170 εκατ. για άγονες γραμμές: Πώς αλλάζει η σύνδεση των νησιών
Συνέντευξη με τον Υφυπουργό Ναυτιλίας, της Μαριάννας Γεωργαντή
Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών εξελίξεων και αυξημένων πιέσεων στην οικονομία, τα ζητήματα της ακτοπλοΐας, της νησιωτικότητας και της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας βρίσκονται στο επίκεντρο. Τα ακριβά ακτοπλοϊκά εισιτήρια, η καθημερινότητα των νησιωτών, αλλά και οι εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο επηρεάζουν άμεσα την Ελλάδα, μια από τις ισχυρότερες ναυτιλιακές δυνάμεις παγκοσμίως.
Ο Υφυπουργός Ναυτιλίας, Στέφανος Γκίκας, μιλά για τις παρεμβάσεις της κυβέρνησης, τα σχέδια για τη συγκράτηση των τιμών, τις άγονες γραμμές, αλλά και τις διεθνείς εξελίξεις που επηρεάζουν την ελληνική ναυτιλία, δίνοντας απαντήσεις σε ζητήματα που απασχολούν πολίτες και νησιωτικές κοινωνίες.
Θα ξεκινήσω από το θέμα που απασχολεί περισσότερο τον κόσμο αυτή την περίοδο: τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια. Έρχεται το καλοκαίρι και ένα ζευγάρι με ένα αυτοκίνητο χρειάζεται περίπου 400 ευρώ για να πάει και να επιστρέψει από ένα νησί.
Υπάρχει κάποιο πλάνο; Ο κόσμος φοβάται ότι οι τιμές θα αυξηθούν κι άλλο, ειδικά λόγω του πολέμου.
Καταρχάς να πω ότι η κατάσταση που ζούμε είναι ιδιάζουσα και αρκετά δύσκολη. Βρισκόμαστε σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αναταραχής, με πολεμικές συγκρούσεις που επηρεάζουν άμεσα την παγκόσμια οικονομία.
Για να καταλάβουμε το μέγεθος του προβλήματος, να σας πω ότι πριν ξεκινήσει ο πόλεμος το καύσιμο των πλοίων κόστιζε περίπου 570 ευρώ ο τόνος. Σήμερα πλησιάζει τα 1.300 ευρώ. Αυτή η αύξηση είναι τεράστια και επηρεάζει άμεσα το κόστος λειτουργίας της ακτοπλοΐας.
Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση κινήθηκε έγκαιρα. Σε συνεργασία με τις ακτοπλοϊκές εταιρείες και με πρωτοβουλία του Υπουργείου, καταφέραμε — μέσω ενός κονδυλίου περίπου 57 εκατομμυρίων ευρώ — να κρατήσουμε σταθερές τις τιμές των εισιτηρίων για την περίοδο του Πάσχα. Το ποσό αυτό καλύπτει ουσιαστικά τις εκπτώσεις που ήδη δίνονται σε ευάλωτες ομάδες, όπως άτομα με αναπηρία.
Από εδώ και πέρα, καθώς πηγαίνουμε προς το καλοκαίρι, θα επανεκτιμήσουμε τα δεδομένα. Παρακολουθούμε πολύ στενά τις διεθνείς εξελίξεις, γιατί πρόκειται για μια κατάσταση που αλλάζει καθημερινά.
Θέλω να είμαι ειλικρινής: δεν είναι μια εύκολη εξίσωση. Ωστόσο, έχουμε εργαλεία στη φαρέτρα μας και θα τα χρησιμοποιήσουμε, με βασικό στόχο να διατηρηθούν οι τιμές όσο το δυνατόν πιο σταθερές.
Να θυμίσω ότι και πέρυσι, όταν υπήρξε σημαντική αύξηση στο καύσιμο, οι εταιρείες ανακοίνωσαν αυξήσεις 15%. Τότε, μειώσαμε τα λιμενικά τέλη κατά 50% και καταφέραμε να συγκρατήσουμε τις τιμές.
Η πρόθεσή μας παραμένει ξεκάθαρη: να προστατεύσουμε τον επιβάτη και να αποφύγουμε νέες αυξήσεις.
