Του Κυριάκου Κουζούμη
Με πορεία 35 χρόνων στον χώρο του πολιτισμού, με μεράκι για την Τέχνη, με αγάπη για τον άνθρωπο και την κοινωνία και με πίστη στην ατομική δράση για βελτίωση του κόσμου. Ο λόγος για τη Φωτεινή Μπαξεβάνη, η οποία μιλάει στους Attica Times για το έργο «Απόψε τρώμε στης Ιοκάστης», που κάνει πρεμιέρα στις 8 Οκτωβρίου στο θέατρο «Φίλιπ». Θυμάται την παλιά της γειτονιά στην Κυψέλη, αναφέρεται στον ρόλο που διαδραματίζει η Τέχνη στο σήμερα, στηλιτεύει τα κακώς κείμενα της εποχής, εξηγεί την ανάγκη του «φαίνεσθαι» που χαρακτηρίζει διαχρονικά την ελληνική κοινωνία και ζητάει έναν «ορό αλήθειας» απέναντι στις υποσχέσεις των πολιτικών.
Κ.Κ: Πώς προσεγγίζεις έναν τόσο πληθωρικό χαρακτήρα και ποιες είναι οι νέες αποχρώσεις που φέρνεις σ’ αυτή την αναβίωση του ρόλου;
Φ.Μ: Για να είμαι ειλικρινής, δεν έτυχε να δω ούτε τις προηγούμενες θεατρικές παραστάσεις ούτε την κινηματογραφική διασκευή του έργου. Βέβαια, με τον θεατρικό συγγραφέα Άκη Δήμου είχαμε συνεργαστεί στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και πραγματικά χαίρομαι πολύ που ξανασυναντιόμαστε. Πρόκειται για μια pop κωμωδία, δηλαδή έχει όλο αυτό το λαμπερό, χρωματιστό και ανάλαφρο στοιχείο, καθώς και μια αφέλεια σε εισαγωγικά. Μέσα από την τρέλα και την ιδιαιτερότητα του χαρακτήρα, διοχετεύονται πολύ σοβαρά μηνύματα και σχολιασμοί για την οικογένεια, την εποχή και τις ανθρώπινες σχέσεις. Το έργο είναι ανανεωμένο, καθώς την εποχή του κορωνοϊού ο Άκης Δήμου το έκανε update, προσθέτοντας στοιχεία πιο κοντά στη σημερινή εποχή. Εμείς παρουσιάζουμε αυτή τη σύγχρονη εκδοχή.
Κ.Κ: Η υπόθεση ξεκινά με ένα επίσημο δείπνο το οποίο μετατρέπεται σε χάος εξαιτίας ενός θανάτου. Πώς εμπλέκεται το στοιχείο του μυστηρίου;
Φ.Μ: Το έργο ξεκινά με την είδηση ότι βρέθηκε μαχαιρωμένη η μανικιουρίστα της γειτονιάς. Μέσα σε όλα, υπάρχει και το στοιχείο του μυστηρίου, καθώς η ίδια προσπαθεί να εξιχνιάσει ποιος τη σκότωσε. Βέβαια, όλα αυτά ανατρέπονται στο τέλος, αλλά δεν θα αποκαλύψουμε την πλοκή. Καθώς προσπαθεί να βρει την αλήθεια, αποκαλύπτονται διάφορα μυστικά της οικογένειας. Άλλωστε, το τραπέζι στο οποίο μαζεύεται η οικογένεια αποτελεί πάντα τον ιδανικό τόπο για να βγουν στην επιφάνεια μυστικά που φέρνουν ανατροπές, τόσο στην υπόθεση όσο και στο μυστηριώδες περιστατικό.
Κ.Κ: Η ηρωίδα προσπαθεί να κρατήσει την εικόνα της τέλειας οικογένειας την ώρα που όλα γύρω της φαίνεται να καταρρέουν. Γιατί πιστεύεις ότι αυτή η ανάγκη για το «φαίνεσθαι» δημιουργεί ταύτιση με το κοινό και πόσο σαρκάζεται αυτό μέσα στο έργο;
Φ.Μ: Ζούμε σε μια εποχή όπου εξακολουθεί να μας απασχολεί το «τι θα πει ο κόσμος» και πώς φαινόμαστε προς τα έξω. Μας νοιάζει η γνώμη των άλλων και θέλουμε τα σπίτια μας να δείχνουν πιο λαμπερά απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα. Στην Ελλάδα αυτό είναι πιο έντονο επειδή ενδιαφερόμαστε περισσότερο για τους γύρω μας. Σε χώρες του εξωτερικού, όπως στην Αμερική όπου έχω ταξιδέψει και έχω μείνει, οι άνθρωποι δεν ασχολούνται τόσο με τον διπλανό τους. Εδώ το έχουμε περισσότερο, ίσως όχι πια στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά σίγουρα στις μικρότερες πόλεις και στα χωριά. Το έργο λοιπόν σατιρίζει αυτή την κατάσταση, δείχνοντας ότι η ελληνική οικογένεια εγκλωβίζεται συχνά σε κοινωνικά στερεότυπα και νοιάζεται κυρίως για το τι θα πει ο κόσμος. Αν αυτή η ανησυχία αποτελούσε αφορμή για να βελτιωθούν οι σχέσεις ουσιαστικά, θα ήταν θετικό. Το ζήτημα είναι να αλλάζουμε στην ουσία και όχι μόνο για το «φαίνεσθαι».
