Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στέλνει ένα σαφές και αυστηρό σήμα προς την Άγκυρα, ξεκαθαρίζοντας πως χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στη δημοκρατία, δεν μπορεί να υπάρξει καμία επανεκκίνηση της διαδικασίας ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Από τις Βρυξέλλες προκύπτει ότι, ενώ η διεύρυνση της ΕΕ προχωρά προς χώρες όπως η Ουκρανία, η Μολδαβία και τα Δυτικά Βαλκάνια, η Τουρκία φαίνεται να μένει πίσω, εξαιτίας της συνεχούς επιδείνωσης στο κράτος δικαίου και στα θεμελιώδη δικαιώματα.
Στην έκθεση που εγκρίθηκε στις 15 Απριλίου, οι ευρωβουλευτές περιγράφουν μια παρατεταμένη κρίση δημοκρατίας, με παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη, πολιτικά κατευθυνόμενες διώξεις, πιέσεις προς την αντιπολίτευση, ακτιβιστές και δημοσιογράφους, καθώς και περιορισμό της ελευθερίας του λόγου. Τονίζουν ότι πρέπει να σταματήσει η στοχοποίηση όσων ασκούν κριτική και προειδοποιούν πως η γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας δεν μπορεί να λειτουργήσει ως «αντιστάθμισμα» για τη δημοκρατική υποχώρηση.
Παράλληλα, ασκείται κριτική και προς την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς επισημαίνεται ότι η στάση των θεσμών και των κρατών μελών υπήρξε μέχρι σήμερα διστακτική απέναντι στην αυταρχική πορεία της τουρκικής ηγεσίας. Οι ευρωβουλευτές ζητούν πιο σταθερή και συνεκτική πολιτική υπέρ του κράτους δικαίου, επισημαίνοντας ότι εδώ και χρόνια καταγράφεται «σοβαρή» και «ανησυχητική» οπισθοδρόμηση χωρίς ουσιαστική συνέχεια σε πολιτικό επίπεδο.
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, αναγνωρίζεται ότι, παρά το πάγωμα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων από το 2018, η Τουρκία παραμένει σημαντικός εταίρος και σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, με καθοριστικό ρόλο σε κρίσιμες περιοχές. Ωστόσο, προτείνεται ενίσχυση της συνεργασίας σε τομείς όπως η ενέργεια, η μετανάστευση και η ασφάλεια, υπό την προϋπόθεση ότι η Άγκυρα θα τηρήσει συγκεκριμένα κριτήρια.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Ανατολική Μεσόγειο και στις σχέσεις με Ελλάδα και Κύπρο. Η έκθεση βλέπει θετικά την προσπάθεια αποκλιμάκωσης μέσω διαλόγου, αλλά ταυτόχρονα καταδικάζει τις παραβιάσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων, τις αμφισβητήσεις θαλάσσιων ζωνών και τις παρεμβάσεις σε ενεργειακά έργα. Απορρίπτεται το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και ζητείται πλήρης συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, καθώς και απόσυρση του μνημονίου με τη Λιβύη.
Στο Κυπριακό, επαναβεβαιώνεται η στήριξη σε λύση δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, ενώ καταδικάζονται οι μονομερείς ενέργειες στα Βαρώσια και ζητείται σεβασμός των δικαιωμάτων των εκτοπισμένων.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στην ανάγκη συμμόρφωσης της Τουρκίας με αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, καθώς και στην προστασία θρησκευτικών και εθνικών μειονοτήτων, αλλά και μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ο εισηγητής της έκθεσης επισημαίνει ότι δεν υπάρχει «κανένας λόγος» για επανεκκίνηση της ενταξιακής διαδικασίας υπό τις σημερινές συνθήκες, αφήνοντας ωστόσο περιθώριο για πρόοδο σε επιμέρους συνεργασίες. Όπως τονίζεται, η ευθύνη πλέον βαραίνει την ίδια την Άγκυρα. Αν δεν υπάρξει επιστροφή στις βασικές δημοκρατικές αρχές και ουσιαστική αλλαγή στάσης απέναντι σε Ελλάδα και Κύπρο, η ενταξιακή προοπτική θα παραμείνει τυπικά ανοικτή αλλά ουσιαστικά παγωμένη.
Η έκθεση εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία και αναμένεται να τεθεί προς ψήφιση στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
