνορθόδοξη εκκλησία ώστε να μεταδώσουμε το πώς κυλά η συγκεκριμένη ημέρα στον Λίβανο. Έκανα μια ζωντανή σύνδεση από τη λιτανεία στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στη Βηρυτό οπότε και μετέδιδα ότι γινόταν λιτανεία υπό τον ήχο του drone, αλλά και ότι έχει εκδοθεί εντολή εκκένωσης κτηρίου στα νότια προάστια.
Καθώς έλεγα στον αέρα τις συγκεκριμένες πληροφορίες έχοντας δίπλα μου τους πιστούς που εύχονταν «χρόνια πολλά» ήξερα πως μόλις κλείσει η σύνδεση θα έπρεπε να μετακινηθούμε κάπου κοντά στο κτήριο που θα αποτελούσε στόχο για να καταγράψουμε την επίθεση και να έχουμε μια σχετική ασφάλεια. Έτσι και κάναμε, η σύνδεση στο μεσημβρινό δελτίο έγινε καθοδόν μέσα από το αυτοκίνητο ενώ οι δρόμοι άδειαζαν από τους πολίτες, ώσπου φτάσαμε και καταγράψαμε ένα σφοδρό πλήγμα στο κτήριο. Μετά από λίγο εκδόθηκε νέα εντολή για εκκένωση του ίδιου σημείου. Αναμέναμε αρκετά, ώσπου αποφασίζουμε να μετακινηθούμε για να αναζητήσουμε κάποιο άλλο σημείο με καλύτερή εικόνα. Μόλις σταματάμε με το αυτοκίνητο, κατεβαίνω εγώ και η μεταφράστρια για να ελέγξουμε την περιοχή και στο ένα λεπτό ακούμε μια ισχυρότατη έκρηξη, αυτό το πλήγμα έγινε δίπλα μας και χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση. Ακολούθησε πανικός, ασθενοφόρα κινούνταν με μεγάλη ταχύτητα, το ίδιο και πολίτες με τα αυτοκίνητά τους. Συνειδητοποιούμε πως είμαστε στη γειτονιά που χτυπήθηκε με νεκρούς και τραυματίες.
Αντίστοιχα, τη μαύρη Μεγάλη Τετάρτη, την ημέρα που σημάδεψε τον Λίβανο και την ανθρωπότητα αφήνοντας πίσω της περισσότερους από 300 νεκρούς και περισσότερους από 1000 τραυματίες. Ξεκινήσαμε την ημέρα μας με μια συνέντευξη με τον Υπουργό Πολιτισμού της χώρας, Γκασάν Σαλαμέ, τον άνθρωπο που διαχειρίζεται το χάος, όταν τελείωσα – ήταν μετά τις δύο το μεσημέρι – καθόμουν στο αυτοκίνητο και μετέφραζα κομμάτια της συνέντευξης για να προλάβουν να παίξουν την ίδια μέρα. Γνώριζα ότι οι εξελίξεις θα είναι ραγδαίες και έπρεπε η συνέντευξη να ακολουθεί την επικαιρότητα. Ακούστηκαν εκρήξεις και αρχίσαμε τις συνδέσεις για τις επιθέσεις και την καταγραφή εικόνων με καπνούς και πολίτες πανικόβλητους ώσπου μετά από πολλαπλά χτυπήματα κατέληξα μέχρι τα μεσάνυχτα να μεταδίδω από κτήρια που απεγκλώβιζαν τραυματίες και ανέσυραν σορούς από συντρίμμια.
Στο Νότιο Λίβανο, είχαμε αρχίσει το ρεπορτάζ από κηδείες εθελοντών και κατέληξα να μεταδίδω και πάλι για ένα σφοδρό κύμα επιθέσεων στη Ναμπατίγια, ήταν ακριβώς μπροστά μας και τα χτυπήματα περικύκλωναν το κτήριο που κάναμε συνδέσεις. Οι μέρες, λοιπόν , μπορεί να ξεκινούν από μια εκκλησία, μια συνέντευξη, μια κηδεία με σακάκια ή χιτζάμπ και να καταλήγουν με μεταδόσεις από σημεία των επιθέσεων για αιματηρά πλήγματα με γιλεκο και κράνος. Ακόμη και κατά τη διάρκεια της κατάπαυσης του πυρός, οι μέρες εμπεριέχουν ανατροπές καθώς οι εχθροπραξίες συνεχίζονται σε μια ζώνη κοντά στα σύνορα.