Κ.Κ: Πώς εξισορροπείς τη σκηνοθετική ματιά με την ερμηνευτική παρουσία, συν-σκηνοθετώντας την παράσταση με τον Χρήστο Τριπόδη και υπογράφοντας παράλληλα τη μουσική;
Φ.Μ: Η σχέση μου με τη μουσική και την υποκριτική υπάρχει από μικρή ηλικία. Ως ηθοποιός βρίσκεσαι πάνω στη σκηνή, ενώ ως σκηνοθέτης ή συνθέτης βρίσκεσαι από κάτω. Όμως, μετά από 35 χρόνια εμπειρίας σε αυτή τη δουλειά, έχω τη δυνατότητα να τα συνδυάζω και να τα βλέπω και από τις δύο πλευρές πολύ φυσιολογικά.
Κ.Κ: Η παράσταση ανεβαίνει σε ένα θέατρο στην Κυψέλη, μια γειτονιά με μεγάλη καλλιτεχνική ιστορία. Τι σημαίνει για σένα αυτή η συνάντηση με το κοινό της περιοχής;
Φ.Μ: Το θέατρο είναι υπέροχο και έχει απίστευτη ενέργεια. Όταν ο Χρήστος Τριπόδης ανακαίνισε τον ιστορικό κινηματογράφο «Φίλιπ» και παίξαμε εκεί, αγάπησα τον χώρο από την πρώτη στιγμή. Η Κυψέλη τα τελευταία χρόνια έχει «ζωντανέψει» ραγδαία. Για μένα είναι η γειτονιά που γνώρισα όταν πρωτοήρθα στην Αθήνα στα 19 μου και σήμερα έχουν ανοίξει θέατρα, εστιατόρια, μπαρ, κ.α.. Όλα αυτά την έχουν κάνει ένα ζωηρό καλλιτεχνικό και κοινωνικό στέκι.
Κ.Κ: Πώς βλέπεις την «εξοικείωση» της ελληνικής κοινωνίας με τη βία, όπως αυτή αποτυπώνεται στην καθημερινότητας και στα δελτία ειδήσεων;
Φ.Μ: Με τρομάζει ιδιαίτερα. Ιδίως μετά την πανδημία υπάρχει έντονος θυμός, ακόμη και κατά την οδήγηση στους δρόμους. Οι άνθρωποι έχουν γίνει πολύ επιθετικοί στις καθημερινές συναλλαγές, έτοιμοι να συγκρουστούν για το παραμικρό. Προσωπικά δεν επιλέγω ποτέ τον δρόμο της σύγκρουσης, προτιμώ να κάνω πίσω, γιατί ανάμεσα στην ακρίβεια, στις αρρώστιες και στις δυσκολίες της εποχής, δεν αξίζει να αφήνουμε την τοξικότητα να εισβάλλει στη μέρα μας.
Κ.Κ: Παρακολούθησες την ομιλία του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ; Πώς κρίνεις τα μέτρα που εξήγγειλε;
Φ.Μ: Δεν παρακολούθησα την ομιλία γιατί είχα παράσταση εκείνη την ημέρα, αλλά άκουσα τη συνέντευξη Τύπου. Η αλήθεια είναι πως, όταν ακούς τους πολιτικούς να μιλούν, ο καθένας με τα επιχειρήματά του μπορεί να σε πείσει. Το ζήτημα είναι ότι, λόγω και της φύσης της δουλειάς μας αλλά και των περιορισμένων γνώσεων γύρω από τα σύνθετα οικονομικά θέματα, έχουμε χάσει λίγο την εμπιστοσύνη μας στο πώς μπορούμε να διασταυρώσουμε την αλήθεια. Μπορεί να ακούσεις για ένα θέμα κάποιον να υποστηρίζει με επιχειρήματα ότι είναι έτσι, και κάποιος άλλος από άλλο κόμμα να λέει ακριβώς τα αντίθετα. Πολλές φορές αναρωτιέσαι ποιος έχει τελικά δίκιο. Το μόνο που μένει είναι να δούμε αν τα μακροπρόθεσμα σχέδια και οι αλλαγές θα εφαρμοστούν πράγματι. Μακάρι να είναι έτσι, κάντε τα όμως! Ο κόσμος είναι πια κουρασμένος από τα λόγια. Σχεδόν δεν θέλει να ακούει εξαγγελίες, μόνο ζητάει «κάντε κάτι». Μακάρι να υπήρχε ένας «ορός αλήθειας» για να ξέρουμε τι πραγματικά εφαρμόζεται και τι είναι καλύτερο.
