Η κάλπη της Τρίτης έκανε αυτό που κάνουν σχεδόν πάντα οι ενδιάμεσες εκλογές στην Αμερική: έστειλε τον λογαριασμό στο κόμμα του προέδρου. Αυτή τη φορά ο λογαριασμός ήταν βαρύς. Από τον Ιανουάριο οι Δημοκρατικοί ελέγχουν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, με περισσότερες από 250 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων και τουλάχιστον 54 στη Γερουσία.
Η Ουάσιγκτον μπαίνει έτσι σε καθεστώς συγκατοίκησης. Όσοι βιάστηκαν να γράψουν τον επίλογο της προεδρίας Τραμπ, μάλλον θα χρειαστεί να τον ξαναγράψουν. Ο Αμερικανός πρόεδρος κρατά την εξωτερική πολιτική, τους δασμούς και το βέτο, δηλαδή ακριβώς τα εργαλεία που μετρούν περισσότερο για την Ευρώπη και για την Ελλάδα.
Τη στάση του την έδειξε από την πρώτη ώρα. Αποδέχθηκε το αποτέλεσμα, δήλωσε έτοιμος να συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς, και οι αγορές πήραν ανάσα το πρωί της Τετάρτης. Στη Γερουσία, οι Δημοκρατικοί κέρδισαν έδρες ακόμη και σε πολιτείες όπως το Κάνσας, το Τέξας και το Οχάιο, σε μια αναμέτρηση όπου την ατζέντα την όρισαν η ακρίβεια και το κόστος της ενέργειας.
| ΤΑ ΝΟΥΜΕΡΑ
250+ έδρες για τους Δημοκρατικούς στη Βουλή των Αντιπροσώπων 54 έδρες τουλάχιστον στη Γερουσία 3 τρισ. δολάρια χάθηκαν στη Wall Street μέσα σε μία συνεδρίαση -2,51% η εβδομαδιαία πτώση του Χρηματιστηρίου Αθηνών |
Τα πέντε μέτωπα της Αθήνας
Στην Αθήνα το αποτέλεσμα διαβάζεται με προσοχή, και όχι άδικα. Από το Κογκρέσο περνούν τα κονδύλια και οι μεγάλες πωλήσεις όπλων, ενώ η Γερουσία εγκρίνει τους ανθρώπους που θα χειριστούν τη διπλωματία και την άμυνα.
Τα F-35 της Άγκυρας. Εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον κομμάτι για την ελληνική πλευρά. Από το 2020 ισχύει νόμος που κρατά την Τουρκία εκτός του προγράμματος F-35 όσο διατηρεί τους ρωσικούς S-400. Τον νόμο μπορεί να τον αλλάξει μόνο το Κογκρέσο, και το Κογκρέσο έχει πλέον Δημοκρατική πλειοψηφία, η οποία ελέγχει και την Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας. Στην Άγκυρα το κατάλαβαν αμέσως. Τούρκοι αναλυτές βλέπουν νέα νομοθετικά εμπόδια στα F-35, στην άρση των κυρώσεων CAATSA και στους αμερικανικούς κινητήρες του μαχητικού KAAN, ενώ αρθρογράφος της φιλοκυβερνητικής Sabah περιμένει πιο αυστηρή ματιά της Ουάσιγκτον στη «Γαλάζια Πατρίδα». Ο Ερντογάν θα συνεχίσει να επενδύει στην απευθείας γραμμή με τον Λευκό Οίκο. Από εδώ και πέρα, όμως, θα πρέπει να πείσει και το Καπιτώλιο.
Ενέργεια. Το Brent ξαναβρέθηκε στα 100 δολάρια και το φυσικό αέριο στα 93 ευρώ. Στα τέλη Οκτωβρίου, περίπου το ένα δέκατο της παγκόσμιας διυλιστικής δυναμικότητας ήταν εκτός λειτουργίας εξαιτίας των πολέμων σε Ιράν και Ουκρανία. Για την Ελλάδα, κάθε βήμα αποκλιμάκωσης μεταφράζεται σε χαμηλότερο πληθωρισμό και ελαφρύτερους λογαριασμούς. Η ενεργειακή συνεργασία με την Ουάσιγκτον, από το αμερικανικό LNG μέχρι τον Κάθετο Διάδρομο, πατά σε γερό διακομματικό έδαφος. Ο νόμος για την Ανατολική Μεσόγειο του 2019 κατατέθηκε από κοινού από Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές.
