Την ανάγκη να αποφεύγονται κινήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση με την Τουρκία, χωρίς όμως η Ελλάδα να υποχωρεί από τα κυριαρχικά της δικαιώματα, υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, σχολιάζοντας τη νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Ο υπουργός έστειλε μήνυμα ψυχραιμίας, αλλά και αποφασιστικότητας, προειδοποιώντας ότι η πολεμική ρητορική μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη για την περιοχή. Παράλληλα, διαβεβαίωσε πως η Ελλάδα διαθέτει επιχειρησιακά σχέδια και είναι προετοιμασμένη για κάθε πιθανή εξέλιξη.
«Καταρχάς, να επισημάνουμε ότι ανιστόρητοι και πολεμοχαρείς υπάρχουν πολλοί. Οι οποίοι θα βγουν και θα επιχειρήσουν να δημιουργήσουν έναν τόνο εχθροπάθειας και ματαιοδοξίας, η οποία είναι πραγματικά επικίνδυνη για την ασφάλεια και την ευημερία στην περιοχή», ανέφερε.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης διευκρίνισε πως η συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν εντοπίζεται μόνο στην Τουρκία.
«Για να είμαστε δίκαιοι, δεν υπάρχουν μόνο στην Τουρκία. Υπάρχουν και στην Ελλάδα, υπάρχουν και παντού», είπε, επισημαίνοντας πως η υπεύθυνη στάση μιας κυβέρνησης είναι να αποτρέπει την εκδήλωση κρίσεων.
Έτοιμη η Ελλάδα για κάθε ενδεχόμενο
Ο υπουργός Εξωτερικών αναγνώρισε ότι το τελευταίο διάστημα οι σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας έχουν επιβαρυνθεί, αποδίδοντας την ένταση σε περισσότερους από έναν παράγοντες, μεταξύ των οποίων και το διεθνές πλέγμα συμμαχιών της χώρας.
Παρά την αυξημένη ένταση, υπογράμμισε ότι η Αθήνα επιδιώκει την ειρήνη και τη διατήρηση σχέσεων καλής γειτονίας. Σε ερώτηση για το ενδεχόμενο μιας νέας κρίσης, εμφανίστηκε καθησυχαστικός για την κατάσταση στο πεδίο, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι η χώρα βρίσκεται σε διαρκή ετοιμότητα.
«Η αίσθησή μας είναι ότι δεν υπάρχει κίνδυνος επί του πεδίου. Πάντοτε, βεβαίως, αγρυπνούμε. Εμείς έχουμε έτοιμα όλα τα σενάρια για την οποιαδήποτε ένταση, για την οποιαδήποτε αύξηση της πίεσης», ανέφερε και πρόσθεσε: «Προφανώς και είμαστε έτοιμοι να απαντήσουμε στο πεδίο».
«Η πραγματική ισχύς δεν είναι στα λόγια»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο υπουργός στην έννοια της πραγματικής ισχύος, τονίζοντας πως αυτή δεν αποτυπώνεται στην ένταση της ρητορικής, αλλά στη διπλωματική παρουσία, την αμυντική θωράκιση και την οικονομική ανθεκτικότητα.
«Εξάλλου, η πραγματική ισχύς δεν είναι στα λόγια. Η πραγματική ισχύς είναι στη διεύρυνση του διπλωματικού αποτυπώματος, στην αμυντική ανθεκτικότητα, στην ισχυρή οικονομία», είπε χαρακτηριστικά.
«Την τελευταία τριετία η Ελλάδα έχει αναπτύξει όλα αυτά τα πεδία. Αντιλαμβανόμαστε ότι αυτού του τύπου η υπερένταση, που πολλές φορές βλέπουμε από κύκλους από τη γειτονική Τουρκία, οφείλεται και στο γεγονός ότι η Ελλάδα έχει αποκτήσει μια πραγματική ισχύ, μια φωνή η οποία ακούγεται περισσότερο από ποτέ».
Κλείνοντας την αναφορά του στο ζήτημα, σημείωσε: «Όποιος φωνάζει δεν είναι πάντοτε εκείνος ο οποίος είναι ο πιο ισχυρός. Μάλλον ο αδύναμος είναι».
Το δικαίωμα της Ελλάδας για τα 12 ναυτικά μίλια
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και η επέκταση των χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια, με τον Γιώργο Γεραπετρίτη να επαναλαμβάνει ότι πρόκειται για δικαίωμα που απορρέει από το διεθνές δίκαιο.
