Σε νέα φάση περνά το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector), καθώς εκδόθηκε η προβλεπόμενη NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, ανοίγοντας τον δρόμο για την έναρξη των ερευνητικών εργασιών στη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κρήτης και της Κάσου.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων διαδικασιών αδειοδότησης από τις ελληνικές Αρχές, έπειτα από αίτημα που υπέβαλε η γαλλική εταιρεία NEXANS, για λογαριασμό της εταιρείας GSI, η οποία έχει την ευθύνη του έργου.
Όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Εξωτερικών, η αρμόδια διυπουργική Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης γνωμοδότησε θετικά και, στη συνέχεια, ο υπουργός Εξωτερικών υπέγραψε στις 6 Νοεμβρίου 2026 την απόφαση για την αδειοδότηση των ερευνών και των εργασιών πόντισης του καλωδίου. Αμέσως μετά υποβλήθηκε το σχετικό αίτημα από το ερευνητικό πλοίο για την έκδοση NAVTEX, η οποία εκδόθηκε χωρίς καθυστέρηση.
Το γαλλικής σημαίας ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» βρίσκεται ήδη στο λιμάνι του Ηρακλείου, αναμένοντας τις τελικές οδηγίες για την έναρξη των εργασιών. Οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν σε θαλάσσιες ζώνες ανατολικά της Κρήτης και της Κάσου, σε μια περιοχή με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, όπου το καλοκαίρι του 2024 είχαν διακοπεί αντίστοιχες δραστηριότητες εξαιτίας της έντασης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Το γεωπολιτικό παρασκήνιο και η στάση της Αθήνας
Η ελληνική κυβέρνηση διαμηνύει ότι το έργο θα προχωρήσει κανονικά, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ευρωπαϊκή ενεργειακή υποδομή στρατηγικής σημασίας, στην οποία συμμετέχουν η Ελλάδα, η Κύπρος, η Γαλλία και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, έχοντας εξετάσει τα πιθανά σενάρια αντίδρασης σε περίπτωση που η Τουρκία επιχειρήσει να αμφισβητήσει τις ερευνητικές δραστηριότητες. Ένα από τα ενδεχόμενα που βρίσκονται στο τραπέζι είναι η έκδοση τουρκικής NAVTEX, στην οποία η ελληνική πλευρά έχει προαναγγείλει ότι θα απαντήσει με αντίστοιχη αντι-NAVTEX.
Σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζει και η ευρωπαϊκή διάσταση του έργου, καθώς οι Βρυξέλλες αποδίδουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην ολοκλήρωσή του. Παράλληλα, η διπλωματική επικοινωνία σε ανώτατο επίπεδο μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που συνεκτιμά η ελληνική πλευρά.
Το ζήτημα είχε βρεθεί πρόσφατα και στο επίκεντρο των τοποθετήσεων του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με αφορμή τις παράνομες αξιώσεις που απορρέουν από το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ο πρωθυπουργός είχε τονίσει ότι οι αυθαίρετες θαλάσσιες διεκδικήσεις δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ως μέσο παρεμπόδισης νόμιμων οικονομικών δραστηριοτήτων και στρατηγικών έργων στην περιοχή.
Από την πλευρά του, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης είχε ξεκαθαρίσει ότι οι αδειοδοτήσεις θα πραγματοποιηθούν αποκλειστικά από τις ελληνικές Αρχές και ότι δεν υπάρχει πρόθεση υποχώρησης από τον σχεδιασμό υλοποίησης της διασύνδεσης.
Τι προβλέπει ο Great Sea Interconnector
Ο Great Sea Interconnector αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά έργα στην Ανατολική Μεσόγειο. Προβλέπει την κατασκευή υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου συνολικού μήκους περίπου 900 χιλιομέτρων, το οποίο θα συνδέσει την Κρήτη με την Κύπρο, με αρχική δυνατότητα μεταφοράς ηλεκτρικής ισχύος 1.000 MW.
Βασικός στόχος είναι να τερματιστεί η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί το μοναδικό κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με το ευρωπαϊκό δίκτυο.
Με την ολοκλήρωση του έργου, η Κύπρος θα αποκτήσει τη δυνατότητα να εισάγει ηλεκτρική ενέργεια όταν η εγχώρια παραγωγή δεν επαρκεί ή το κόστος της είναι υψηλό, αλλά και να εξάγει πλεονάζουσα ενέργεια προς άλλες αγορές, αξιοποιώντας ιδιαίτερα την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.
Ταυτόχρονα, η διασύνδεση αναμένεται να ενισχύσει την ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού, να διευκολύνει την περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ και να περιορίσει την ενεργειακή εξάρτηση του νησιού.
Για την Ελλάδα, η υλοποίηση του Great Sea Interconnector ενισχύει τη θέση της ως ενεργειακού κόμβου στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, δημιουργώντας νέες δυνατότητες συνεργασίας και ηλεκτρικής ανταλλαγής με την ευρύτερη περιοχή.
