Με επίσημη ναυτική οδηγία η Ελλάδα απέρριψε τους ισχυρισμούς της Άγκυρας περί τουρκικής συγκατάθεσης για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Στο τραπέζι και το ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Σε άμεση διπλωματική και επιχειρησιακή απάντηση προς την Τουρκία προχώρησε η Αθήνα, μετά την έκδοση τουρκικής NAVTEX για τις έρευνες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo», που συμμετέχει στις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.
Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της Τετάρτης 11 Νοεμβρίου, οι ελληνικές αρχές εξέδωσαν αντι-NAVTEX, χαρακτηρίζοντας την τουρκική αναγγελία «άκυρη και ανίσχυρη». Με την κίνηση αυτή η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι οι εργασίες πραγματοποιούνται βάσει αδειών που έχουν χορηγηθεί από τις ελληνικές αρχές και ότι η αρμοδιότητα για την έκδοση ναυτικών οδηγιών στην επίμαχη περιοχή ανήκει στον σταθμό NAVTEX του Ηρακλείου.
Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης διπλωματικής κινητικότητας γύρω από το έργο Great Sea Interconnector (GSI), με την ελληνική κυβέρνηση να επιδιώκει να αποτρέψει τη δημιουργία εντυπώσεων ότι η Τουρκία διαθέτει δικαίωμα έγκρισης ή ελέγχου των συγκεκριμένων ερευνών.
Η ελληνική αντι-NAVTEX και οι τρεις άδειες
Η ελληνική ναυτική οδηγία HA15-1411/26 επαναλαμβάνει ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες του «Abeille Marengo» πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις άδειες που έχουν εκδοθεί από τις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες.
Συγκεκριμένα, παραπέμπει σε τρεις διοικητικές πράξεις:
- 31373/07.06.2024
- 9020/11.02.2026
- 65808/06.11.2026
Η τελευταία άδεια εκδόθηκε στις 6 Νοεμβρίου, λίγες ημέρες πριν από τον απόπλου του γαλλικού πλοίου από το Ηράκλειο.
Η ελληνική πλευρά επισημαίνει ότι σημαντικό μέρος των ερευνητικών διαδρομών βρίσκεται εντός της ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας, όπως αυτές προσδιορίζονται από το διεθνές και το εθνικό δίκαιο.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι οι συγκεκριμένες γραμμές ερευνών εμπίπτουν στην περιοχή ευθύνης της ελληνικής Υπηρεσίας NAVTEX και ότι ο σταθμός του Ηρακλείου έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα έκδοσης των σχετικών μηνυμάτων.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, η ελληνική αναγγελία παραμένει σε ισχύ, ενώ η τουρκική NAVTEX FA76-1127/26 χαρακτηρίζεται άκυρη και χωρίς έννομες συνέπειες. Η ελληνική οδηγία έχει ημερομηνία λήξης την 27η Μαρτίου 2027.
Το παρασκήνιο της τουρκικής κίνησης
Η Άγκυρα εξέδωσε τη δική της NAVTEX το βράδυ της Τρίτης 10 Νοεμβρίου, λίγες ώρες αφότου το γαλλικό πλοίο είχε αναχωρήσει από το λιμάνι του Ηρακλείου για να ξεκινήσει τις έρευνες.
Στο περιεχόμενό της υποστηρίζει ότι οι θαλάσσιες επιστημονικές εργασίες θα πραγματοποιηθούν σε περιοχή την οποία θεωρεί τμήμα της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο, κάνοντας μάλιστα λόγο για συντονισμό με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές και για συγκατάθεσή τους.
Η ελληνική πλευρά απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την παρουσίαση.
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η εταιρεία που έχει αναλάβει τις εργασίες απευθύνθηκε αποκλειστικά στην Ελλάδα και την Κύπρο, από τις οποίες και έλαβε τις απαιτούμενες άδειες. Δεν υποβλήθηκε αντίστοιχο αίτημα προς την Τουρκία, επομένως δεν υπήρχε διαδικασία τουρκικής αδειοδότησης.
Επιπλέον, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η τουρκική αναγγελία εκδόθηκε αφού είχαν ήδη δημοσιοποιηθεί από την ελληνική πλευρά οι συντεταγμένες και η ακριβής πορεία του ερευνητικού πλοίου. Η Άγκυρα, δηλαδή, χρησιμοποίησε στοιχεία που ήταν ήδη γνωστά από την ελληνική NAVTEX.
Η Αθήνα θεωρεί ότι η μεταγενέστερη τουρκική αναγγελία δεν μεταβάλλει το καθεστώς των εργασιών ούτε επηρεάζει τη νομιμότητα της κίνησης του πλοίου.