Ναυτιλία. Τα δεξαμενόπλοια ναυλώνονται ακριβά από τότε που φούντωσε ο πόλεμος στο Ιράν και άλλαξαν οι ροές στα Στενά του Ορμούζ. Για τον ελληνικό στόλο, τον μεγαλύτερο στον κόσμο, η εξίσωση έχει δύο όψεις. Μια διπλωματική λύση θα φέρει τους ναύλους πίσω στα συνηθισμένα. Μια νέα κλιμάκωση θα φουσκώσει τα έσοδα, μαζί και το ρίσκο.
Χρηματιστήριο. Η Λεωφόρος Αθηνών πέρασε εβδομάδα με σκαμπανεβάσματα. Την Τετάρτη ο Γενικός Δείκτης ανέβηκε 1,77%, στις 2.662,45 μονάδες, με τις τράπεζες μπροστά. Δύο συνεδριάσεις αργότερα, το κύμα πωλήσεων που ξεκίνησε από τη Wall Street και πέρασε στην Ασία είχε σβήσει τα κέρδη. Η εβδομάδα έκλεισε στις 2.553,35 μονάδες, με απώλειες 2,51%. Η εικόνα της χρονιάς πάντως μένει καθαρή, με κέρδη 20,4% από τον Ιανουάριο.
Δασμοί. Όσοι περιμένουν ευκολότερη πρόσβαση στην αμερικανική αγορά θα χρειαστούν υπομονή. Μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου τον Φεβρουάριο, οι δασμοί στηρίζονται στο άρθρο 301 της εμπορικής νομοθεσίας και ο τελευταίος λόγος ανήκει στον Λευκό Οίκο. Η συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ κρατά το πλαφόν στο 15% για τα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα. Ο Ρίτσαρντ Νιλ, που αναλαμβάνει την αρμόδια επιτροπή της Βουλής, έχει ήδη βάλει τους δασμούς στο στόχαστρο. Για να τους καταργήσει απέναντι σε προεδρικό βέτο, όμως, θα χρειαστεί ψήφους Ρεπουμπλικανών. Οι Έλληνες εξαγωγείς θα συνεχίσουν να δουλεύουν με την αβεβαιότητα.
Ανάσα για την Ευρώπη
Τις πρώτες ώρες, οι ευρωπαϊκές αγορές είδαν το ποτήρι μισογεμάτο: λιγότερες δημοσιονομικές εκπλήξεις από την άλλη όχθη του Ατλαντικού και περισσότερες ελπίδες για τέλος του πολέμου στο Ιράν. Πρώτες το εξαργύρωσαν οι τράπεζες. Η Intesa Sanpaolo ανέβηκε 3,3%, η Commerzbank και η Société Générale 3,1%, η Santander και η UniCredit 3%. Κέρδη έγραψαν και οι εταιρείες καθαρής ενέργειας, ενώ το ευρώ πέρασε τα 1,12 δολάρια.
Η χαρά κράτησε λίγο. Την Πέμπτη ο STOXX 600, που νωρίτερα είχε πλησιάσει το ιστορικό του υψηλό, γύρισε σε απώλειες και έκλεισε στις 654,87 μονάδες. Την Παρασκευή οι πωλήσεις απλώθηκαν σε όλους τους κλάδους. Πιέσεις δέχθηκαν και οι αμυντικές μετοχές, καθώς η αγορά φοβάται ότι ένα Δημοκρατικό Κογκρέσο θα κόψει ταχύτητα στις αμερικανικές αμυντικές δαπάνες, όπου πουλούν και αρκετοί Ευρωπαίοι κατασκευαστές. Η Ευρώπη έχει πάντως ένα πλεονέκτημα: λίγους τεχνολογικούς γίγαντες στα ταμπλό της και καλύτερη πορεία από τη Wall Street φέτος. Το ευρώ γύρισε την Παρασκευή στα 1,118 δολάρια.