«Έχουμε πει επανειλημμένως ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια αποτελεί προνόμιο της ελληνικής πολιτείας που απορρέει από το διεθνές δίκαιο της θάλασσας. Ουδέποτε το έχουμε απεμπολήσει», δήλωσε.
Και πρόσθεσε: «Θα το ασκήσει η ελληνική πολιτεία στον χρόνο και με τον τρόπο που κρίνει σκόπιμο. Όπως το πράξαμε για το Ιόνιο και έως το ακρωτήριο Ταίναρο. Έτσι θα γίνει πραγματικότητα και όταν κριθεί από την ελληνική πολιτεία».
Παράλληλα, απέφυγε να προσδιορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
«Δεν μπορώ προφανώς να σας δώσω χρονοδιάγραμμα για το ζήτημα αυτό. Είναι όμως ένα μονομερές δικαίωμα», είπε.
«Δεν φοβηθήκαμε» για θαλάσσια πάρκα και διασύνδεση Ελλάδας Κύπρου
Ο υπουργός Εξωτερικών υπερασπίστηκε παράλληλα τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας με την Άγκυρα, υπογραμμίζοντας ότι ο διάλογος πρέπει να συνεχίζεται ακόμη και όταν οι διμερείς σχέσεις περνούν δύσκολη περίοδο.
«Βεβαίως και υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας. Είναι ακριβώς αυτό το οποίο εγκαταστήσαμε πριν από 3 χρόνια μέσω του δομημένου διαλόγου του ελληνοτουρκικού διαλόγου και της διακήρυξης των Αθηνών», ανέφερε.
Όπως τόνισε, η επικοινωνία μεταξύ των δύο χωρών δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από τις διακυμάνσεις της εκάστοτε συγκυρίας.
«Η δικιά μας πεποίθηση είναι ότι ο διάλογος αυτός θα πρέπει να συνεχιστεί. Νομίζω ότι το να συζητάς με τον γείτονά σου, ιδίως με τον γείτονά σου με τον οποίο έχεις ιστορικές διαφορές, είναι μια αναγκαιότητα».
«Δεν μπορούμε ταυτοχρόνως να ερχόμαστε και να λέμε ότι η Ελλάδα επιδιώκει την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή, και από την άλλη να κλείνουμε την πόρτα», είπε.
«Όσοι θεωρούν ότι με το να κλείνουμε το τραπέζι του διαλόγου, να μην καθόμαστε να συζητήσουμε, κερδίζουμε κάτι, είναι απλά, νομίζω, βαθιά νυχτωμένοι».
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υποστήριξε πως ο διάλογος και η αποτρεπτική ισχύς μπορούν να συνυπάρχουν.
«Ποτέ να μην κλείνεις την πόρτα του διαλόγου. Το να κλείνεις την πόρτα του διαλόγου, ουσιαστικά, αποτελεί μια παρακαταθήκη πολέμου και όχι ειρήνης».
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε σειρά ενεργειών της κυβέρνησης, τονίζοντας:
«Δεν φοβηθήκαμε να κάνουμε το θαλάσσιο χωροταξικό. Δεν φοβηθήκαμε να κάνουμε τα θαλάσσια πάρκα. Δεν φοβηθήκαμε να δημιουργήσουμε δομή δυνάμεων η οποία ενισχύει τα νησιά μας παρά τα όσα λέγονταν. Δεν φοβηθήκαμε να επεκτείνουμε τα χωρικά ύδατα. Δεν φοβηθήκαμε να κάνουμε συμφωνίες οριοθέτησης με γειτονικές χώρες» και συμπλήρωσε: «Σας διαβεβαιώ, λοιπόν, ότι η παρούσα κυβέρνηση δεν διακατέχεται από κανένα φοβικό σύνδρομο».
Για τα θαλάσσια πάρκα και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου ήταν επίσης σαφής:
«Βεβαίως και θα υπάρχουν τα εφαρμοστικά διατάγματα για τα θαλάσσια πάρκα, και βεβαίως θα υπάρξει και η πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου».
Όπως εξήγησε, το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης συνδέεται και με ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της Ελλάδας και θα προχωρήσει σύμφωνα με τον σχεδιασμό της εταιρείας.
Η διεθνής ισχύς της Ελλάδας
Ο υπουργός αναφέρθηκε ακόμη στις διεθνείς σχέσεις της χώρας, με έμφαση στις συνεργασίες με τις χώρες του Κόλπου, την Ινδία, την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ισραήλ.