Η γαλλική διακοίνωση δεν ήταν αίτημα για άδεια
Ένα από τα σημεία που προκάλεσαν συζητήσεις ήταν η γαλλική διπλωματική ενημέρωση προς την Τουρκία, την οποία τουρκικά δημοσιεύματα παρουσίασαν ως προσπάθεια εξασφάλισης άδειας από την Άγκυρα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι η γαλλική ενημέρωση δεν μπορεί να εκληφθεί ως αίτημα αδειοδότησης.
Όπως εξήγησε, η ενημέρωση τρίτων χωρών, όπως η Τουρκία ή η Αίγυπτος, μπορεί να αποτελεί μέρος της συνήθους διπλωματικής πρακτικής, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ζητείται η έγκρισή τους για την εκτέλεση των εργασιών.
«Η ενημέρωση την οποία έχει δώσει η γαλλική πλευρά στην Τουρκία δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να εκληφθεί ως αίτημα για αδειοδότηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο πρωθυπουργός πρόσθεσε ότι για την ελληνική κυβέρνηση έχει σημασία να αποσαφηνιστεί ποιος έδωσε τις άδειες και από ποια κράτη ζητήθηκαν. Στην προκειμένη περίπτωση, οι σχετικές άδειες χορηγήθηκαν από την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η στρατηγική σημασία του Great Sea Interconnector
Ο πρωθυπουργός ανέδειξε και την ευρωπαϊκή διάσταση του έργου, επισημαίνοντας ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου δεν αποτελεί αποκλειστικά διμερές εγχείρημα.
Το Great Sea Interconnector έχει χαρακτηριστεί Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει εξασφαλίσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση άνω των 650 εκατομμυρίων ευρώ. Βασικός στόχος του είναι να τερματιστεί η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, μέσω της σύνδεσής της με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο.
Παράλληλα, στο έργο υπάρχει ισχυρή γαλλική παρουσία, τόσο μέσω επενδυτικών κεφαλαίων όσο και μέσω της συμμετοχής γαλλικής εταιρείας στην προμήθεια του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι πρόκειται για ένα ευρωπαϊκό έργο με σημαντική γαλλική συμμετοχή, γεγονός που προσδίδει ευρύτερη γεωπολιτική και ενεργειακή σημασία στην εξέλιξή του.
Το μήνυμα Μητσοτάκη για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και τα χωρικά ύδατα
Παράλληλα με τις εξελίξεις γύρω από το ερευνητικό πλοίο, ο πρωθυπουργός τοποθετήθηκε και για τις τουρκικές κινήσεις σχετικά με τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα».
Απαντώντας σε ερώτηση για το νομοσχέδιο που προωθείται στην Τουρκία, χαρακτήρισε μια τέτοια πρωτοβουλία «αχρείαστη κλιμάκωση», προειδοποιώντας ότι θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει κάθε ενδεχόμενο.
«Η γεωγραφία δεν αλλάζει και η Ελλάδα είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει οποιοδήποτε ενδεχόμενο», ανέφερε, ενώ προειδοποίησε ότι σε περίπτωση υλοποίησης των τουρκικών σχεδιασμών θα υπάρξει «δυναμική αντίδραση».
«Θυμηθείτε το καλοκαίρι του 2020»
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο παρουσίας τουρκικού πολεμικού πλοίου στην περιοχή όπου διεξάγονται οι έρευνες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εκτίμησε ότι η αποστολή του «Abeille Marengo» θα ολοκληρωθεί χωρίς ιδιαίτερες εντάσεις.
Ωστόσο, φρόντισε να στείλει μήνυμα επιχειρησιακής ετοιμότητας, υπογραμμίζοντας ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι προετοιμασμένες για όλα τα ενδεχόμενα.
«Η Ελλάδα είναι έτοιμη ανά πάσα στιγμή για όλα τα ενδεχόμενα. Στο παρελθόν έχουμε διαχειριστεί δύσκολες υποθέσεις. Θυμηθείτε το καλοκαίρι του 2020», δήλωσε.
Η αναφορά παραπέμπει στην κρίση του καλοκαιριού εκείνης της χρονιάς στην Ανατολική Μεσόγειο, όταν η ένταση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας είχε κλιμακωθεί με αφορμή τις τουρκικές ερευνητικές δραστηριότητες.
Η Αθήνα επιχειρεί πλέον να διασφαλίσει ότι οι έρευνες για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου θα συνεχιστούν βάσει των αδειών που έχουν εκδοθεί και χωρίς να δημιουργηθεί προηγούμενο που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα για την προβολή των διεκδικήσεών της στην περιοχή.