Μετά από τόσα μέτωπα που έχεις καλύψει — Ουκρανία, Ισραήλ, τώρα Λίβανος — τι κοινό έχουν αυτοί οι πόλεμοι και σε τι διαφέρουν μεταξύ τους;
Το κοινό στα μέτωπα του πολέμου είναι ότι οι άμαχοι είναι τα θύματα και πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα. Οι ιστορίες τους μοιάζουν περισσότερο απ’ όσο θα περίμενε κανείς. Σε όλες αυτές τις χώρες οι άνθρωποι θρηνούν νεκρούς, έχουν απώλειες, σπεύδουν στα νοσοκομεία για περίθαλψη τραυματιών, υπάρχουν άνθρωποι που τα σπίτια τους καταστράφηκαν και δεν έχουν πού να μείνουν.
Υπάρχουν διαφορές. Στην Ουκρανία, μιλάμε για έναν πόλεμο μεγάλης κλίμακας και διάρκειας όπου είναι υπαρκτή και ορατή η έννοια της γραμμής του μετώπου, με συχνά, βέβαια, χτυπήματα εντός του αστικού ιστού.
Στο Ισραήλ, η κατάσταση είναι φορτισμένη ιστορικά και πολιτικά με έναν διαρκή κύκλο έντασης που επηρεάζει τα σημεία των συγκρούσεων. Στο Ισραήλ, έχω καλύψει ακόμη και μαζικές επιθέσεις με εκατοντάδες πυραύλους και drones όπου είναι ορατές οι εκτοξεύσεις όταν στρέφω το βλέμμα μου στον ουρανό και φυσικά τα σημάδια του πολέμου μετά από χτυπήματα. Σημείο αναφοράς, βέβαια, η 7η Οκτωβρίου 2023 με πολλά θύματα αμάχους. Είναι μια χώρα θωρακισμένη με αντιαεροπορική προστασία και οργανωμένο σύστημα προειδοποίησης πριν τις επιθέσεις που δέχεται.
Ο Λίβανος είναι μια μικρή γεωγραφικά χώρα και τα χτυπήματα είναι πολλά και διάσπαρτα από το κέντρο έως και το νότο που οι επιχειρήσεις είναι και χερσαίες. Δεν ηχούν σειρήνες προειδοποίησης, δεν υπάρχουν καταφύγια. Ως πολεμική ανταποκρίτρια κινούμαι στον Λίβανο με βάση την εκτίμησή και την εμπειρία για την κάλυψη του ρεπορτάζ και την προστασία της ομάδας. Στο Νότιο Λίβανο ειδικά τις ημέρες που δεν είναι σε ισχύ η κατάπαυση του πυρός έχω πλήρη επίγνωση ότι η ένταση είναι παντού και τα χτυπήματα διαδέχονται το ένα το άλλο.
Για μένα, ως ανταποκρίτρια, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να προσαρμόζομαι σε αυτές τις διαφορές χωρίς να χάνω την ουσία: να καταγράφω με ακρίβεια, αλλά και με ευαισθησία, τι σημαίνει να ζεις μέσα σε έναν πόλεμο. Γιατί τελικά, όσο διαφορετικά κι αν είναι τα μέτωπα, το ζητούμενο παραμένει το ίδιο — να δώσω φωνή σε εκείνους που βρίσκονται στο επίκεντρο της σύγκρουσης.
