Της Μαριάννας Γεωργαντή
«Η Ζωή Κωνσταντοπουλου κάνει σόου!»
Θέλω να ξεκινήσω από μία πολύ απλή ερώτηση με πολύ δύσκολη απάντηση.
Ο κόσμος δεν πιστεύει στη δικαιοσύνη της χώρας, όπως δείχνουν και οι δημοσκοπήσεις . Υπάρχει δικαιοσύνη ή έχουν γίνει βήματα για να πειστεί ξανά ο κόσμος;
Πράγματι, στις δημοσκοπήσεις αποτυπώνεται ένας μεγάλος βαθμός δυσπιστίας των πολιτών απέναντι στη δικαιοσύνη. Αυτό είναι κάτι που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε. Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό να δούμε πώς ακριβώς διαμορφώνεται αυτή η αντίληψη.
Θα πρέπει, για παράδειγμα, να γνωρίζουμε αν οι πολίτες που συμμετέχουν σε αυτές τις έρευνες έχουν προσωπική εμπειρία από τη δικαιοσύνη — αν δηλαδή είχαν μια υπόθεση, ποια ήταν η εξέλιξή της και αν αυτή η εμπειρία καθόρισε την άποψή τους. Ή αν, αντίθετα, η εικόνα που έχουν διαμορφωθεί προέρχεται κυρίως από όσα ακούν ή βλέπουν στα μέσα ενημέρωσης.
Όταν μιλάμε για τη δικαιοσύνη, πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας δύο βασικές παραμέτρους: την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητα. Η ελληνική δικαιοσύνη και οι Έλληνες δικαστές είναι απολύτως ανεξάρτητοι. Η ανεξαρτησία αυτή κατοχυρώνεται από το Σύνταγμα και ενισχύεται από διεθνείς συμβάσεις, ενώ παρακολουθείται και από ευρωπαϊκά και διεθνή όργανα.
Εκεί που υπάρχει το πρόβλημα είναι κυρίως στην αποτελεσματικότητα. Οι καθυστερήσεις, ο μεγάλος όγκος υποθέσεων και ο χρόνος που απαιτείται για να εκδοθεί μια απόφαση δημιουργούν την αίσθηση στους πολίτες ότι η δικαιοσύνη δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε. Αυτή η καθυστέρηση πολλές φορές εκλαμβάνεται λανθασμένα ως έλλειμμα ανεξαρτησίας.
Γι’ αυτό και το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει επικεντρωθεί σε παρεμβάσεις που ενισχύουν την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα. Μέσα από θεσμικές αλλαγές, ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και την εισαγωγή ψηφιακών εργαλείων, στόχος είναι ο πολίτης να μπορεί πιο γρήγορα και με μικρότερο κόστος να βρίσκει το δίκιο του.
Έχετε μιλήσει για απονομή δικαιοσύνης σε 650–700 μέρες. Είμαστε κοντά σε αυτόν τον στόχο;
Είχαμε θέσει έναν πολύ φιλόδοξο εθνικό στόχο: η έκδοση τελεσίδικης απόφασης — δηλαδή η ολοκλήρωση της διαδικασίας σε πρώτο και δεύτερο βαθμό — να γίνεται μέσα σε 650 έως 700 ημέρες.
Όταν πρωτοτέθηκε αυτός ο στόχος, έμοιαζε σχεδόν ανέφικτος. Και αυτό γιατί πριν από περίπου δυόμισι χρόνια ο μέσος χρόνος έφτανε τις 1.492 ημέρες. Δηλαδή, μιλάμε για σχεδόν διπλάσιο χρόνο.
Σήμερα όμως, με τα μέτρα που έχουν ληφθεί — όπως η εφαρμογή του νέου δικαστικού χάρτη, η ενίσχυση των δικαστών και των δικαστικών υπαλλήλων, η μεταφορά ορισμένης δικαστικής ύλης εκτός δικαστηρίων και η προώθηση της ψηφιοποίησης — έχουμε κάνει σημαντικά βήματα.
