Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, με βασικά σημεία την παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την έναρξη νέου κύκλου διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Τη συμφωνία ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, το οποίο είχε ρόλο μεσολαβητή, ενώ προβλέπεται να υπογραφεί επίσημα την Παρασκευή στη Γενεύη.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, προβλέπεται «η άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Donald Trump επιβεβαίωσε τη συμφωνία μέσω Truth Social, ανακοινώνοντας ότι ενέκρινε την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
«Πλοία του κόσμου, ξεκινήστε τις μηχανές σας. Αφήστε το πετρέλαιο να ρέει!», έγραψε χαρακτηριστικά.
Ο Αμερικανός πρόεδρος διευκρίνισε ότι η στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδος θα ανοίξει μετά την υπογραφή της συμφωνίας, ώστε να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διαδικασίες ασφαλείας και η απομάκρυνση ναρκών από την περιοχή.
Η εξέλιξη αυτή είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές, καθώς οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν μετά την ανακοίνωση, αφού το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ είχε προκαλέσει έντονη ανησυχία για την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία.
Νέα φάση διαπραγματεύσεων για πυρηνικό πρόγραμμα και κυρώσεις
Το Ιράν ανακοίνωσε ότι η επόμενη φάση θα περιλαμβάνει συνομιλίες διάρκειας 60 ημερών για μια πιο ολοκληρωμένη συμφωνία.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν ανέφερε ότι στο τραπέζι θα βρεθούν τέσσερα βασικά ζητήματα: η άρση των κυρώσεων, το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, η οικονομική ανοικοδόμηση και η δημιουργία μηχανισμού ελέγχου για την εφαρμογή των δεσμεύσεων.
Η Τεχεράνη, πάντως, δήλωσε ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με επιφύλαξη τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης, ένα προσχέδιο συμφωνίας φέρεται να περιλαμβάνει και την αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων που βρίσκονται παγωμένα στο εξωτερικό, χωρίς όμως το συγκεκριμένο σημείο να έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.
Διεθνείς αντιδράσεις και επόμενα βήματα
Η τελετή υπογραφής αναμένεται να πραγματοποιηθεί στη Γενεύη στις 19 Ιουνίου, με τον Αμερικανό αντιπρόεδρο να δηλώνει πιθανή την παρουσία του, ενώ δεν αποκλείστηκε και η συμμετοχή του Τραμπ.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ χαιρέτισε τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς τη σημαντικό βήμα προς την ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης.
Από την πλευρά του, το Ιράν υποστήριξε ότι πέτυχε σημαντική πολιτική νίκη, ενώ λίγες ώρες πριν την ανακοίνωση της συμφωνίας είχε προειδοποιήσει για αντίποινα μετά από ισραηλινό πλήγμα στον Λίβανο.
Ο Τραμπ είχε προηγουμένως εκφράσει την οργή του για την επίθεση, λέγοντας ότι «δεν έπρεπε να είχε γίνει, ειδικά αυτή την ιδιαίτερη ημέρα», ενώ σύμφωνα με δηλώσεις του εξέφρασε έντονη δυσαρέσκεια προς τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Το Ισραήλ από την πλευρά του αντιμετωπίζει με ανησυχία τη συμφωνία, θεωρώντας ότι δεν καλύπτει πλήρως ζητήματα όπως οι βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν και η υποστήριξη οργανώσεων στην περιοχή.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές χώρες εξέφρασαν στήριξη στη συμφωνία, τονίζοντας όμως ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και ότι οποιαδήποτε χαλάρωση κυρώσεων θα πρέπει να συνδέεται με σαφείς και επαληθεύσιμες δεσμεύσεις.
Η σύγκρουση που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου είχε προκαλέσει μεγάλη αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή, με χιλιάδες νεκρούς, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο, και σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
