Νέα ώθηση στις σχέσεις Ελλάδας και Αιγύπτου δίνει η απόφαση των δύο χωρών να επαναφέρουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων το ζήτημα της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών τους, με το ενδιαφέρον να στρέφεται στην περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού.
Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης κινητικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, μετά τις κινήσεις για την κύρωση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, το οποίο έχει προκαλέσει αντιδράσεις τόσο στην Αθήνα όσο και στο Κάιρο.
Η επανέναρξη των συνομιλιών ανακοινώθηκε έπειτα από τηλεφωνική επικοινωνία του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπαντρ Αμπντελάτι. Οι δύο πλευρές επανέλαβαν τη θέση τους υπέρ του σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας, εκφράζοντας παράλληλα την αντίθεσή τους στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Στο επίκεντρο η περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού
Η νέα διπλωματική πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορά την επέκταση της συμφωνίας μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ που υπέγραψαν Ελλάδα και Αίγυπτος το 2020. Η τότε συμφωνία αποτέλεσε σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της συνεργασίας των δύο χωρών, χωρίς ωστόσο να καλύψει το σύνολο της θαλάσσιας περιοχής μεταξύ τους.
Οι διαπραγματεύσεις είχαν ουσιαστικά σταματήσει ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, σε μια περιοχή όπου η Τουρκία προβάλλει τις δικές της διεκδικήσεις, αμφισβητώντας την επήρεια του Καστελόριζου στις θαλάσσιες ζώνες.
Η επαναφορά του ζητήματος στο προσκήνιο δημιουργεί νέα δεδομένα, καθώς ανοίγει τον δρόμο για τεχνικές συζητήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περαιτέρω συμφωνία μεταξύ Αθήνας και Καΐρου. Η τελική έκβαση, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τις θέσεις που θα διαμορφώσουν οι δύο πλευρές κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο και οι αντιδράσεις του Καΐρου
Η κινητικότητα αυτή συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στη Λιβύη και την προσπάθεια της Άγκυρας να ενισχύσει την παρουσία και την επιρροή της στη χώρα. Το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο αποτελεί διαχρονικά σημείο έντονης αντιπαράθεσης, καθώς η Ελλάδα αμφισβητεί τη νομιμότητα και τις συνέπειές του για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Η Αίγυπτος αντιμετωπίζει επίσης με επιφυλακτικότητα τις τουρκικές κινήσεις, καθώς θεωρεί ότι επηρεάζουν τις δικές της περιφερειακές επιδιώξεις και τα συμφέροντά της στη θαλάσσια περιοχή. Παρά τη σταδιακή αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ Άγκυρας και Καΐρου τα τελευταία χρόνια, ο ανταγωνισμός για την επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Λιβύη εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα έντασης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η προσπάθεια της Τουρκίας να διευρύνει τους διαύλους επικοινωνίας της με την ανατολική Λιβύη, περιοχή όπου η Αίγυπτος διατηρεί ισχυρούς δεσμούς και σημαντική παρουσία.
Ενισχύεται η στρατηγική συνεργασία Αθήνας – Καΐρου
Η απόφαση για συνέχιση των συνομιλιών επιβεβαιώνει τη βούληση Ελλάδας και Αιγύπτου να διατηρήσουν στενή συνεργασία σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και περιφερειακής ασφάλειας.
Εφόσον οι επαφές προχωρήσουν, η έναρξη τεχνικών διαπραγματεύσεων θα μπορούσε να αποτελέσει το επόμενο ουσιαστικό βήμα προς την επέκταση της συμφωνίας του 2020. Παράλληλα, θα ενίσχυε τη διπλωματική θέση των δύο χωρών απέναντι στις ανταγωνιστικές διεκδικήσεις στην περιοχή.
Σε κάθε περίπτωση, η επανεκκίνηση του διαλόγου δεν προδικάζει την επίτευξη νέας συμφωνίας. Αποτελεί, όμως, σαφή ένδειξη ότι Αθήνα και Κάιρο επιδιώκουν να διαχειριστούν από κοινού τις εκκρεμότητες και τις προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι επόμενες κινήσεις των δύο κυβερνήσεων θα δείξουν εάν η νέα αυτή πρωτοβουλία μπορεί να οδηγήσει σε συγκεκριμένα αποτελέσματα, μεταβάλλοντας τις ισορροπίες σε μια περιοχή όπου τα ενεργειακά συμφέροντα, οι θαλάσσιες διεκδικήσεις και οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί παραμένουν έντονοι.
