Η διακυβέρνηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού, οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και οι εσωτερικές αντιπαραθέσεις βρίσκονται στο επίκεντρο της προεκλογικής μάχης. Δύσκολη αναμένεται η εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, με τις μετεκλογικές συμμαχίες να αποκτούν καθοριστική σημασία.
Τρία χρόνια μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με μια εκλογική αναμέτρηση που θα επηρεάσει το πολιτικό του μέλλον και την πορεία του Ισραήλ. Παρά τις προβλέψεις που ακολούθησαν τη σοβαρότερη αποτυχία των ισραηλινών υπηρεσιών ασφαλείας, ο πρωθυπουργός διατηρεί κεντρικό ρόλο στην πολιτική σκηνή και διεκδικεί την επανεκλογή του.
Η εκλογική μάχη διεξάγεται σε ένα περιβάλλον έντονων αντιπαραθέσεων, έπειτα από διαδοχικές στρατιωτικές συγκρούσεις, εσωτερικές κρίσεις και διαφωνίες για τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών. Το αποτέλεσμα θα επηρεάσει τόσο την εσωτερική πολιτική του Ισραήλ όσο και τις σχέσεις του με τη διεθνή κοινότητα.
Η 7η Οκτωβρίου στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης
Οι πολιτικοί αντίπαλοι του Νετανιάχου, με επικεφαλής τον πρώην αρχηγό του ισραηλινού στρατού Γκάντι Άιζενκοτ, ζητούν να αναλάβει την πολιτική ευθύνη για την επίθεση της Χαμάς και επικρίνουν την κυβέρνηση για την αδυναμία της να μετατρέψει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις σε σταθερά διπλωματικά αποτελέσματα.
Ο Άιζενκοτ υποστηρίζει ότι η στρατηγική του πρωθυπουργού παρατείνει τις συγκρούσεις χωρίς να διασφαλίζει μια σαφή πολιτική διέξοδο. Ο ίδιος έχει χάσει τον γιο του και δύο ανιψιούς του σε μάχες.
Από την πλευρά τους, οι υποστηρικτές του Νετανιάχου αποδίδουν ευθύνες στο αμυντικό κατεστημένο και προβάλλουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον της Χαμάς, της Χεζμπολάχ και του Ιράν ως απόδειξη της πολιτικής και στρατηγικής του προσέγγισης.
Ο πρωθυπουργός επιχειρεί, παράλληλα, να συσπειρώσει τη δεξιά εκλογική βάση με το σύνθημα «Δεξιά ή Παλαιστίνη», υποστηρίζοντας ότι οι πολιτικοί του αντίπαλοι θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους. Οι βασικοί αντίπαλοί του, ωστόσο, απορρίπτουν αυτό το ενδεχόμενο.
Βαρύς απολογισμός από τον πόλεμο στη Γάζα
Η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο περίπου 1.200 ανθρώπων στο Ισραήλ, ενώ 251 άνθρωποι απήχθησαν και οδηγήθηκαν στη Γάζα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι τελευταίοι όμηροι επέστρεψαν στο πλαίσιο συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός που επιτεύχθηκε την προηγούμενη χρονιά.
Η ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση στη Γάζα προκάλεσε εκτεταμένες καταστροφές και, σύμφωνα με τις τοπικές υγειονομικές αρχές, περισσότερους από 74.000 θανάτους Παλαιστινίων. Η σύγκρουση επεκτάθηκε επίσης στον Λίβανο και στο Ιράν, επιβαρύνοντας περαιτέρω την ασφάλεια στην περιοχή.
Την ίδια στιγμή, ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει διεθνές ένταλμα σύλληψης, ενώ το Ισραήλ έχει δεχθεί κατηγορίες για γενοκτονία. Η διεθνής κριτική έχει ενταθεί και εξαιτίας της βίας από εποίκους στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.
Στο εσωτερικό της χώρας, οι αντίπαλοι της κυβέρνησης ζητούν τη διενέργεια ανεξάρτητης έρευνας για τις συνθήκες που επέτρεψαν την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου. Ο πρωθυπουργός, ωστόσο, δεν έχει προχωρήσει στην έναρξη μιας τέτοιας έρευνας και υπερασπίζεται τη στρατιωτική στρατηγική της κυβέρνησής του.
