Του Σωτήρη Σκουλούδη
Στη σκιά της οικογενειακής φωτογραφίας της 9ης Συνόδου της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας και της άτυπης Συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το Δουβλίνο μετατράπηκε την Παρασικευη σε σκηνικό μιας σιωπηλής αλλά καθοριστικής διπλωματικής παράστασης, της οποίας πρωταγωνιστής ήταν ένα καλώδιο — αυτό της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Νίκος Χριστοδουλίδης χαμογέλασαν ο ένας στον άλλον μπροστά στις κάμερες, ένα χαμόγελο με ενεργειακό υπόβαθρο, καθώς οι δύο ηγέτες εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την πορεία υλοποίησης του Great Sea Interconnector. Χωρίς πόζα, αλλά και χωρίς αμφισημία, τα χαμόγελα αυτά απευθύνονταν σε ένα ακροατήριο πέρα από τα ιρλανδικά σύνορα: στην Άγκυρα.
Τριμερής χορογραφία με Παρίσι
Στο περιθώριο της Συνόδου, ο Έλληνας πρωθυπουργός και ο Κύπριος πρόεδρος συναντήθηκαν χωριστά με τον Εμανουέλ Μακρόν, σε επαφές με σαφές αντικείμενο: την πορεία του έργου και τις εξελίξεις γύρω από τις έρευνες του γαλλικού ερευνητικού σκάφους «Abeille Marengo», το οποίο έχει ήδη εισέλθει σε διεθνή ύδατα ανοίγοντας νέα φάση στις εργασίες. Ήταν η πρώτη φορά που οι τρεις ηγέτες συναντιόνταν από κοντού μετά την επανέναρξη των ερευνών, με την Αθήνα και τη Λευκωσία να επιδιώκουν άτεγκτο συντονισμό εν ψυχρώ και το Παρίσι να προσδίδει στο ζήτημα πρόσθετη διπλωματική — και γεωπολιτική — βαρύτητα.
Και το βαρύτερο «διαπιστευτήριο» του γαλλικού παράγοντα δεν είναι ρητορικό: μετά την επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα, στο έργο εντάχθηκε η γαλλική Meridiam, με τον διευθύνοντα σύμβουλό της να έχει παραδεχτεί δημόσια ότι ο Γάλλος πρόεδρος τον καλούσε καθημερινά για ενημέρωση επί της προόδου. Το τρίο μάλιστα είχε συναντηθεί ξανά στις 7 Οκτωβρίου, στο περιθώριο της συνόδου MED9 στην Κροατία, για την επανεκκίνηση των ερευνών.
Το μήνυμα σε πλήρη NAVTEX
Την ίδια μέρα που στην ιρλανδική πρωτεύουσα συζητιόταν το έργο, εκδόθηκε η άδεια εκτέλεσης εργασιών έρευνας και πόντισης του καλωδίου, μαζί με τη σχετική NAVTEX — βήματα που ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε σημαντικά για την υλοποίηση του έργου. Το μήνυμα της Αθήνας είναι διατυπωμένο με σαφήνεια: πρόκειται για έργο ευρωπαϊκού κοινού ενδιαφέροντος, με χρηματοδότηση άνω των 650 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους, τις άδειες για το οποίο χορηγούν αποκλειστικά Ελλάδα και Κύπρος, χωρίς να αναγνωρίζεται οποιαδήποτε αρμοδιότητα της Τουρκίας.
Η Άγκυρα, πάντως, δεν έμεινε σιωπηλή. Τουρκική φρεγάτα με ραδιοφωνικό της μήνυμα νοτιοανατολικά της Καρπάθου ισχυρίστηκε ότι η περιοχή ανήκει στην τουρκική υφαλοκρηπίδα και ζήτησε τη «συγκατάθεσή» της, με την ελληνική φρεγάτα «Λήμνος» να απαντά ότι το ερευνητικό πλοίο λειτουργεί σε ελληνική υφαλοκρηπίδα και βάσει ελληνικής NAVTEX. Πίσω από τις κλειστές πόρτες του Δουβλίνου, οι τρεις πλευρές συμφώνησαν να παραμείνουν σε σταθερή επαφή για όσο διάστημα διαρκούν οι έρευνες, με εναλλακτικά σενάρια «έτοιμα στο συρτάρι» σε περίπτωση τουρκικής παρεμπόδισης.
Το ευρωπαϊκό διαβατήριο
Στην άτυπη Σύνοδο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε και ένα δεύτερο, συστημικό ζητούμενο: να ευχαριστήσει προσωπικά τους 26 εταίρους για την καθαρή ευρωπαϊκή στήριξη απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, ενσωματώνοντας έμπρακτα το ζήτημα του καλωδίου στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Ο πρωθυπουργός έχει ήδη επισημάνει ότι η διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου και τελικά Κύπρου – Ισραήλ είναι έργο εξαιρετικής σημασίας για να βγει η Κύπρος από την ενεργειακή της απομόνωση — ένα έργο που, κυριολεκτικά και μεταφορικά, «ταξιδεύει» πάνω σε ευρωπαϊκούς πόρους.
Στην ίδια Σύνοδο, το επίσημο πρόγραμμα είχε και άλλο ενδιαφέρον: την τεχνητή νοημοσύνη και την ανταγωνιστικότητα. Εκεί ο Έλληνας πρωθυπουργός ανακοίνωσε στόχο-ορόσημο: μέσα στα επόμενα τρία με τέσσερα χρόνια όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι να είναι εξοικειωμένοι με τις βασικές λειτουργίες της ΤΝ, θυμίζοντας παράλληλα ότι από την 1η Ιανουαρίου 2027 η Ελλάδα θα είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που θα απαγορεύει, με νομοθετικές κυρώσεις, την πρόσβαση ανηλίκων κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Για την Ουκρανία, τόνισε πως δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη ειρήνη ή νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφάλειας χωρίς την Ευρώπη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
