Μπαίνει στα φτωχά παπούτσια του θρυλικού Αλέκου Σακελλάριου και τον συστήνει μέσα από τα χρονογραφήματά του. Αναπολεί την παλιά Αθήνα με τα θερινά σινεμά χωρίς όμως να αποκηρύσσει το παρόν της ανεπτυγμένης τεχνολογίας. Επιμένει να αποζητά τη χαρά της ζωής και πασχίζει να μεταδώσει στον γιο του πράγματα απλά και χειροπιαστά. Ο λόγος για τον Αλέξανδρο Μπουρδούμη που μιλάει στους Attica Times για τον τρανό Αλέκο Σακελλάριο, τα όρια του politically correct, την εισβολή του διαδικτύου στην Τέχνη και τον ρόλο του θεάτρου σε μια εποχή γεμάτη κρίσεις.
Κ.Κ: Ο Αλέκος Σακελλάριος υπήρξε μια πολυσχιδής προσωπικότητα. Ποιο ήταν το πρώτο πράγμα που σε δυσκόλεψε ή σε γοήτευσε όταν κλήθηκες να υποδυθείς αυτόν τον «γίγαντα» του ελληνικού πολιτισμού;
Α.Μ: Το έργο βασίζεται στα διάφορα κείμενα και κυρίως στα χρονογραφήματα του Σακελλάριου, στα οποία αποτυπώνονται η προσωπική του πορεία, περιστατικά από την προσωπική και επαγγελματική του ζωή, βιώματα κ.α. Δεν είναι όμως μια βιογραφία με την αυστηρή έννοια του όρου. Εγώ δεν υποδύομαι αμιγώς τον Σακελλάριο. Αναλαμβάνω να μεταφέρω το πρόσωπό του στη σκηνή, την ίδια ώρα όμως, λειτουργώ και σαν αφηγητής, καθώς υποδύομαι και πολλούς άλλους ανθρώπους, τους οποίους συνάντησε στη διαδρομή του. Με γοήτευσε λοιπόν, αυτό το παιχνίδι επί σκηνής αλλά και η συναρπαστική ζωή του. Ο ίδιος έλεγε ότι οι ηθοποιοί πρέπει να είναι storytellers, δηλαδή «παραμυθάδες». Λέμε «μια φορά κι έναν καιρό» και αρχίζουν να ξεδιπλώνονται όλα με τον Σακελλάριο στο επίκεντρο.
Κ.Κ: Μοιράζεσαι τη σκηνή με τη Ματίνα Νικολάου, η οποία ενσαρκώνει τις γυναίκες της ζωής του, από τη Βουγιουκλάκη και την Καρέζη μέχρι τη Βέμπο και τη Βασιλειάδου. Πώς χτίστηκε αυτή η σκηνική συνύπαρξη;
Α.Μ: Η γυναίκα που διαδραμάτισε κυρίαρχο ρόλο στη ζωή του ήταν η μητέρα του. Επί σκηνής αποτυπώνεται ως ένα φανταστικό πρόσωπο, καθώς δεν έχουμε ακριβή εικόνα για το πώς ήταν ή πώς μιλούσε, αλλά σίγουρα έχουμε πάρα πολλά στοιχεία για την ίδια, τα οποία μας τα δίνει ο ίδιος ο Σακελλάριος. Η συνύπαρξή μου με τη Ματίνα θα έλεγα πως είναι μια καλλιτεχνική, δημιουργική και απολαυστική παράνοια. Συνταξιδεύουμε στη ζωή και την εποχή του Σακελλάριου με συνεπιβάτες πρόσωπα που άφησαν το δικό τους σπουδαίο στίγμα. Τον συστήνουμε μέσα από τα βιώματά του αλλά ακόμη και μέσα από τα τραγούδια του. Ειδικά στο πρώτο μέρος βλέπουμε τη διαδρομή ενός ανθρώπου που γεννήθηκε μέσα στα πλούτη, αλλά η οικογένειά του καταστράφηκε οικονομικά και έγινε πάμφτωχος. Τα δραματικά γεγονότα στη ζωή του ήταν αυτά που τον καθόρισαν. Έμεινε σε μια πολύ φτωχική περιοχή της Αθήνας, στο τέρμα Αχαρνών, και εκεί είδε για πρώτη φορά «μπουλούκια». Αν δεν είχε βιώματα σαν αυτά, τότε δεν θα είχε χαράξει τέτοια πορεία.