Έχεις νιώσει ότι κινδύνεψες πραγματικά; Υπάρχει κάποια στιγμή που σε σημάδεψε;
Θα μείνω στο μέτωπο του Λιβάνου. Κάναμε ρεπορτάζ στη γέφυρα Κασμίγια, είχε χτυπηθεί πριν λίγες ώρες και η καταστροφή ήταν εμφανής. Το σημείο ήταν ιδιαίτερα στρατηγικό, καθώς με την καταστροφή της συγκεκριμένης γέφυρας αποκόπτεται η Βηρυτός από την Τύρο στα νότια της χώρας. Επί 30 λεπτά άκουγα μαχητικά αεροσκάφη, έδωσα χρόνο στο ρεπορτάζ και έγινε νέα επίθεση στο σημείο σε απόσταση 200 μέτρων από εκεί που βρισκόμουν. Πρόκειται για πρακτική, συνήθως οι επιθέσεις είναι πολλαπλές ιδίως σε γέφυρες, περάσματα αλλά και σε κτήρια. Η οδηγία ήταν σαφής ότι ενδέχεται να ακολουθήσει και επόμενη επίθεση και έπρεπε να απομακρυνθούμε άμεσα. Ο οδηγός μας, πήρε την απόφαση και οδήγησε ανάποδα στο ρεύμα κυκλοφορίας ώστε να κινηθούμε γρήγορα. Ήταν μια μόνο από τις επικίνδυνες στιγμές.
Επίσης, στη Ναμπατίγια, στο νότιο Λίβανο έκανα ρεπορτάζ με την πολιτική προστασία, οι άνδρες και οι γυναίκες της είναι στο καθήκον για τη συνδρομή όποιου έχει ανάγκη. Τότε ξεκίνησε ένα μπαράζ επιθέσεων περικυκλώνοντας την περιοχή που βρισκόμουν. Αυτό σημαίνει ότι καταγράψαμε και γίναμε μάρτυρες των χτυπημάτων, η έκταση μπροστά και πολύ κοντά μας έγινε ζώνη του πυρός.
Μόλις τελείωσε ο πρώτος κύκλος χτυπημάτων λάβαμε τηλεφώνημα προειδοποίησης από την ένωση δημοσιογράφων του Λιβάνου ότι είμαστε σε πολύ επικίνδυνη ζώνη και όντως μετά από λίγο ξεκίνησε νέο κύμα επιθέσεων στα ίδιο σημείο αλλά και κατά μήκος του δρόμου που συνδέει το νότιο με τον κεντρικό Λίβανο.
Είναι ορισμένα μόνο από τα περιστατικά που με κάνουν να συνειδητοποιήσω ότι είμαι άνθρωπος και παράλληλα πολεμική ανταποκρίτρια, μετά από αυτά βιώματα πρέπει να συνεχίσω να έχω ψυχραιμία, να στείλω το ρεπορτάζ στο κανάλι και να βγω στον αέρα στις επόμενες συνδέσεις σεβόμενη τον ρόλο μου, την ευθύνη απέναντι στην είδηση και στους ανθρώπους που ζουν στις εμπόλεμες ζώνες.
Αυτό που πολλοί θα σκέφτονταν είναι αν φοβάσαι… Υπάρχει φόβος ή τα καλύπτει όλα η αδρεναλίνη;
Τον φόβο τον παίρνω από το χέρι και πορεύομαι μαζί του. Δεν εξαφανίζεται, δουλεύω μαζί του και δεν με καταβάλλει. Η αδρεναλίνη με βοηθά να λειτουργήσω γρήγορα, να αντιδράσω άμεσα, δεν είναι αυτή όμως που καθορίζει τη δουλειά μου. Δεν είμαι σε μια εμπόλεμη ζώνη για την αδρεναλίνη, είμαι εκεί για να υπηρετήσω το καθήκον μου να μεταφέρω με υπευθυνότητα ιστορίες που πρέπει να ειπωθούν και να δώσω φωνή σε όσους ζουν σε εμπόλεμες χώρες ώστε και η Ελλάδα να γνωρίζει τι γίνεται σε μια χώρα που δεν είναι μακριά.