Η ψηφιοποίηση, ειδικά, που ολοκληρώνεται μέσα στο 2026, αναμένεται να επιταχύνει ακόμη περισσότερο τις διαδικασίες. Με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα, είμαστε πολύ κοντά στον στόχο και εκτιμώ ότι μέχρι το τέλος της κυβερνητικής περιόδου θα τον έχουμε πετύχει, φτάνοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Υπόθεση των Τεμπών, η υπόθεση που όλους τους Έλληνες πολίτες — και βάζω και εσάς μέσα — μας σόκαρε και οι περισσότεροι Έλληνες πολίτες πίστεψαν εκεί ότι όντως δεν υπάρχει δικαιοσύνη για αυτούς τους ανθρώπους.
Πρόσφατα είδαμε και αυτό που έγινε με την αίθουσα, ότι περιμέναμε να δούμε τους γονείς να βρίσκονται μέσα στην αίθουσα και όχι δίπλα στους κατηγορουμένους, και είδαμε κάτι εντελώς διαφορετικό. Τι πήγε λάθος εκεί;
Καταρχάς, πρέπει να διαχωρίσουμε δύο πράγματα. Στην υπόθεση των Τεμπών, η ανάκριση ολοκληρώθηκε σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, περίπου τρία χρόνια. Σε αντίστοιχες περιπτώσεις στο εξωτερικό, ο χρόνος αυτός είναι συχνά μεγαλύτερος.
Σε ό,τι αφορά τώρα την αίθουσα, οι δυνατότητες που υπήρχαν στη Λάρισα ήταν περιορισμένες. Το Υπουργείο, σε συνεργασία με το δικαστήριο και την Περιφέρεια, προχώρησε στη διαμόρφωση ενός χώρου που να καλύπτει τις βασικές ανάγκες της διαδικασίας.
Την πρώτη ημέρα, δυστυχώς, δεν υπήρξε η απαραίτητη οργάνωση και δημιουργήθηκε μια εικόνα που δεν τιμά τη δικαιοσύνη. Υπήρξε σύγχυση και έλλειψη ευταξίας.
Ωστόσο, από τη δεύτερη συνεδρίαση και μετά, με παρεμβάσεις της προέδρου και του Υπουργείου, η κατάσταση βελτιώθηκε σημαντικά. Δημιουργήθηκαν πιο οργανωμένες συνθήκες και η διαδικασία άρχισε να διεξάγεται με τον σεβασμό που απαιτείται.
Η έντονη παρουσία της αστυνομίας τιμούσε τη διαδικασία;
Η παρουσία της αστυνομίας είχε έναν συγκεκριμένο σκοπό: να διασφαλιστεί η τάξη και η ομαλή διεξαγωγή της διαδικασίας.
Δεν υπήρχε καμία πρόθεση να περιοριστούν οι συγγενείς των θυμάτων. Όμως σε μια τόσο σημαντική δίκη πρέπει να τηρούνται οι κανόνες της δικονομίας, να γίνεται σωστά η διαδικασία και να μπορεί το δικαστήριο να λειτουργήσει.
Σε συνθήκες έντασης και αταξίας, το δικαστήριο δεν μπορεί να ακούσει, να αξιολογήσει και να κρίνει. Η αστυνομία λειτούργησε στο πλαίσιο των οδηγιών του δικαστηρίου, ώστε να διασφαλιστεί η ευταξία.
Η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων αποφάσισε ομόφωνα να κινηθεί νομικά κατά της κυρίας Κωνσταντοπούλου και του πατέρα της κάνοντας λόγο για εκφοβισμό και προσβολή δικαστικών λειτουργών. Ποια είναι η άποψή σας σε αυτό το επεισόδιο το οποίο έγινε;
Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να διαταράσσει τη συνεδρίαση ενός δικαστηρίου. Όταν αυτό συμβαίνει επανειλημμένα, δημιουργείται υποχρέωση για το δικαστήριο να επιβάλει τάξη.
Οι δικαστές οφείλουν να προστατεύουν όχι μόνο τη δική τους αξιοπρέπεια, αλλά και το κύρος της διαδικασίας. Οι ανακοινώσεις των ενώσεων δικαστών κινούνται σε αυτή την κατεύθυνση.
