Ένα νέο στάδιο στρατηγικής συνεργασίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, μετά τα εγκαίνια του East Med Energy Center στο Χιούστον και τη νέα συνάντηση του σχήματος 3+1.
Η δημιουργία του νέου Κέντρου αποτελεί μία από τις βασικές προβλέψεις του EastMed Act του 2019 και φιλοδοξεί να αποτελέσει τον κεντρικό κόμβο συνεργασίας των τεσσάρων χωρών σε ζητήματα ενέργειας, καινοτομίας, γεωπολιτικής και επενδύσεων.
Το East Med Energy Center στεγάζεται στο Baker Institute for Public Policy του πανεπιστημίου Rice, ένα από τα σημαντικά αμερικανικά κέντρα με εξειδίκευση στην ενεργειακή πολιτική και τη διεθνή στρατηγική. Στόχος του είναι να συνδέσει κυβερνήσεις, πανεπιστήμια, ερευνητικούς οργανισμούς και επιχειρήσεις ώστε να προωθηθούν κοινά έργα και νέες τεχνολογίες στην περιοχή.
Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας, ο οποίος συμμετείχε στις συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Ουάσιγκτον και το Τέξας, εξήρε τον ρόλο της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι οι τρεις χώρες αλλάζουν όχι μόνο το δικό τους ενεργειακό μέλλον αλλά και τις προοπτικές ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου.
Παράλληλα, συνέδεσε το νέο Κέντρο με την αντίληψη της αμερικανικής κυβέρνησης ότι το εμπόριο, οι επενδύσεις και οι οικονομικές συμφωνίες μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντες σταθερότητας, φέρνοντας τις χώρες πιο κοντά.
Όπως ανέφερε, σε αντίθεση με τις συγκρούσεις που δημιουργούν αντιπαραθέσεις και απώλειες, η οικονομική συνεργασία μπορεί να προσφέρει οφέλη σε όλες τις πλευρές και να ενώσει την περιοχή «μέσα από το εμπόριο και όχι μέσα από τη σύγκρουση».
Επανέφερε επίσης τη θέση του προέδρου Donald Trump για «ενεργειακή αφθονία», υποστηρίζοντας ότι η αύξηση της ενεργειακής παραγωγής μπορεί να δημιουργήσει ανάπτυξη και να περιορίσει τις εντάσεις.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου χαρακτήρισε τα εγκαίνια του Κέντρου «ιστορική στιγμή» για τη συνεργασία των τεσσάρων χωρών, τονίζοντας ότι «η ενέργεια δεν πρέπει ποτέ να εργαλειοποιείται».
Υπογράμμισε ακόμη πως η Ανατολική Μεσόγειος πρέπει να εξελίσσεται σε περιοχή συνεργασίας, διασυνδέσεων και ευκαιριών, αντί για πεδίο διαιρέσεων και ανταγωνισμών.
Αναφερόμενος στον ρόλο του 3+1, σημείωσε ότι μετατρέπεται σταδιακά σε μοχλό για μεγάλα στρατηγικά έργα, όπως ο Κάθετος Διάδρομος, ο Great Sea Interconnector που συνδέεται με την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου και του Ισραήλ, αλλά και ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.
«Στέλνουμε ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς την περιοχή και τον κόσμο ότι οι χώρες μας είναι αποφασισμένες να εργαστούν μαζί για την ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ευημερία της Ανατολικής Μεσογείου και των λαών της», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη σημασία στη νέα αυτή εξέλιξη απέδωσε η πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα Kimberly Guilfoyle, η οποία παρουσίασε το Energy Center ως ένα από τα σημαντικότερα βήματα εμβάθυνσης των σχέσεων μεταξύ των τεσσάρων χωρών μετά την ψήφιση του EastMed Act.
Η ίδια χαρακτήρισε το νέο Κέντρο «ιστορικό ορόσημο», επισημαίνοντας ότι αποτυπώνει τη σταθερή αμερικανική δέσμευση για την περιοχή.
Όπως τόνισε, το Κέντρο θα αξιοποιήσει την τεχνογνωσία πανεπιστημίων, επιχειρήσεων και ερευνητικών φορέων, δημιουργώντας νέες δυνατότητες για επενδύσεις, τεχνολογική ανάπτυξη και ανταλλαγή γνώσεων. «Μέσα από το Eastern Mediterranean Energy Center θα απελευθερώσουμε το τεράστιο δυναμικό της περιοχής και θα ενισχύσουμε την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις του σήμερα και του μέλλοντος», ήταν το μήνυμά της.
Ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου υπογράμμισε ότι η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να εξελιχθεί σε κρίσιμο παράγοντα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, κάνοντας αναφορά στα κοιτάσματα φυσικού αερίου της κυπριακής ΑΟΖ, στις επενδύσεις μεγάλων ενεργειακών εταιρειών και στις υποδομές διασύνδεσης.
Στη συνάντηση του 3+1 συμφωνήθηκε η κατάρτιση ενός νέου οδικού χάρτη συνεργασίας με συγκεκριμένες δράσεις σε ενέργεια, καινοτομία, υποδομές και περιφερειακή ανάπτυξη. Παράλληλα αποφασίστηκε η επόμενη υπουργική συνεδρίαση να πραγματοποιηθεί στο Ισραήλ έως το τέλος του έτους.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται σημαντική καθώς το 3+1 μετακινείται από ένα πλαίσιο πολιτικών επαφών σε έναν πιο οργανωμένο μηχανισμό συνεργασίας με σταθερές δομές και συγκεκριμένους στόχους.
Οι τέσσερις πλευρές έδωσαν έμφαση στην αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων, στις υπεράκτιες υποδομές, στην έρευνα, στην καινοτομία και στη βελτίωση των δικτύων μεταφοράς ενέργειας και εμπορίου.
Παράλληλα, αναδείχθηκε η σημασία έργων συνδεσιμότητας όπως ο IMEC, τα οποία θεωρούνται κρίσιμα για την οικονομική ανθεκτικότητα και την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Για την ελληνική πλευρά, οι εξελίξεις αυτές σηματοδοτούν την ενίσχυση του ρόλου της χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο, με ενεργή αμερικανική υποστήριξη και με την Αθήνα να επιδιώκει να λειτουργήσει ως γέφυρα ενεργειακής και γεωπολιτικής συνεργασίας.
Η σταδιακή ενίσχυση της συνεργασίας, των υποδομών και των κοινών ενεργειακών σχεδίων δημιουργεί ένα νέο περιφερειακό πλαίσιο, όπου η διασύνδεση και οι επενδύσεις αποκτούν κεντρική θέση.