Υπαρχει κάτι που έχεις ξεχωρίσει αλλά για κάποιους λόγους δεν μπορεί να μεταδοθεί, κάτι που ο κόσμος δεν θα δει ποτέ, αλλά θα μπορούσες να το μοιραστείς;
Υπάρχουν ιστορίες που τις κουβαλάς, αλλά δεν τις μεταδίδεις αυτούσιες, γιατί νιώθεις ότι ανήκουν πρώτα σε αυτούς που τις έζησαν. 8 Απριλίου ήταν η ημέρα που το Ισραήλ πραγματοποίησε πάνω από 100 επιθέσεις σε 10 λεπτά. Ήμουν εκεί , κατέγραψα όσα περισσότερα γινόταν, τα χτυπήματα ήταν συνεχή. Το τελευταίο πλήγμα έγινε στο Ταλ Χαγιάτ στη Βηρυτό. Φτάσαμε πριν σβήσει η φωτιά, άρχισαν οι απεγκλωβισμοί τραυματιών και ήμασταν σε ζωντανή σύνδεση στο ertnews.
Αναμετρήθηκα με τον εαυτό μου, αναμετρήθηκε και ο οπερατέρ μου, Αλέξης Πόνσε. Η κάμερα και το μικρόφωνο ήταν πάνω από πληγωμένους ανθρώπους μέσα στα αίματα που έβγαιναν από ερείπια. Ενώ πέρασε αρκετή ώρα με πλησίασε ένας διασώστης και μου είπε να περάσουμε στο απέναντι πεζοδρόμιο, καθώς θα άρχισαν να βγάζουν τους νεκρούς. Τους είδα, δεν τους έδειξα προφανώς, ίσως ξεπερνά τα όρια της δεοντολογίας της τηλεόρασης, αν και σε τέτοιες στιγμές τα όρια γίνονται όλο και πιο ασαφή. Κατόπιν περάσαμε στο απέναντι πεζοδρόμιο και συνέχισα τη μετάδοση. Η εικόνα των ανθρώπων που ανασύρονταν νεκροί μέσα από τα συντρίμμια με σημάδεψε και αυτό μου το επιβεβαίωσαν σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες ντόπιοι δημοσιογράφοι που καλύπτουν καθ΄ όλη τη διάρκεια της ζωής τους πολέμους. Ήταν ό,τι πιο δύσκολο είχαν αντικρίσει ποτέ, ό,τι πιο βαρύ είχαν καλύψει.
Ξεχωρίζεις κάποια ιστορία ή κάποιον άνθρωπο που γνώρισες στα μέτωπα και σε άλλαξε ως άνθρωπο ή δημοσιογράφο; Και με την ευκαιρία… Πόσο σε έχουν επηρεάσει όλα αυτά που έχεις βιώσει;
Μια εικόνα: ένα κοριτσάκι 2,5 ετών με αίματα στο πρόσωπο που το έβγαζαν πάνω σε φορείο από το ασθενοφόρο για να το μεταφέρουν στο νοσοκομείο. Είχε χτυπηθεί μετά από επίθεση. Επίσης, την ιστορία του Τζουντ, 16 ετών ή του πατέρα του Μοχάμεντ. Πήρα μια συνέντευξη από τον πατέρα, ήμουν πολύ διστακτική όταν έκανα το αίτημα για να μου μιλήσει όπως και στο τι έπρεπε ή δεν έπρεπε να ρωτήσω. Είχα μπροστά μου έναν πατέρα που είχε χάσει τον δεκαεξάχρονο γιο του που ήταν εθελοντής υγειονομικός. Το παιδί με τον 21 ετών Άλι, φίλο και συνάδελφό του πήγαιναν να βοηθήσουν μετά από μια επίθεση όταν τους βρήκε νέο ισραηλινό πλήγμα που τους κόστισε τη ζωή. Ο πατέρας Μοχάμεντ μου μιλούσε με χαμόγελο. Περιέγραφε τον γιο του ως έναν νέο που του άρεσε να προσφέρει, να αστειεύεται με τους υπολοίπους και το πρόσωπό του είχε μια γλυκύτητα και φωτεινότητα. Δεν κόμπιασε όταν του ζήτησα να μου περιγράψει το πώς έχασε τη ζωή του το 16 ετών παιδί του και δεν δίστασε να μου πει πως δεν έλειψε λεπτό από την ομάδα των εθελοντών της οποίας και ηγείται.
