Νέα στοιχεία έρχονται στο φως για το υπό διαμόρφωση πλαίσιο συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, με το προτεινόμενο μνημόνιο κατανόησης να περιλαμβάνει κρίσιμες δεσμεύσεις που αγγίζουν το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, την άρση κυρώσεων και τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.
Το σχέδιο, σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται ισραηλινές πηγές, δεν κλείνει οριστικά όλα τα μεγάλα ζητήματα, αλλά δημιουργεί ένα πλαίσιο σταδιακής αποκλιμάκωσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Ιδιαίτερα το θέμα του εμπλουτισμένου ουρανίου φαίνεται να μεταφέρεται σε επόμενο στάδιο, με τις δύο πλευρές να συνεχίζουν τις συζητήσεις για ένα επιπλέον χρονικό διάστημα μετά την υπογραφή της αρχικής συμφωνίας.
Οι επόμενοι μήνες θεωρούνται κρίσιμοι, καθώς από την εφαρμογή των δεσμεύσεων θα εξαρτηθεί αν η προσέγγιση αυτή θα εξελιχθεί σε μόνιμη συμφωνία ή θα παραμείνει μια προσωρινή διπλωματική διευθέτηση.
Οι βασικοί άξονες του μνημονίου περιλαμβάνουν σειρά αμοιβαίων υποχωρήσεων:
Η Ουάσιγκτον, η Τεχεράνη και οι σύμμαχοί τους φέρονται να δεσμεύονται για τερματισμό των εχθροπραξιών σε περιφερειακά μέτωπα, μεταξύ των οποίων και ο Λίβανος.
Το Ιράν επαναλαμβάνει ότι δεν προτίθεται να αποκτήσει ή να αναπτύξει πυρηνικά όπλα.
Οι δύο πλευρές αναζητούν κοινή λύση για τον έλεγχο και την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου, ένα από τα πιο δύσκολα σημεία της διαπραγμάτευσης.
Οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα και τις ενεργειακές ανάγκες του Ιράν θα συνεχιστούν, ενώ μέχρι τότε η Τεχεράνη φέρεται να διατηρεί αμετάβλητη την υφιστάμενη κατάσταση.
Οι ΗΠΑ δεσμεύονται να μην προχωρήσουν σε νέες κυρώσεις, να περιορίσουν στρατιωτικές κινήσεις στην περιοχή και να χαλαρώσουν συγκεκριμένους οικονομικούς περιορισμούς.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα Στενά του Ορμούζ, με το Ιράν να καλείται να διασφαλίσει την ομαλή και ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο.
Παράλληλα, προβλέπεται διευκόλυνση πρόσβασης του Ιράν σε δεσμευμένα κεφάλαια, ενώ σε περίπτωση τελικής συμφωνίας εξετάζεται αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων και συνολική άρση των κυρώσεων.
Στο οικονομικό σκέλος, περιλαμβάνεται πρόταση για μεγάλο πρόγραμμα χρηματοδότησης της ανοικοδόμησης και ανάπτυξης του Ιράν, ενώ οι ΗΠΑ φέρονται να εξετάζουν προσωρινές εξαιρέσεις που θα επιτρέψουν εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου.
Τέλος, προβλέπονται πολυμερείς διαβουλεύσεις ανάμεσα στο Ιράν, το Ομάν και χώρες του Κόλπου για τη δημιουργία νέων κανόνων σχετικά με τη ναυσιπλοΐα και τις θαλάσσιες υπηρεσίες στην περιοχή.
Το μεγαλύτερο γεωπολιτικό βάρος πέφτει στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα περάσματα της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς. Η απρόσκοπτη λειτουργία τους θεωρείται απαραίτητη για τη σταθερότητα στις τιμές πετρελαίου και για την αποφυγή νέων πιέσεων στις διεθνείς αγορές.
Παρότι η συμφωνία εμφανίζεται ως σημαντικό βήμα αποκλιμάκωσης, το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου παραμένει το πιο ευαίσθητο σημείο. Η τύχη των αποθεμάτων του Ιράν αποτελεί το κεφάλαιο που μπορεί να καθορίσει την επιτυχία ή την αποτυχία της συνολικής προσπάθειας.
Η εξέλιξη των διαπραγματεύσεων τους επόμενους μήνες αναμένεται να επηρεάσει όχι μόνο τις σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν, αλλά και τη συνολική ισορροπία στη Μέση Ανατολή, την ενεργειακή ασφάλεια και το διεθνές εμπόριο.
