Η απομάκρυνση του Αγκίλα Σάλεχ αλλάζει τις ισορροπίες στην Ανατολική Λιβύη και ανοίγει τον δρόμο στις επιδιώξεις της Άγκυρας. Η Τουρκία πιέζει για την κύρωση του μνημονίου, ενώ Αθήνα και Κάιρο συντονίζουν τις κινήσεις τους, με τις θαλάσσιες ζώνες και τις έρευνες νότια της Κρήτης στο επίκεντρο.
Οι πολιτικές ανακατατάξεις στην Ανατολική Λιβύη επαναφέρουν στο προσκήνιο το τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει την αλλαγή ηγεσίας στο κοινοβούλιο της χώρας για να προωθήσει την κύρωσή του.
Καθοριστική εξέλιξη αποτελεί η απομάκρυνση του Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία της Βουλής, ύστερα από 12 χρόνια. Ο Σάλεχ αποτελούσε συνομιλητή της Αθήνας και είχε αντιταχθεί στην κύρωση του μνημονίου, αποκρούοντας τις τουρκικές πιέσεις που εντάθηκαν μετά την αποκατάσταση των σχέσεων της Άγκυρας με την Ανατολική Λιβύη.
Η αντικατάστασή του αποφασίστηκε μετά τον αιφνιδιαστικό περιορισμό της προεδρικής θητείας στους 12 μήνες. Νέος πρόεδρος ανέλαβε ο Αλ Σαλιχίν Αμπντούλναμπι αλ Ομπέιντι, ο οποίος είχε διατελέσει επικεφαλής της κοινοβουλευτικής επιτροπής φιλίας με την Τουρκία και διατηρεί στενές σχέσεις με την Άγκυρα.
Ο νέος πρόεδρος συνδέεται πολιτικά με τον Σαντάμ Χάφταρ, γιο του στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ, ο οποίος ενισχύει την επιρροή του στην Ανατολική Λιβύη. Ο Σαντάμ Χάφταρ εμφανίζεται ως επικρατέστερος διάδοχος του πατέρα του, ενώ εξετάζεται και το ενδεχόμενο να διεκδικήσει την προεδρία της χώρας, εφόσον πραγματοποιηθούν ενιαίες εκλογές.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε ο ανταποκριτής του Al Jazeera στη Λιβύη, η Τουρκία ασκεί ήδη πιέσεις προς τη Βεγγάζη για να επισπευσθεί η διαδικασία κύρωσης του μνημονίου από τη Βουλή.
Μια τέτοια απόφαση δεν θα άλλαζε τη νομική θέση της Ελλάδας απέναντι στη συμφωνία, θα ενίσχυε όμως την πολιτική της νομιμοποίηση στο εσωτερικό της Λιβύης.
Ο Σαντάμ Χάφταρ έχει διατηρήσει ανοικτούς διαύλους και με την Αθήνα, την οποία έχει επισκεφθεί, ενώ επιδιώκει στενότερη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κύρωση του μνημονίου θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή ένταση με τις Βρυξέλλες, επηρεάζοντας την ευρωπαϊκή στήριξη που προσδοκά η λιβυκή πλευρά.
Η απομάκρυνση του Σάλεχ προκαλεί προβληματισμό και στην Αίγυπτο, καθώς ο πρώην πρόεδρος της Βουλής διατηρούσε στενούς πολιτικούς δεσμούς με το Κάιρο. Ο ίδιος αμφισβητεί τη διαδικασία αντικατάστασής του.
Χαρακτηριστικό της πολιτικής ρευστότητας είναι ότι ο πρόεδρος του Προεδρικού Συμβουλίου, Μοχάμεντ αλ Μένφι, προσκάλεσε τον Σάλεχ με την προηγούμενη ιδιότητά του στη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου των Προεδριών, που έχει προγραμματιστεί για τις 18 Οκτωβρίου στην Τρίπολη. Στη συνάντηση έχουν προσκληθεί επίσης ο Μοχάμεντ Τακάλα και ο πρωθυπουργός Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά.
Αθήνα και Κάιρο συντονίζουν τις κινήσεις τους
Η ελληνική διπλωματία έχει κινητοποιηθεί, ενεργοποιώντας τους διαύλους επικοινωνίας τόσο με την Τρίπολη όσο και με τη Βεγγάζη.
Οι εξελίξεις στη Λιβύη συζητήθηκαν στην τηλεφωνική επικοινωνία του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπαντρ Αμπντελάτι, καθώς και στις πολιτικές διαβουλεύσεις Ελλάδας και Αιγύπτου που πραγματοποιήθηκαν στις 15 Οκτωβρίου στην Αθήνα.
Παράλληλα, η Ελλάδα προήδρευσε σε ειδική συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την πολιτική διαδικασία στη Λιβύη.
Στις διαβουλεύσεις τους, Αθήνα και Κάιρο επαναβεβαίωσαν τη στήριξή τους στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Λιβύης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη πολιτικής λύσης που θα οδηγήσει σε ελεύθερες εκλογές και ενοποίηση των κρατικών θεσμών.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και στην αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης.
Η απάντηση της Αθήνας για τις έρευνες νότια της Κρήτης
Στο μέτωπο των θαλάσσιων ζωνών, η Ελλάδα απορρίπτει τις λιβυκές αιτιάσεις για τις έρευνες υδρογονανθράκων στα δύο οικόπεδα νότια της Κρήτης που έχουν παραχωρηθεί στην αμερικανική Chevron.
Απαντώντας στη σχετική ρηματική διακοίνωση της Τρίπολης, ελληνικές διπλωματικές πηγές υπενθύμισαν ότι η ίδια η Λιβύη έχει χρησιμοποιήσει τη μέση γραμμή για τον καθορισμό δικών της θαλάσσιων οικοπέδων, όπως ακριβώς έπραξε και η Ελλάδα για τις περιοχές παραχώρησης.
Η ελληνική πλευρά ξεκαθάρισε επίσης ότι οι διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών δεν συνεπάγονται αναστολή της άσκησης των κυριαρχικών της δικαιωμάτων ούτε αποδοχή των λιβυκών διεκδικήσεων.
Με την Άγκυρα να επιδιώκει την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, η Αθήνα εντείνει τη διπλωματική της κινητοποίηση, σε συντονισμό με την Αίγυπτο, διατηρώντας αμετακίνητες τις θέσεις της για τις θαλάσσιες ζώνες και τις έρευνες νότια της Κρήτης