Αμέσως μετά, μίλησα και με τον πατέρα του Άλι που επίσης είναι νεκρός. Μου είπε πως ο Άλι πριν φύγει από τη ζωή είχε πει στον ίδιο όπως και σε όλη την ομάδα πως θα γινόταν μάρτυρας. Για τους μουσουλμάνους «μάρτυρας» είναι αυτός που πεθαίνει με πίστη στον Θεό θυσιαζόμενος για έναν δίκαιο σκοπό. Μίλησα με δυο πατεράδες στο νότιο Λίβανο υπό τον ήχο των πυρών, οι οποίοι έχασαν τα παιδιά τους και ήταν αγέρωχοι, πιστοί στο καθήκον της προσφοράς.
Αυτή η αξιοπρέπεια των ανθρώπων μέσα σε ακραίες συνθήκες με έχει αλλάξει. Προσπαθώ να αντιμετωπίζω με ταπεινότητα τους ανθρώπους. Δεν ψάχνω μόνο το «γεγονός», αλλά το πλαίσιο και τον άνθρωπο πίσω από αυτό. Καταλαβαίνω ότι κάθε ιστορία που μεταφέρω δεν είναι απλώς πληροφορία — είναι η πραγματικότητα κάποιου άλλου, και αυτό απαιτεί ακρίβεια αλλά και σεβασμό.
Τι πιστεύεις ότι δεν καταλαβαίνει ο κόσμος που παρακολουθεί από την ασφάλεια του σπιτιού του για το τι πραγματικά σημαίνει πόλεμος;
Η ελληνική πραγματικότητα είναι πολύ μακριά από την πραγματικότητα του πολέμου και ευτυχώς! Από μακριά, ο πόλεμος ίσως φαίνεται σαν μια σειρά από έντονες στιγμές — εκρήξεις, εικόνες καταστροφής, «έκτακτα» γεγονότα. Στην πραγματικότητα, όμως, για τους ανθρώπους εκεί είναι μια παρατεταμένη κατάσταση. Από το πρωινό ξύπνημα μέχρι το αν θα έχεις ρεύμα, νερό ή έναν ασφαλή δρόμο για να επιστρέψεις σπίτι. Αυτή είναι και η πρόκληση που αντιμετωπίζω ως πολεμική ανταποκρίτρια μέσα στα λίγα λεπτά μιας ζωντανής σύνδεσης ή ενός βίντεο να αποτυπώσω με τον πιο κατανοητό και περιεκτικό τρόπο τον πόλεμο.
Πώς είναι όταν επιστρέφεις πίσω, στην καθημερινότητα και στην παρουσίαση των ειδήσεων στην ΕΡΤ; Και τι είναι αυτό που θα κάνει όταν προκύψει ξανά η ανάγκη για την κάλυψη μιας πολεμικής σύρραξης;
Η επιστροφή στην Ελλάδα είναι η πιο δύσκολη επιλογή. Εγώ έρχομαι, η ένταση όμως συνεχίζεται και φυσικά κουβαλώ τις ιστορίες του πολέμου μέσα μου. Η παρουσίαση ειδήσεων στην ΕΡΤ απαιτεί συγκέντρωση, ακρίβεια μια ψυχραιμία, από το στούντιο αυτή τη φορά. Έχοντας την εμπειρία της κάλυψης του πολέμου από το πεδίο προσπαθώ και στην παρουσίαση να είμαι προσεκτική, ουσιαστική και να διαβάζω πίσω από τα γεγονότα. Φυσικά και κάθε στιγμή είμαι έτοιμη να καλύψω τον πόλεμο ξανά από το πεδίο.