Πανικός στην τεχνολογία
Το μεγάλο σοκ ήρθε από την τεχνολογία. Τα κέντρα δεδομένων και η αντίδραση των τοπικών κοινωνιών απέναντί τους έγιναν προεκλογικό θέμα, και οι Δημοκρατικοί ετοιμάζουν ήδη πακέτο νομοσχεδίων για την τεχνητή νοημοσύνη. Η αγορά έβγαλε γρήγορα το συμπέρασμα: φρένο στις επενδύσεις.
Η Πέμπτη ήταν η χειρότερη μέρα της Wall Street από τον Απρίλιο του 2025. Ο Nasdaq μπήκε σε διόρθωση, με την Nvidia να χάνει 8,2%, τη Micron σχεδόν 14% και την Dell σχεδόν 13% μέσα στη συνεδρίαση. Περίπου 3 τρισ. δολάρια χρηματιστηριακής αξίας χάθηκαν σε μία μέρα. Στην Ευρώπη έπεσαν βαριά τα μικροτσίπ: η Soitec υποχώρησε 16,7%, η Aixtron 9,8% και η Infineon 8,5%. Την Παρασκευή σειρά είχε η Ασία, με διακοπή διαπραγμάτευσης στο Kospi της Κορέας και τον Nikkei σε bear market. Ο Τραμπ έδειξε ευθέως τους Δημοκρατικούς, λέγοντας ότι το χρηματιστήριο έζησε μία από τις χειρότερες ημέρες της ιστορίας του εξαιτίας του εκλογικού αποτελέσματος.
Ιράν και Ουκρανία
Ο πόλεμος με το Ιράν, στον όγδοο μήνα του πλέον, έφτασε μέχρι την κάλπη μέσα από την τιμή της βενζίνης. Ο Τσακ Σούμερ εμφανίστηκε την επομένη σίγουρος: «θα τερματίσουμε τον πόλεμο», είπε, επικαλούμενος τον έλεγχο του Κογκρέσου στις δαπάνες. Ο Χακίμ Τζέφρις ζήτησε από τον πρόεδρο να κλείσει το μέτωπο πριν ορκιστεί το νέο Κογκρέσο. Στην Τεχεράνη έσπευσαν να παρουσιάσουν το αποτέλεσμα ως δική τους νίκη.
Η πραγματικότητα στην Ουάσιγκτον είναι πιο σύνθετη. Οι Δημοκρατικοί δεν έχουν την πλειοψηφία που χρειάζεται για να ακυρώσουν προεδρικό βέτο. Μπορούν να κλείσουν τη στρόφιγγα των νέων κονδυλίων και να ανοίξουν έρευνες, όμως την εξωτερική πολιτική εξακολουθεί να την ασκεί ο πρόεδρος.
Στο ουκρανικό, ο Τραμπ έχει ήδη σταματήσει την άμεση αμερικανική βοήθεια. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι προσβλέπει στο νέο Κογκρέσο, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας ζητά περισσότερη πίεση στη Μόσχα και οι Δημοκρατικοί αμφισβητούν ήδη τη συμφωνία του προέδρου με τη Ρωσία για το ντίζελ. Χωρίς πλειοψηφία ικανή να ακυρώσει βέτο, ωστόσο, μια αλλαγή πολιτικής για την Ουκρανία δύσκολα θα έρθει από το Καπιτώλιο.
Το χαρτί της Αθήνας
Η Αμερική μπαίνει σε δύο χρόνια συγκατοίκησης, με τον Τραμπ στη θέση του ρυθμιστή. Η διάθεσή του να συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς αφήνει χώρο για συμφωνίες. Για την Αθήνα, το ζητούμενο είναι γνωστό: στενή γραμμή με τον Λευκό Οίκο και, ταυτόχρονα, αξιοποίηση της διακομματικής στήριξης που η Ελλάδα έχει χτίσει στο Καπιτώλιο εδώ και δεκαετίες. Αυτή η διπλή επένδυση είναι σήμερα το ισχυρότερο χαρτί της χώρας στην Ουάσιγκτον.