Κ.Κ: Πώς αναμειγνύονται η μουσική και τα τραγούδια στο έργο; Αλήθεια, ακούς το κοινό να τα μουρμουρίζει;
Α.Μ: Εννοείται! Τα γνωρίζουν, τα ψιθυρίζουν και δεν είναι λίγες οι φορές που με το ζόρι κρατούνται να μη σηκωθούν. Τα τραγούδια έχουν θέση και σειρά στη δραματουργία. Υπάρχουν τραγούδια λιγότερο γνωστά στην αρχή, που ακούστηκαν σε variété και επιθεωρήσεις της εποχής, αλλά και τα πολύ δημοφιλή στη συνέχεια. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι ένα θεατρικό μιούζικαλ. Από την άλλη, κανείς δεν ξέρει πόσα είχε ο Σακελλάριος στο συρτάρι του! Η Τίνα, η τελευταία του γυναίκα, μου είχε δείξει παλιότερα στοίβες με χειρόγραφά του.
Κ.Κ: Ο Σακελλάριος σχολίασε την κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα της Ελλάδας σε δύσκολες εποχές με καυστικό αλλά και τρυφερό χιούμορ. Θεωρείς ότι η σημερινή σάτιρα έχει την ίδια ελευθερία ή ζούμε σε μια εποχή που το politically correct περιορίζει τη θεατρική έκφραση;
Α.Μ: Σίγουρα το politically correct επηρεάζει τους ανθρώπους που γράφουν, αλλά και τους ανθρώπους που βρίσκονται επί σκηνής. Οι σημερινές επιθεωρήσεις δεν έχουν πολλά κοινά με τις παλαιότερες. Την ίδια ώρα, κερδίζει έδαφος το είδος του stand-up comedy, προερχόμενο από την Αμερική, αλλά δεν έχει απαραίτητα σχέση με τη δική μας παραδοσιακή σάτιρα. Είναι κάτι άλλο. Τα περιθώρια ελευθερίας λοιπόν, έχουν στενέψει για την έκφραση και τη δημιουργία. Να τονίσω όμως, πως είναι άλλο πράγμα η ελευθερία κι άλλο η ελευθεριότητα. Εδώ έχει χαθεί λίγο ο μπούσουλας! Άνθρωποι αυτοβαπτίζονται ηθοποιοί, θεατρικοί συγγραφείς, κ.α. Πρόσωπα που προέρχονται από το διαδίκτυο εισβάλλουν σε μορφές Τέχνης. Αυτό είναι δεδομένο της εποχής, ωστόσο -όπως γίνεται πάντοτε- στο τέλος θα μείνει αυτό που πραγματικά αξίζει να μείνει. Με άλλα λόγια, ο χρόνος θα δικαιώσει ή δεν θα δικαιώσει έργα, δημιουργούς και ηθοποιούς.
