Η Ανατολική Μεσόγειος περνά μία από τις πιο φορτισμένες περιόδους της τελευταίας δεκαετίας. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο επανέρχεται στο προσκήνιο, οι μεταναστευτικές ροές αλλάζουν διαδρομές και κάθε κίνηση στη θάλασσα αποκτά πολιτικό βάρος. Σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική θέση διατυπώθηκε χωρίς περιθώρια παρερμηνείας από τον υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Βασίλη Κικίλια: «Ούτε βήμα πίσω στα κυριαρχικά μας δικαιώματα».
Η φράση θα είχε μικρό βάρος αν έμενε στα λόγια. Τη συνοδεύει όμως μια σειρά από αποφάσεις που αλλάζουν την εικόνα στις ελληνικές θάλασσες: λιγότερες ροές, νέα μέσα και περισσότεροι άνθρωποι στην πρώτη γραμμή.
Οι ροές πέφτουν
Από τα τουρκικά παράλια οι μεταναστευτικές ροές μειώθηκαν περίπου 60%, αποτέλεσμα συνεχούς επιτήρησης και επιχειρησιακής συνεργασίας με την τουρκική ακτοφυλακή. Στον διάδρομο Λιβύης-Κρήτης, το πιο δύσκολο μέτωπο των τελευταίων ετών, καταγράφηκε η πρώτη μείωση. Μικρή ακόμη, δείχνει όμως ότι η καμπύλη μπορεί να γυρίσει. Η πίεση νότια της Κρήτης παραμένει υψηλή, και γι’ αυτό το υπουργείο υποστηρίζει τη δημιουργία κλειστής δομής στο Ηράκλειο, ώστε οι αφίξεις να καταγράφονται και να ελέγχονται οργανωμένα. Ένα κράτος οφείλει να γνωρίζει ποιος μπαίνει στο έδαφός του.
Ένα Λιμενικό για τον 21ο αιώνα
Η αίθουσα επιχειρήσεων του υπουργείου είχε μείνει σχεδόν ίδια από το 1980. Τη θέση της παίρνει ένα ψηφιακό κέντρο επιχειρήσεων που ενώνει drones, κάμερες, αισθητήρες και δορυφορικές εικόνες σε μία εικόνα πραγματικού χρόνου για όλο το Αιγαίο και το Λιβυκό. Με το πρόγραμμα ΑΙΓΙΣ 2 δρομολογούνται δύο σκάφη ανοιχτής θάλασσας 80 μέτρων για το πέλαγος νότια της Κρήτης, δέκα ταχύπλοα αναχαίτισης, έξι περιπολικά ακτών και μη επανδρωμένα μέσα για τον αέρα, την επιφάνεια και τον βυθό. Είναι μια ανανέωση που το Σώμα περίμενε χρόνια και που κατευθύνεται εκεί όπου η πίεση είναι μεγαλύτερη.
Τα σκάφη, όμως, θέλουν πληρώματα. Η πρόσληψη 420 νέων λιμενοφυλάκων ενισχύει ένα Σώμα που βγαίνει στη θάλασσα με επτά μποφόρ, φυλά τα σύνορα και την ίδια ώρα σώζει ζωές. Χιλιάδες ζωές μέσα στα χρόνια, συνήθως μακριά από κάμερες και ανακοινώσεις.
Πόλεμος στα κυκλώματα
Η τραγωδία στη Λέσβο, με έξι νεκρούς ανάμεσα στους οποίους ένα βρέφος, θύμισε με τον πιο σκληρό τρόπο ποιος κερδίζει από τη διακίνηση. Ο διακινητής που οδηγούσε το ταχύπλοο συνελήφθη. Η απάντηση του υπουργού ήταν σαφής: «Μηδενική ανοχή στους διακινητές». Η προστασία της ανθρώπινης ζωής και η επιβολή του νόμου δεν συγκρούονται. Είναι δύο όψεις της ίδιας υποχρέωσης. Όσοι στοιβάζουν ανθρώπους σε φουσκωτά για να εισπράξουν είναι εχθροί και των μεταναστών και της χώρας.
Στην πολιτική, η αυστηρή ρητορική συχνά καλύπτει την απουσία έργου. Εδώ η σειρά είναι αντίστροφη: τα ποσοστά, τα σκάφη και οι προσλήψεις προηγούνται, και οι δηλώσεις απλώς τα περιγράφουν.
Σε μια περιοχή όπου οι ισορροπίες αλλάζουν κάθε μήνα, η Ελλάδα δεν εκχωρεί δικαιώματα, δεν αφήνει τα σύνορά της ακάλυπτα και δεν παραδίδει τις θάλασσές της στα κυκλώματα. Τα σύνορα δεν διαπραγματεύονται. Και στη θάλασσα, αυτό πλέον φαίνεται.