Δικαστικές μεταρρυθμίσεις και στρατιωτική θητεία διχάζουν την κοινωνία
Πέρα από τον πόλεμο, σημαντικά ζητήματα εσωτερικής πολιτικής εξακολουθούν να προκαλούν αντιδράσεις. Ένα από αυτά είναι η απαλλαγή των υπερορθόδοξων Εβραίων ανδρών από τη στρατιωτική θητεία, την ώρα που χιλιάδες έφεδροι καλούνται να υπηρετήσουν και οι απώλειες στο πεδίο των συγκρούσεων εντείνουν την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Ο Νετανιάχου διατηρεί στενές πολιτικές σχέσεις με τα υπερορθόδοξα κόμματα και έχει αντισταθεί στις προσπάθειες κατάργησης των σχετικών εξαιρέσεων.
Παράλληλα, η πρωτοβουλία του για αναμόρφωση του δικαστικού συστήματος είχε προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις πριν από τον πόλεμο. Οι επικριτές του υποστήριξαν ότι οι προτεινόμενες αλλαγές θα περιόριζαν τις εξουσίες των δικαστηρίων και θα αποδυνάμωναν τους θεσμικούς ελέγχους της εκτελεστικής εξουσίας.
Ο πρωθυπουργός, ο οποίος δικάζεται για υποθέσεις διαφθοράς, απορρίπτει τις κατηγορίες σε βάρος του. Το ζήτημα της δικαστικής μεταρρύθμισης παραμένει ανοιχτό, καθώς οι σύμμαχοί του επιδιώκουν την επαναφορά της.
Αβέβαιος ο σχηματισμός κυβέρνησης
Το εκλογικό σύστημα του Ισραήλ βασίζεται στην αναλογική εκπροσώπηση των κομμάτων, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συγκρότηση κυβερνητικών συνασπισμών. Για την εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας απαιτούνται τουλάχιστον 61 από τις 120 έδρες της Κνεσέτ.
Οι δημοσκοπήσεις που επικαλείται το δημοσίευμα αποτυπώνουν αμφίρροπη αναμέτρηση μεταξύ του πολιτικού μπλοκ του Νετανιάχου και των δυνάμεων που συσπειρώνονται γύρω από τον Άιζενκοτ. Ωστόσο, η κατανομή των εδρών και η στάση των μικρότερων κομμάτων θα είναι καθοριστικές για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης.
Τα αραβικά κόμματα, τα οποία δεν έχουν ενταχθεί στα δύο βασικά στρατόπεδα, ενδέχεται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στις μετεκλογικές διαπραγματεύσεις. Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας ή ένας κυβερνητικός συνασπισμός με εξωτερική κοινοβουλευτική στήριξη.
Ο Άιζενκοτ έχει αποκλείσει τη συμμετοχή του σε κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου, ενώ πολιτικοί σχηματισμοί και από τις δύο πλευρές έχουν δηλώσει ότι δεν προτίθενται να συνεργαστούν με αραβικά κόμματα. Εάν δεν εξασφαλιστεί η απαιτούμενη πλειοψηφία, η χώρα θα μπορούσε να οδηγηθεί σε νέες εκλογές, με τον Νετανιάχου να παραμένει πρωθυπουργός μέχρι τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης.
Το Παλαιστινιακό και η διεθνής εικόνα του Ισραήλ
Παρά την ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα, το Παλαιστινιακό δεν βρίσκεται στο επίκεντρο της προεκλογικής συζήτησης στον βαθμό που θα αναμενόταν από τη διεθνή διάσταση της σύγκρουσης.
Η επίθεση της Χαμάς και οι επακόλουθες στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν ενισχύσει την αίσθηση ανασφάλειας στην ισραηλινή κοινωνία, ενώ η λύση των δύο κρατών παραμένει ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη στο εσωτερικό της χώρας.
Ο πρώην πρωθυπουργός Εχούντ Ολμέρτ εκτιμά ότι η διεθνής πίεση για την κατάσταση στη Γάζα και τη βία στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη δεν θα επιτρέψει στη νέα κυβέρνηση να αγνοήσει επ’ αόριστον το ζήτημα.
«Αργά ή γρήγορα, μια νέα κυβέρνηση θα πρέπει να ασχοληθεί με αυτό», σημείωσε.
Η εκλογική αναμέτρηση, επομένως, δεν αφορά μόνο την παραμονή ή την αποχώρηση του Νετανιάχου από την εξουσία. Συνδέεται με κρίσιμα ερωτήματα για την ασφάλεια, τη λειτουργία των θεσμών, τη στρατιωτική στρατηγική και τις μελλοντικές σχέσεις του Ισραήλ με τους Παλαιστινίους και τη διεθνή κοινότητα.
