Σε μια εξέλιξη με σημαντικές διεθνείς προεκτάσεις, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Με βάση πληροφορίες από αμερικανικές πηγές και διεθνή μέσα, η συμφωνία έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή, ενώ η διαδικασία ολοκληρώθηκε τόσο ηλεκτρονικά όσο και με μεταγενέστερη υπογραφή, γεγονός που υπογραμμίζει το πολιτικό βάρος της συγκεκριμένης εξέλιξης.
Ο Ντόναλντ Τραμπ αποχώρησε το βράδυ της Τετάρτης από το Παλάτι των Βερσαλλιών στη Γαλλία, όπου συμμετείχε σε δείπνο με τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής της G7.
Όταν οι δημοσιογράφοι τον ρώτησαν για τη συμφωνία, ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε χαρακτηριστικά: «Έχει υπογραφεί. Υπογράφηκε στις Βερσαλλίες. Μόλις την υπογράψαμε».
Την ίδια στιγμή, το Ιράν έδωσε στη δημοσιότητα εικόνες από τη διαδικασία υπογραφής, στις οποίες εμφανίζεται ο Μασούντ Πεζεσκιάν να κρατά τα έγγραφα της συμφωνίας που φέρουν τις υπογραφές των δύο ηγετών.
Η εξέλιξη αυτή παρουσιάστηκε ως το συμβολικό κλείσιμο μιας κρίσιμης διπλωματικής διαδικασίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.
Ο Εμανουέλ Μακρόν δημοσίευσε επίσης βίντεο από την υπογραφή του κειμένου από τον Ντόναλντ Τραμπ στο Παλάτι των Βερσαλλιών και ανέφερε: «Ο πρόεδρος Τραμπ υπέγραψε απόψε στις Βερσαλλίες τη συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών».
Όπως τόνισε, η συμφωνία «ανοίγει τον δρόμο για μια διαρκή ειρήνη» και μπορεί να επιτρέψει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενώ εκτίμησε ότι θα μπορούσε να συμβάλει και στη μείωση των πιέσεων στις ενεργειακές τιμές.
Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε τη συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό της πολεμικής σύγκρουσης, ενώ διευκρινίστηκε ότι η διαδικασία είχε ξεκινήσει νωρίτερα με ηλεκτρονική υπογραφή από τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον Ιρανό επικεφαλής διαπραγματευτή Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ.
Στη συνέχεια η συμφωνία ολοκληρώθηκε με τις υπογραφές του Τραμπ και του Πεζεσκιάν.
Η ιρανική πλευρά επιβεβαίωσε επίσης επίσημα την υπογραφή. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν Εσμαΐλ Μπαγαεΐ ανέφερε ότι «Το κείμενο του μνημονίου κατανόησης του Ισλαμαμπάντ οριστικοποιήθηκε με την υπογραφή των προέδρων» των ΗΠΑ και του Ιράν και πλέον μπορεί «να αρχίσει η δοκιμασία της εφαρμογής της».
Όπως διευκρίνισε, η υπογραφή έγινε ηλεκτρονικά και η προγραμματισμένη τελετή στην Ελβετία δεν ήταν πλέον αναγκαία «στ’ αλήθεια».
Το σχέδιο συμφωνίας περιλαμβάνει συνολικά 14 βασικά σημεία.
Οι δύο πλευρές, μαζί με τους συμμάχους τους, δεσμεύονται να σταματήσουν άμεσα τις στρατιωτικές επιχειρήσεις σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, ενώ συμφωνούν να μην υπάρξουν νέες στρατιωτικές ενέργειες ή απειλές χρήσης βίας.
Παράλληλα, ΗΠΑ και Ιράν αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα η μία της άλλης και να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις.
Προβλέπεται η επίτευξη τελικής συμφωνίας μέσα σε 60 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης εφόσον υπάρξει κοινή αποδοχή.
Με την εφαρμογή του μνημονίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκινούν τη σταδιακή άρση του ναυτικού αποκλεισμού και των περιορισμών προς το Ιράν, ενώ προβλέπεται και αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή μέσα σε 30 ημέρες από την τελική συμφωνία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν δεσμεύεται να εξασφαλίσει την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων από τον Περσικό Κόλπο προς το Ομάν και αντίστροφα για διάστημα 60 ημερών.
Παράλληλα προβλέπεται αποναρκοθέτηση και απομάκρυνση τεχνικών και στρατιωτικών εμποδίων μέσα σε 30 ημέρες, καθώς και διαβουλεύσεις με το Ομάν και τα κράτη της περιοχής για το μέλλον της ναυσιπλοΐας.
Στο οικονομικό σκέλος, προβλέπεται σχέδιο ανασυγκρότησης και ανάπτυξης του Ιράν ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων, καθώς και σταδιακή άρση των κυρώσεων.
Το Ιράν δεσμεύεται ότι δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα, ενώ η διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού θα γίνει μέσω συμφωνημένου μηχανισμού υπό την εποπτεία του ΔΟΑΕ.
Μέχρι την τελική συμφωνία, η Τεχεράνη δεν θα αλλάξει το πυρηνικό της πρόγραμμα και η Ουάσιγκτον δεν θα επιβάλει νέες κυρώσεις ούτε θα αυξήσει τη στρατιωτική της παρουσία στην περιοχή.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε εξαιρέσεις για τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου και συναφείς υπηρεσίες, ενώ θα εξεταστεί η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Τέλος, προβλέπεται η δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης της εφαρμογής της συμφωνίας και η επικύρωσή της μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
