Του Σωτήρη Σκουλούδη
Το κρίσιμο λογισμικό που θα αναπτυχθεί στο πλαίσιο του προγράμματος «Ασπίδα του Αχιλλέα» θα είναι ελληνικό και θα παραμείνει υπό αποκλειστικό ελληνικό έλεγχο, σύμφωνα με τη διευκρίνιση του υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ. Η ανακοίνωση αναφέρει επίσης ότι προβλέπεται μεταφορά ισραηλινής τεχνογνωσίας προς τις ελληνικές εταιρείες που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα, ενώ οι μελλοντικές τροποποιήσεις και προσθήκες στον κώδικα θα προσαρμόζονται στις επιχειρησιακές απαιτήσεις της Ελλάδας.
Η διευκρίνιση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποσαφηνίζει ότι δεν πρόκειται απλώς για την προμήθεια ενός έτοιμου συστήματος. Ο πηγαίος κώδικας που θα δημιουργηθεί για την ελληνική εφαρμογή —δηλαδή το «DNA» του λογισμικού διοίκησης και ελέγχου— θα βρίσκεται σε ελληνικά χέρια, επιτρέποντας στην Αθήνα να διατηρεί τον έλεγχο της εξέλιξης, των προσαρμογών και της λειτουργικής ενσωμάτωσής του στο εθνικό αμυντικό περιβάλλον.
Τι προβλέπει η ισραηλινή διευκρίνιση
Το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας ξεκαθάρισε ότι, στο πλαίσιο της συμφωνίας για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», θα αναπτυχθεί ειδικός ελληνικός πηγαίος κώδικας με ισραηλινή τεχνολογική υποστήριξη και μεταφορά τεχνογνωσίας στις ελληνικές εταιρείες που θα εμπλακούν στο έργο.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο κώδικας που θα αναπτυχθεί για το ελληνικό πρόγραμμα, μαζί με κάθε μεταγενέστερη τροποποίηση ή προσθήκη, θα παραμείνει υπό αποκλειστικό ελληνικό έλεγχο και θα είναι προσαρμοσμένος στις επιχειρησιακές ανάγκες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Η διατύπωση αυτή είναι σημαντική, καθώς ξεχωρίζει τον κώδικα που θα δημιουργηθεί για το ελληνικό πρόγραμμα από τον ιδιοκτησιακό κώδικα επιμέρους ισραηλινών συστημάτων. Με απλά λόγια, η Ελλάδα δεν εμφανίζεται ως παθητικός χρήστης μιας «μαύρης πλατφόρμας», αλλά ως χώρα που θα διαθέτει τον έλεγχο του ελληνικού λογισμικού το οποίο θα αναπτυχθεί για τη διασύνδεση και τη λειτουργία του δικού της συστήματος διοίκησης και ελέγχου.
Η αξία του «DNA» του συστήματος
Ο Επίκουρος Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου (ΠΑΜΑΚ) – Αντισυνταγματάρχης Νομικού Σώματος των Ενόπλων Δυνάμεων Βασίλης Ζαλίδης, μιλώντας στο Attica Times, υπογραμμίζει ότι η ουσιαστική πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα είναι καθοριστική για την τεχνολογική και επιχειρησιακή αυτονομία της χώρας.
«Ουσιαστικά έχεις πρόσβαση στο DNA του συστήματος», σημειώνει, εξηγώντας ότι η δυνατότητα αυτή ενισχύει την εθνική παραμετροποίηση, τον έλεγχο και την πιστοποίηση κρίσιμων λειτουργιών. Παράλληλα, διευκολύνει την ενσωμάτωση εγχώριων συστημάτων και περιορίζει την εξάρτηση από τον κατασκευαστή για μελλοντικές αναβαθμίσεις.
Όπως επισημαίνει ο κ. Ζαλίδης, η μη παράδοση του πλήρους πηγαίου κώδικα προηγμένων οπλικών συστημάτων δεν είναι ασυνήθιστη διεθνώς. Ενδεικτικά, στα F-35 η πλήρης πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα δεν είχε δοθεί στο παρελθόν ακόμη και σε χώρες-εταίρους που συμμετείχαν στο αναπτυξιακό πρόγραμμα. Επομένως, η πρόβλεψη για ελληνικό κώδικα υπό αποκλειστικό ελληνικό έλεγχο αποκτά ειδικό βάρος για τη δυνατότητα της χώρας να προσαρμόζει το σύστημα στις δικές της ανάγκες.