Κ.Κ: Πιστεύεις ότι οι πολίτες έχουν μια τάση να περιμένουν τα πάντα από τους άλλους και από την εκάστοτε κυβέρνηση;
Φ.Μ: Για μένα το ιδανικό θα ήταν, όποιος κι αν βρίσκεται στην εξουσία, να μην περιμένουμε να τα κάνουν όλα οι άλλοι, αλλά να βάζουμε και εμείς το δικό μας λιθαράκι. Το μικρό λιθαράκι της μονάδας μπορεί να έχει τεράστια δύναμη. Βλέπω έναν κόσμο θυμωμένο, ο οποίος συχνά θέλει να τα ρίχνει στους άλλους, ακόμη και στα πιο απλά καθημερινά πράγματα. Αν εμείς οι ίδιοι αλλάξουμε στάση, όλα θα αλλάξουν. Για παράδειγμα, αν δεν δεχτώ να κάνω μια συναλλαγή χωρίς απόδειξη, δεν θα μπορεί ούτε ο εκάστοτε επαγγελματίας να φοροδιαφύγει. Πρέπει όλοι να βοηθάμε και να μην επιτρέπουμε την παρανομία, όχι ως «σπιούνοι», αλλά ως ενεργοί συμμετέχοντες.
Κ.Κ: Τέλος, ποιος κρίνεις ότι είναι ο ρόλος της Τέχνης σήμερα; Λειτουργεί ως ευκαιρία απόδρασης ή ως καθρέφτης που μας βοηθά να αναστοχαστούμε;
Φ.Μ: Για μένα ιδανικά είναι ένας πιο «πονηρός» τρόπος ώστε να επιτευχθούν και τα δύο. Ο κόσμος έρχεται, παρακολουθεί ένα έργο στο θέατρο και ξεφεύγει από τη ρουτίνα. Έπειτα όμως, αν το έργο είχε να πει κάτι, ο ίδιος κόσμος συλλογίζεται και προβληματίζεται, άρα κοιτά τον εσωτερικό του καθρέφτη και τις περισσότερες φορές το αποτέλεσμα είναι η βελτίωση, διότι η Τέχνη βοηθά βαθιά. Σκοπός είναι να σκεφτείς κάτι που δεν σου αρέσει, κάτι που δεν κάνεις καλά στη ζωή του, ώστε -εν τέλει- να το αλλάξεις.
Πληροφορίες για την παράσταση «Απόψε τρώμε στης Ιοκάστης»
Η Ιοκάστη Παπαδάμου ετοιμάζει ένα επίσημο οικογενειακό δείπνο για την επιστροφή του γιου της από την Αγγλία. Όμως τίποτα δεν εξελίσσεται όπως το έχει σχεδιάσει. Λίγο πριν από το μεγάλο τραπέζι, δολοφονείται η καλύτερη μανικιουρίστα της γειτονιάς. Και αυτό είναι μόνο η αρχή! Οικογενειακές παρεξηγήσεις, απρόσμενοι έρωτες, μυστικά, απρόσκλητα φαντάσματα και μια σειρά από απίθανες αποκαλύψεις μετατρέπουν τη βραδιά σε μια καταιγιστική κωμική περιπέτεια. Μια σύγχρονη, ανατρεπτική ποπ κωμωδία για όλες τις ηλικίες γεμάτη γέλιο, μυστήριο και συνεχείς εκπλήξεις, που καυτηριάζει με ευφυΐα τις εμμονές και τις αντιφάσεις της σύγχρονης ζωής.
Πρωταγωνιστούν: Αργύρης Αγγέλου, Γιώργος Γιαννόπουλος, Γιολάντα Καλογεροπούλου, Αγγελική Λάμπρη, Χρήστος Τριπόδης, Σόλων Τσούνης. Στον ρόλο της Ιοκάστης η Φωτεινή Μπαξεβάνη. Συγγραφέας: Άκης Δήμου
Σκηνοθεσία: Χρήστος Τριπόδης – Φωτεινή Μπαξεβάνη.
Έναρξη παραστάσεων: 8 Οκτωβρίου. Θέατρο: ΦΙΛΙΠ (Θάσου 11 & Δροσοπούλου, Κυψέλη)