Κ.Κ: «Έχουν περάσει 113 χρόνια από μια Ελλάδα που χάθηκε στον χρόνο», αναφέρεται στο έργο. Τι είναι αυτό που χάσαμε ως κοινωνία από εκείνη την εποχή; Πρόκειται απλώς για μια ρομαντική νοσταλγία ή μήπως χάσαμε την αυθεντικότητα, την αλληλεγγύη και τη γειτονιά που αποτύπωνε το σινεμά του Σακελλάριου;
Α.Μ: Ο Σακελλάριος αποτύπωνε μια πραγματικότητα κι αυτό είναι το σπουδαίο, διότι τα έργα του, ακόμα κι αν φαίνονται παλιά, παλιακά ή γραφικά, έχουν τεράστια δύναμη και θα παίζονται και μετά από χρόνια! Από την άλλη, υπάρχει νοσταλγία για μια εποχή που εμείς τουλάχιστον δεν τη ζήσαμε, αλλά την έχουμε γνωρίσει μέσα από τις ταινίες. Αυτό όμως που είχαν εκείνοι οι άνθρωποι, και το αναφέρει πολύ συχνά ο Σακελλάριος, είναι ότι δεν είχαν τίποτα να χάσουν κι έλεγαν «ας το ρίξουμε στην τρελή!». Ο ίδιος είχε ζήσει τόσα δραματικά γεγονότα, είχε χάσει φίλους, συμπολεμιστές, συγγενείς, αλλά δεν έμεινε βυθισμένος σ’ όλο αυτό. Κοίταξε μπροστά και χάρηκε τη ζωή! Εμείς σήμερα δεν το κάνουμε αυτό. Ασχολούμαστε συνέχεια με το τι κάνει ο ένας κι ο άλλος, αντί να δούμε αν εμείς μπορούμε να χαρούμε τη ζωή μας! Πρώτα θα ασχοληθείς με το τι κάνει εσένα χαρούμενο και μετά με όλα τα άλλα. Έπειτα, η αλληλεγγύη, η βοήθεια στον συνάνθρωπο, το ενδιαφέρον για την κοινωνία και πολλά άλλα θα έρθουν φυσικά.
Κ.Κ: Εσύ το καταφέρνεις αυτό;
Α.Μ: Σίγουρα το προσπαθώ. Ασχολούμαι με τη χαρά της ζωής, ειδικά σε μια σύγχρονη κοινωνία που αντιμετωπίζει συνεχώς διάφορες κρίσεις.
Κ.Κ: Σε μια τέτοια κοινωνία λοιπόν, ποιος χρειάζεται να είναι ο πρωταρχικός ρόλος του θεάτρου: η διαφυγή και το γέλιο ή η αιχμηρή πολιτική κριτική;
Α.Μ: Μπορείς να τα κάνεις και τα δύο και μάλιστα, πάρα πολύ ωραία. Δόξα τω Θεώ, έχουμε ταλαντούχους θεατρικούς δημιουργούς. Το θέατρο δεν είναι για να κουνήσει το δάκτυλο. Είναι ένα παράθυρο που ανοίγει εκείνη τη στιγμή. Άμα θέλεις, έλα να ρίξεις μια ματιά! Δεν θα φέρει το θέατρο την επανάσταση. Όπως έλεγε κι ο Μπρεχτ, οι θεατές θα τη φέρουν. Οπότε για μένα αυτό είναι το σημαντικό. Να λέγονται πράγματα που αφυπνίζουν.
Κ.Κ: Ο Σακελλάριος ξεκίνησε ως δημοσιογράφος και χρονογράφος. Αν ζούσε σήμερα, ποια πιστεύεις ότι θα ήταν τα πρώτα θέματα που θα σχολίαζε στην καθημερινότητά μας;
Α.Μ: Σίγουρα τα social media και την πολιτική κατάσταση. Θα τους έπιανε όλους στο στόμα του ή για την ακρίβεια, στην πένα του. Θεωρώ όμως πως θα το έκανε μέσα από ένα πρίσμα με χιούμορ, με γούστο και φυσικά με αξιοπρέπεια, κι όχι με χλευασμό ή χυδαιότητα, κάτι που μας έχει κατακλύσει, ειδικά στα social media.