Υπάρχει όμως και ένα άλλο ζήτημα που δεν σχετίζεται με τον πόλεμο. Σε πολλά νησιά υπάρχει ουσιαστικά μονοπώλιο, και έτσι βλέπουμε ότι ένα δρομολόγιο μεταξύ νησιών μπορεί να κοστίζει όσο ένα ταξίδι από τον Πειραιά προς αυτά.
Έχει εντοπιστεί αυτό το πρόβλημα; Υπάρχει κάποια λύση;
Αυτό που περιγράφετε είναι ένα πραγματικό ζήτημα και έχει να κάνει σε μεγάλο βαθμό με τη λειτουργία της ελεύθερης αγοράς και τις αποφάσεις των ακτοπλοϊκών εταιρειών.
Ωστόσο, υπάρχουν κάποια εργαλεία παρέμβασης. Για παράδειγμα, οποιαδήποτε αύξηση στα εισιτήρια πρέπει να γνωστοποιείται στο Υπουργείο εντός 48 ωρών. Και, όπως σας είπα, η πρόθεσή μας είναι να αποτρέψουμε τέτοιες αυξήσεις.
Παράλληλα, έχουμε ενισχύσει σημαντικά τις άγονες γραμμές, που είναι κρίσιμες για τη σύνδεση των νησιών. Το 2019 το ποσό που διατίθετο ήταν περίπου 90 εκατομμύρια ευρώ. Σήμερα έχει φτάσει τα 170 εκατομμύρια ευρώ — σχεδόν διπλάσιο.
Επιπλέον, για πρώτη φορά ο διαγωνισμός για τις άγονες γραμμές είναι τετραετής και όχι ετήσιος. Αυτό δίνει μεγαλύτερη σταθερότητα και διευκολύνει τόσο τις εταιρείες όσο και τους νησιώτες στον προγραμματισμό τους.
Υπήρξε μια εμπλοκή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, αλλά φαίνεται ότι πλέον ξεπερνιέται. Με την ολοκλήρωση του διαγωνισμού, πιστεύουμε ότι θα βελτιωθεί σημαντικά η κατάσταση.
Αναφερθήκατε στις άγονες γραμμές. Υπάρχουν νησιά — όπως τα Κύθηρα — όπου οι κάτοικοι αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες μετακίνησης.
Καλύπτεται πλέον αυτό το κενό;
Η αλήθεια είναι ότι η συνδεσιμότητα των νησιών αποτελεί μία από τις βασικές μας προτεραιότητες. Με τον νέο διαγωνισμό καλύπτουμε σε μεγάλο βαθμό τις ανάγκες.
Να σας δώσω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: όταν το πλοίο που εξυπηρετούσε τα Κύθηρα χρειάστηκε να πάει για επισκευή, το νησί έμεινε χωρίς σύνδεση. Τότε προχωρήσαμε σε νομοθετική ρύθμιση που επιτρέπει, σε έκτακτες περιπτώσεις, την απευθείας ανάθεση δρομολογίων.
Για εμάς το βασικό είναι να μην μένει κανένα νησί αποκομμένο.
Πρέπει να θυμόμαστε ότι έχουμε 110 κατοικημένα νησιά, εκ των οποίων μόνο τα 26 διαθέτουν αεροδρόμιο. Όλα τα υπόλοιπα εξαρτώνται αποκλειστικά από την ακτοπλοΐα.
Ταυτόχρονα, αντιμετωπίζουμε και το πρόβλημα του παλαιού στόλου. Ο μέσος όρος ηλικίας των πλοίων είναι περίπου 30 χρόνια, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό είναι άνω των 40 ετών.
Γι’ αυτό έχουμε προχωρήσει σε μελέτη — χρηματοδοτούμενη από το Ταμείο Ανάκαμψης — για την ανανέωση του στόλου, με συμμετοχή κράτους, ιδιωτών και τραπεζών. Είναι ένα μεγάλο στοίχημα για τα επόμενα χρόνια.
Πάμε στο θέμα της διεθνούς κρίσης. Υπάρχουν ελληνικά πλοία και ναυτικοί στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου. Ποια είναι η κατάσταση αυτή τη στιγμή;
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα σοβαρή. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 35 πλοία με ελληνική σημαία στην ευρύτερη περιοχή, ενώ μέσα στον Περσικό Κόλπο βρίσκονται 11 πλοία με περίπου 90 Έλληνες ναυτικούς.