Ένα ενιαίο αμυντικό δίκτυο
Σύμφωνα με τον Βασίλη Ζαλίδη, η ουσία της «Ασπίδας του Αχιλλέα» βρίσκεται στη δυνατότητα διασύνδεσης διαφορετικών πολεμικών πλατφορμών σε ένα ενιαίο σύστημα διοίκησης, ελέγχου και αξιολόγησης απειλών.
Το σύστημα φιλοδοξεί να συνθέσει μία πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική αεράμυνας και αντιβαλλιστικής προστασίας, ώστε να μπορεί να αξιολογεί κάθε απειλή και να επιλέγει την καταλληλότερη αντίδραση: από την ιεράρχηση του κινδύνου και τη στοχοποίηση έως την επιλογή του κατάλληλου πυραυλικού συστήματος ή μέσου αναχαίτισης.
Η πολυεπίπεδη λογική θεωρείται κρίσιμη, επειδή οι απειλές δεν είναι όλες ίδιες. Ένα σύγχρονο δίκτυο αεράμυνας καλείται να αντιμετωπίσει διαφορετικές κατηγορίες στόχων — από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους cruise έως βαλλιστικές απειλές — με διαφορετικά μέσα, χρόνους αντίδρασης και επίπεδα εμπλοκής.
Ο κ. Ζαλίδης σημειώνει ότι η εμπειρία των πρόσφατων συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή ανέδειξε τη σημασία της πολυεπίπεδης αντιπυραυλικής άμυνας. Κατά την εκτίμησή του, στον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν αντιμετωπίστηκε περίπου το 90% των απειλών, στοιχείο που, όπως αναφέρει, αποτυπώνει την επιχειρησιακή αξία της συνδυασμένης χρήσης πολλαπλών αμυντικών στρωμάτων.
Μπαλωμένος: «Ασπίδα υπέρ της Ελλάδας»
Ο πολιτικός επιστήμονας και διεθνολόγος, Δρ. Κωνσταντίνος Π. Μπαλωμένος, μιλώντας στο Attica Times, χαρακτηρίζει την «Ασπίδα του Αχιλλέα» ως κομβικό βήμα για την ενίσχυση της ελληνικής αποτρεπτικής ικανότητας.
Όπως επισημαίνει, πρόκειται για ένα πολυεπίπεδο αμυντικό σύστημα αεράμυνας και αντιβαλλιστικής προστασίας, το οποίο δεν προορίζεται για προβολή επιθετικής ισχύος, αλλά για την προστασία του εναέριου χώρου, των Ενόπλων Δυνάμεων, των κρίσιμων υποδομών και του πληθυσμού.
«Δεν είναι μια ασπίδα εναντίον της Τουρκίας, αλλά μια ασπίδα υπέρ της Ελλάδας», τονίζει ο κ. Μπαλωμένος, αποδίδοντας στο πρόγραμμα πρωτίστως αμυντικό χαρακτήρα.
Κατά τον ίδιο, η αξία του συστήματος δεν εξαντλείται σε μία προμήθεια οπλικών μέσων. Συνδέεται με τη δυνατότητα δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου αμυντικού οικοσυστήματος, με τεχνολογική διασύνδεση, αξιόπιστη διοίκηση και έλεγχο, στρατηγικές συνεργασίες και αυξημένη ικανότητα αντιμετώπισης απειλών.
Ο Δρ. Μπαλωμένος εκτιμά ότι η αποτροπή λειτουργεί όταν ο δυνητικός αντίπαλος αντιλαμβάνεται πως μια ενδεχόμενη χρήση στρατιωτικής ισχύος θα συναντήσει αποτελεσματικές αμυντικές δυνατότητες και, κατά συνέπεια, υψηλότερο κόστος. Υπό αυτό το πρίσμα, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» ενισχύει την ικανότητα της Ελλάδας να αποτρέπει ή να αντιμετωπίζει μια πιθανή επίθεση.
