Η Άγκυρα προωθεί νομοθετική πρωτοβουλία για τις θαλάσσιες ζώνες της, με το σχέδιο να αναμένεται να κατατεθεί στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση έως το τέλος του 2026. Στο επίκεντρο βρίσκονται το Αιγαίο, οι αμφισβητήσεις κυριαρχίας και οι διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Τουρκία επιχειρεί να δώσει θεσμική και νομοθετική υπόσταση στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», προωθώντας σχέδιο νόμου που αφορά τις θαλάσσιες ζώνες τις οποίες θεωρεί ότι υπάγονται στη δικαιοδοσία της. Η πρωτοβουλία, σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, αναμένεται να διαμορφωθεί τον Νοέμβριο και να κατατεθεί στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση πριν από το τέλος του έτους.
Το σχέδιο συγκεντρώνει το ενδιαφέρον της Αθήνας, καθώς οι πληροφορίες για το περιεχόμενό του αγγίζουν ζητήματα που βρίσκονται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο των ελληνοτουρκικών διαφορών, όπως τα χωρικά ύδατα στο Αιγαίο, οι θαλάσσιες ζώνες και οι τουρκικές αμφισβητήσεις σχετικά με την κυριαρχία νησίδων και βραχονησίδων.
Οι προβλέψεις για τα χωρικά ύδατα
Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, το υπό επεξεργασία νομοσχέδιο προβλέπει τη διατήρηση των τουρκικών χωρικών υδάτων στα 6 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο, ενώ για τη Μαύρη Θάλασσα και τη Μεσόγειο γίνεται αναφορά σε εύρος 12 ναυτικών μιλίων.
Παράλληλα, εξετάζεται η θέσπιση ενιαίων κανόνων για οικονομικές, επιστημονικές και περιβαλλοντικές δραστηριότητες στις θαλάσσιες περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί ότι υπάγονται στη δικαιοδοσία της. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρονται απαιτήσεις αδειοδότησης για συγκεκριμένες εργασίες, μεταξύ των οποίων και δραστηριότητες στον θαλάσσιο βυθό και στο υπέδαφος.
Ωστόσο, οι πληροφορίες αφορούν ένα σχέδιο που βρίσκεται υπό διαμόρφωση και δεν συνιστούν ισχύουσα νομοθεσία.
Οι τουρκικοί ισχυρισμοί για 152 νησιά και νησίδες
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι αναφορές σε νησίδες και βραχονησίδες που η τουρκική πλευρά εντάσσει στις αποκαλούμενες από την ίδια «γκρίζες ζώνες», αμφισβητώντας την ελληνική κυριαρχία.
Κεντρικό πρόσωπο στην προώθηση αυτών των θέσεων είναι ο απόστρατος υποναύαρχος Τζιχάτ Γιαϊτζί, ο οποίος έχει συνδεθεί με τη διαμόρφωση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας». Ο ίδιος υποστηρίζει ότι το δόγμα πρέπει να αποκτήσει σταθερή νομοθετική βάση και επαναφέρει τους ισχυρισμούς της Άγκυρας για 152 ομάδες νησιών και νησίδων, στις οποίες, σύμφωνα με τις δικές του αναφορές, περιλαμβάνονται συνολικά 176 νησιά, νησίδες και βραχονησίδες.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί βασίζονται στην τουρκική ερμηνεία διεθνών συνθηκών και δεν αποτελούν διεθνώς αναγνωρισμένη αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας.
Τουρκικά δημοσιεύματα, καθώς και τοποθετήσεις του στρατιωτικού αναλυτή Κεμάλ Ολτσάρ, συνδέουν τη νομοθετική πρωτοβουλία με την προσπάθεια διαμόρφωσης ενός διαφορετικού πλαισίου για τις επίμαχες περιοχές. Σε ορισμένες αναφορές τίθεται ακόμη και το ενδεχόμενο ύψωσης τουρκικής σημαίας σε βραχονησίδες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει επιβεβαιωμένη κυβερνητική απόφαση προς αυτή την κατεύθυνση.
Στο επίκεντρο και η Ανατολική Μεσόγειος
Η πρωτοβουλία δεν περιορίζεται στο Αιγαίο. Αφορά ευρύτερα τις θαλάσσιες ζώνες που διεκδικεί η Τουρκία, με ιδιαίτερη έμφαση στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) και στην υφαλοκρηπίδα.
Η Άγκυρα επιδιώκει να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο τους κανόνες που διέπουν τις δραστηριότητες στις περιοχές αυτές. Στη σχετική συζήτηση περιλαμβάνονται και θαλάσσιες περιοχές όπου δεν έχει ανακηρυχθεί τουρκική ΑΟΖ, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη διατύπωση των τελικών διατάξεων.
Το περιεχόμενο του νομοσχεδίου, πάντως, δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, ενώ οι λεπτομέρειες που έχουν δημοσιοποιηθεί προέρχονται από τουρκικές αναφορές και εκτιμήσεις.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» ως στρατηγική επιλογή της Άγκυρας
Η «Γαλάζια Πατρίδα» αποτελεί εδώ και χρόνια βασικό στοιχείο της τουρκικής στρατηγικής για τον έλεγχο και την αξιοποίηση θαλάσσιων περιοχών. Η επίσημη ενσωμάτωσή της σε ένα νομοθετικό πλαίσιο θα μπορούσε να προσδώσει μεγαλύτερη θεσμική βαρύτητα στις τουρκικές θέσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι μονομερείς διεκδικήσεις δημιουργούν αυτομάτως δικαιώματα έναντι άλλων κρατών.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των πάγιων διαφορών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Το κρίσιμο σημείο θα είναι το τελικό περιεχόμενο του νομοσχεδίου, καθώς και το κατά πόσο οι διατάξεις του θα επιχειρούν να αποτυπώσουν σε εθνικό δίκαιο τις τουρκικές διεκδικήσεις και αμφισβητήσεις.
Μέχρι την επίσημη κατάθεση και δημοσιοποίηση του σχεδίου, οι αναφορές για τα 152 νησιά και τις πιθανές ρυθμίσεις θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πληροφορίες και ισχυρισμοί που αποδίδονται στην τουρκική πλευρά και όχι ως τετελεσμένα.