Αν δούμε συνολικά τα πλοία ελληνικών συμφερόντων, ο αριθμός φτάνει περίπου τα 130 στην περιοχή.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Υπάρχουν πάνω από 1.500 πλοία δυτικών χωρών εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο.
Το Υπουργείο Ναυτιλίας βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τα πλοία και τις διαχειρίστριες εταιρείες. Υπάρχει συνεχής ανταλλαγή πληροφοριών και παρακολούθηση της κατάστασης.
Προτεραιότητά μας είναι η ασφάλεια των ναυτικών και των πλοίων. Μέχρι σήμερα έχουν χτυπηθεί περίπου 30 εμπορικά πλοία, ευτυχώς χωρίς ελληνικές απώλειες.
Να πω επίσης ότι υπάρχει δυνατότητα επαναπατρισμού για όσους ναυτικούς το επιθυμούν. Μέσω συγκεκριμένων διαδικασιών μπορούν να επιστρέψουν στην Ελλάδα.
Η κατάσταση είναι ρευστή και απαιτεί συνεχή εγρήγορση.
Πάμε στο μεταφορικό ισοδύναμο. Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα και τι πρέπει να περιμένουν οι νησιώτες;
Καταρχάς να πούμε ότι από σήμερα ξεκινά η πληρωμή του μεταφορικού ισοδύναμου για το πρώτο εξάμηνο του 2025, ύψους περίπου 23 εκατομμυρίων ευρώ.
Σε ό,τι αφορά τις επιχειρήσεις, υπήρξε καθυστέρηση λόγω των απαραίτητων ελέγχων για το 2022, οι οποίοι πλέον ολοκληρώθηκαν. Τώρα ανοίγει η πλατφόρμα για τις αιτήσεις του 2023 και στη συνέχεια θα ακολουθήσουν τα επόμενα έτη.
Το μεταφορικό ισοδύναμο είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο και προχωράμε στον εξορθολογισμό του. Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρχει κλαδική και χωρική εξειδίκευση — δηλαδή διαφορετική αντιμετώπιση ανάλογα με το είδος της επιχείρησης και το νησί.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνουμε στις μικρές επιχειρήσεις των μικρών νησιών, ώστε να έχουν πιο ευνοϊκό καθεστώς.
Παράλληλα, συνεργαζόμαστε με δημόσιους φορείς και επιστημονικούς οργανισμούς για να υπάρχει καλύτερη τεκμηρίωση των αποφάσεων.
Κλείνοντας, θα πάω στο πολιτικό κομμάτι. Υπάρχουν υποθέσεις όπως αυτή του ΟΠΕΚΕΠΕ που δημιουργούν αρνητικό κλίμα. Πώς το σχολιάζετε;
Καταρχάς να πω ότι ο πρωθυπουργός ήταν ξεκάθαρος: δεν μπορούμε να βάζουμε όλους στο ίδιο καλάθι.
Υπάρχει το τεκμήριο της αθωότητας και η Δικαιοσύνη είναι αυτή που θα αποφανθεί.
Η ίδια η κυβέρνηση ήταν αυτή που έδωσε το «πράσινο φως» για να γίνουν οι έρευνες. Έχουν ήδη προχωρήσει πολλές υποθέσεις στη Δικαιοσύνη και έχουν υπάρξει παρεμβάσεις.
Πρέπει επίσης να θυμόμαστε ότι το πρόβλημα αυτό δεν είναι καινούργιο. Η χώρα έχει πληρώσει στο παρελθόν δισεκατομμύρια ευρώ σε πρόστιμα για παράνομες επιδοτήσεις.
Αυτό που έχει σημασία είναι ότι σήμερα γίνονται βήματα για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα στη ρίζα του.
Η ένταξη του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ είναι μια σημαντική μεταρρύθμιση που περιορίζει τέτοια φαινόμενα στο μέλλον.
Σε κάθε περίπτωση, όπου υπάρχουν ευθύνες, θα αποδοθούν.