Κ.Κ: Η δική σου σχέση με το «παλιό»; Ποια στοιχεία της παλιάς Αθήνας και του παλιού ελληνικού σινεμά κρατάς ως «φυλακτό»;
Α.Μ: Μεγάλωσα στο Παλαιό Φάληρο. Έζησα τα θερινά σινεμά -θυμάμαι, είχαμε 7 θερινές αίθουσες τότε-, που δυστυχώς πια δεν υπάρχουν. Έζησα τον Καραγκιόζη στην Πλάκα και άλλα πολλά που έκρυβαν μια μαγεία μέσα στην αγνότητά τους. Πρόκειται για μια εποχή που προσπαθώ σιγά-σιγά να τη μεταδώσω και στον 6χρονο γιο μου, να τον βάζω δηλαδή, να κάνει χειροπιαστά πράγματα. Ξέρω ότι στο τέλος θα με νικήσει η τεχνολογία, αλλά, όσο μπορώ, ασχολούμαι μαζί του για να του μάθω πράγματα απλά. Την ίδια ώρα όμως, δεν αποκηρύσσω το παρόν. Και τώρα γίνονται ωραία πράγματα, υπάρχουν τρανοί καλλιτέχνες και στο τραγούδι και στο θέατρο και στον κινηματογράφο που μας επικοινωνούν σπουδαίες ιστορίες.
Κ.Κ: Αν ο ίδιος ο Αλέκος Σακελλάριος «έβγαινε από τον παράδεισο» και παρακολουθούσε την παράσταση, τι νομίζεις ότι θα σου έλεγε μετά το τελευταίο χειροκρότημα;
Α.Μ: Θα έτρεμαν τα πόδια μου αν συνέβαινε αυτό! Ξέρεις, πριν από την παράσταση λέμε καμιά φορά με τη Ματίνα: «Ρε συ, λες να είναι εδώ κανένα πνεύμα και να μας παρακολουθεί;» και γελάμε. Αυτό λοιπόν, που θα ήθελα, μα και θα ευχόμουν θα ήταν να καταλάβαινε με πόση αγάπη το κάνουμε αυτό. Είμαι ένας άλλος άνθρωπος, που προσπαθεί απλώς να μεταφέρει τη σκέψη του Σακελλάριου, το πνεύμα του, την τρέλα του, αυτό που υπάρχει στις ταινίες του, καθώς και το πόσο βαθιά ευαίσθητος άνθρωπος ήταν. Θα ήθελα να έβλεπε αυτήν την αγάπη και να καταλάβαινε πως δεν γινόταν να μην είναι ένας από αυτούς τους ανθρώπους που μας καθόρισαν με τα έργα, τις παραστάσεις και τις ταινίες τους!
Πληροφορίες για την παράσταση «Ο Αλέκος βγήκε απ’ τον Παράδεισο»
«Ο Αλέκος βγήκε απ’ τον παράδεισο» και προσγειώνεται φέτος το καλοκαίρι στο Αίθριο του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», μαζί με τις γυναίκες που σημάδεψαν τη ζωή του, τα τραγούδια του από το θέατρο και τον κινηματογράφο, αλλά και τις σπάνιες προσωπικές του αφηγήσεις. Αθήνα 1913. Γεννιέται ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς της νεότερης Ελλάδας. 113 χρόνια μετά, μέσα από τις λέξεις του, τις ιστορίες του και το ανεξάντλητο χιούμορ του, ξεδιπλώνεται μια χώρα που αλλάζει, που χάνει μα και που ξαναβρίσκει τον εαυτό της. Μια Ελλάδα ανθρώπινη, τρυφερή, αντιφατική.
Στον ρόλο του Αλέκου Σακελλάριου ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης. Μαζί του, η Ματίνα Νικολάου υποδύεται τις εμβληματικές γυναίκες που πέρασαν από τη ζωή του. Μαζί και μία ζωντανή 5μελής ορχήστρα που διευθύνει ο Δημήτρης Κίκλης.