Αυτό που υπερισχύει είναι η αίσθηση ότι αυτή η δουλειά έχει νόημα. Ότι η παρουσία μου εκεί δεν είναι απλώς κάλυψη ενός γεγονότος, αλλά ένας τρόπος να φέρω πιο κοντά μια πραγματικότητα που αλλιώς θα έμενε μακρινή και αφηρημένη. Πέρα και πάνω απ΄όλα, είτε πρόκειται για κάλυψη στο πεδίο είτε πρόκειται για παρουσίαση στο στούντιο και για οποιοδήποτε θέμα, βρίσκεται η δημοσιογραφία στην οποία καλούμαι να δίνω το ουσιαστικό νόημα που της αξίζει με σεβασμό στο κοινό που με παρακολουθεί μέσω της ΕΡΤ.
Τέλος, πώς επηρεάζει όλη αυτή η –συνεχόμενη- εμπειρία την προσωπική σου ζωή; Μπορείς να “αφήσεις” τον πόλεμο όταν κλείνει η κάμερα;
Δεν αφήνω τον πόλεμο όταν κλείνει η κάμερα. Αυτό που μαθαίνω με τον καιρό δεν είναι να τον αφήνω, αλλά να τον διαχειρίζομαι, ώστε να μην με κατακλύζει. Έχω βρεθεί αντιμέτωπη με δύσκολες καταστάσεις κι αυτό με έχει διδάξει να δίνω σημασία στα σημαντικά, να ξέρω πως ο χρόνος είναι πολύτιμος και κάποια πράγματα δεν χωρούν αναβολή και να είμαι προσγειωμένη.
Υπάρχουν, όμως, και συνειδητές επιλογές: να προστατεύω χρόνο για τους δικούς μου ανθρώπους, να δημιουργώ μικρές συνήθειες ρουτίνας που με επαναφέρουν, να βρίσκω τρόπους να επιστρέφω στην καθημερινότητα χωρίς να ακυρώνω όσα έχω δει. Δεν είναι πάντα εύκολο. Ούτε είναι εύκολο για τους ‘Έλληνες να κατανοήσουν τη δουλειά που κάνω. Στην προσωπική μου ζωή χρειάζεται μια προσπάθεια ισορροπίας, να διατηρώ εικόνες και ήχους από τον πόλεμο χωρίς όμως να με ορίζουν πλήρως.
Τέλος, αξίζει με αφορμή τη συνέντευξη αυτή μια αναφορά στους συναδέλφους δημοσιογράφους στο πεδίο στον Λίβανο στον συγκεκριμένο πόλεμο. Θα μου μείνουν αξέχαστοι. Υπάρχουν Λιβανέζοι δημοσιογράφοι από στην πρώτη γραμμή από την έναρξη του πολέμου, σε ζώνες απαγορευμένες. Εκεί κοιμούνται, εκεί ξυπνούν. Έχω μιλήσει μαζί τους κι έχω ανατριχιάσει καθώς ζουν ειλικρινά ένα αίσθημα αυτοθυσίας. Έχουν επίγνωση ότι την επόμενη στιγμή μπορεί να μην βρίσκονται στη ζωή, ωστόσο θεωρούν χρέος τους να μεταδίδουν τα νέα για την πατρίδα τους.
Είχα πει ένα «γεια» στη Φατίμα Φτούνι και την παρακολουθούσα στην τηλεόραση, μου έκανε εντύπωση ότι φορούσε χιτζάμπ και κράνος . Δυστυχώς έφυγε από τη ζωή στις 28 Μαρτίου. Επίσης, σκοτώθηκε η Αμάλ Χαλίλ και αρκετοί άλλοι. Ένα ευχαριστώ και στην ομάδα στους οπερατέρ και τεχνικούς του ERTnews που συνεργαζόμαστε στην αποστολή αυτή Aλέξη Πόνσε, Άγγελο Μανωλόπουλο, Γιάννη Παπαχρήστου και τους συνεργάτες μου εκεί Χάλα και Σάντι που είναι και οι ίδιοι εκτοπισμένοι και φιλοξενούν κι άλλους εκτοπισμένους στα σπίτια που διαμένουν παραμένοντας πιστοί στο καθήκον της δουλειάς μας.