Όποιος υπερβαίνει τα όρια και δεν σέβεται τη διαδικασία, πρέπει να αντιμετωπίζει τις συνέπειες. Οι περισσότεροι συγγενείς των θυμάτων επιθυμούν μια ήρεμη και σοβαρή διαδικασία, ώστε να μάθουν την αλήθεια.
Πιστεύετε ότι γίνεται για σόου ή για να βοηθηθούν οι γονείς;
Πιστεύω ότι γίνεται για σόου. Οι ίδιοι οι γονείς έχουν δείξει ότι θέλουν μια διαδικασία με ηρεμία και σοβαρότητα.
Η αλήθεια θα προκύψει μέσα από το δικαστήριο, μέσα από τη δημόσια διαδικασία, την εξέταση των στοιχείων και την ακρόαση όλων των πλευρών. Εκεί είναι ο μόνος χώρος όπου μπορεί να αναδειχθεί τι πραγματικά συνέβη.
Πάμε στο σωφρονιστικό σύστημα. Ποιοι μπορούν να εκτίσουν ποινή με κοινωφελή εργασία;
Η κοινωφελής εργασία αποτελεί ήδη μια ενεργή μορφή έκτισης ποινής και εφαρμόζεται σε αρκετές περιπτώσεις. Πρόκειται κυρίως για ποινές από ένα έως δύο έτη.
Ο καταδικασμένος, εφόσον δεν μπορεί να εξαγοράσει την ποινή του και το επιθυμεί, μπορεί να την εκτίσει παρέχοντας εργασία σε φορείς όπως δήμοι, νοσοκομεία ή άλλους οργανισμούς, υπό την εποπτεία εισαγγελέα.
Ιδιαίτερα για τους ανηλίκους, η κοινωφελής εργασία έχει έντονο παιδαγωγικό χαρακτήρα. Τους βοηθά να αντιληφθούν τις συνέπειες των πράξεών τους και να έρθουν σε επαφή με την κοινωνία με έναν θετικό τρόπο.
Θα βοηθήσουν αυτές οι αλλαγές ώστε να μην ακούμε ότι «δεν υπάρχουν θέσεις στις φυλακές»;
Για σοβαρά εγκλήματα, οι ποινές πρέπει να εκτίονται. Μέχρι πρόσφατα υπήρχε ένα καθεστώς όπου πολλές ποινές δεν εκτελούνταν στην πράξη.
Αυτό έχει αλλάξει. Πλέον, ποινές άνω των δύο ετών εκτίονται υποχρεωτικά για ένα διάστημα, κάτι που λειτουργεί και αποτρεπτικά.
Ταυτόχρονα, γίνεται προσπάθεια για δημιουργία νέων σωφρονιστικών καταστημάτων και βελτίωση των συνθηκών. Ωστόσο, είναι σαφές ότι χρειάζονται περισσότερες υποδομές.
Είστε μέλος της κυβέρνησης. Δεν μπορώ να μην ρωτήσω για τον κύριο Λαζαρίδη. Γιατί το γεγονός ότι υπήρξε ένα πτυχίο που τελικά δεν υπήρξε το 2007 και έγινε ο διορισμός αγγίζει και τα όρια της παρανομίας. Εκτός αυτού, ακούσαμε από την κυβέρνηση ότι το θέμα έχει κλείσει. Έδωσε συνέντευξη στο Open με μία, κατ’ εμένα, αλαζονική συμπεριφορά: «Με πήραν επειδή είμαι ωραίος», είπε χαρακτηριστικά.
Ποια είναι η άποψή σας πάνω σε αυτό το θέμα ως μέλος της κυβέρνησης;
Είναι μια δυσάρεστη στιγμή για την κυβέρνηση. Δεν έχω πλήρη γνώση όλων των στοιχείων της υπόθεσης και δεν θα ήθελα να τοποθετηθώ πέρα από αυτό.
Θεωρώ όμως ότι πρέπει να δοθούν επαρκείς εξηγήσεις. Σε μια δημοκρατία, στο τέλος, οι πολίτες είναι αυτοί που κρίνουν και αξιολογούν τις συμπεριφορές όλων μας.