«Η Ελλάδα, βεβαίως και έχει ερείσματα στη διεθνή σκηνή», ανέφερε, υπογραμμίζοντας όμως πως οι διεθνείς συμμαχίες δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την ίδια την εθνική ισχύ.
«Εκείνο το οποίο πρέπει να φροντίζουμε είναι να δυναμώνουμε τα του οίκου μας, να γινόμαστε διαρκώς πιο ισχυροί, να αποκτούμε αμυντική ανθεκτικότητα», υπογράμμισε.
Στο ίδιο πλαίσιο σημείωσε πως «η άμυνά μας έχει εξοπλιστεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να έχει αποκτήσει μια ισχύ η οποία δεν είναι μόνο πραγματική, έχει να κάνει και με την παράσταση της ισχύος». Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα ανέφερε την ελληνική παρουσία στην Κύπρο και στον Κόλπο, με τη φρεγάτα και τα αναβαθμισμένα F 16, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα λειτουργεί πλέον ως «εξαγωγέας ασφαλείας».
Ξεκαθάρισε επίσης πως οι διεθνείς συνεργασίες της χώρας δεν θα διαμορφώνονται με βάση τις επιθυμίες τρίτων χωρών.
«Το μόνο βέβαιο είναι ότι δεν θα καθορίσουμε τις διεθνείς συμμαχίες με βάση τις επιθυμίες άλλων χωρών. Αυτό ας το ξεχάσουμε», τόνισε και πρόσθεσε: «Η αδράνεια δεν παράγει ισχύ. Η ισχύς παράγεται από τις ισχυρές συμμαχίες, παράγεται από την ισχυρή οικονομία και την ισχυρή άμυνα, και πάνω απ’ όλα παράγεται από μια κυβέρνηση η οποία έχει την αξιοπιστία και την ισχύ να πράττει εκείνα για τα οποία δεσμεύεται».
«Η Ελλάδα θα συνεχίσει τη συνεργασία με το Ισραήλ»
Αναφερόμενος στις σχέσεις Ελλάδας και Ισραήλ, ο υπουργός Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι η Αθήνα θα συνεχίσει την ανάπτυξη της συνεργασίας ανεξάρτητα από τις αντιδράσεις άλλων χωρών.
«Η απάντηση, λοιπόν, είναι σαφής: βεβαίως και η Ελλάδα θα αναπτύξει τη συνεργασία της με το Ισραήλ».
Όπως σημείωσε:
«Έχει αποφέρει σημαντική πρόσθετη αξία ιδίως στα επίπεδα της άμυνας και της τεχνολογίας, όμως την ίδια στιγμή έχει το προνόμιο η Ελλάδα να συνομιλεί με όρους πραγματικά στρατηγικούς, με όλον τον αραβικό κόσμο».
Ενημερωμένη η Ευρωπαϊκή Ένωση για την τουρκική στάση
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης αποκάλυψε ότι η Αθήνα έχει ήδη ενημερώσει τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τα κράτη μέλη για τις τουρκικές θέσεις, ιδιαίτερα μετά την πρόσφατη κλιμάκωση.
«Από την πρώτη στιγμή που διαπιστώσαμε μια σημαντική κλιμάκωση στις θέσεις της Τουρκίας, ενημερώθηκε η Ευρωπαϊκή Ένωση, ενημερώθηκαν όλες οι αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Όπως είπε, είχε ενημερώσει προσωπικά και τους υπουργούς Εξωτερικών των κρατών μελών.
«Είναι προφανές ότι, εφόσον υπάρξει κλιμάκωση η οποία θα διαπιστωθεί, τότε υπάρχουν οι δυνατότητες εκείνες να αναζητηθεί από τους συμμάχους μας και η έμπρακτη αλληλεγγύη».
Παράλληλα, τόνισε τον αμυντικό χαρακτήρα των διεθνών συνεργασιών της Ελλάδας.
«Όλες οι συνεργασίες τις οποίες πράττει η Ελλάδα στο διεθνές προσκήνιο έχουν να κάνουν με αμυντικό χαρακτήρα. Δεν επιβουλεύεται καμία χώρα. Και πάνω απ’ όλα φροντίζει για τη δική μας ισχύ».
«Δεν συζητάμε θέματα κυριαρχίας»
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο υπουργός Εξωτερικών έθεσε ξεκάθαρα τις κόκκινες γραμμές της Αθήνας στον ελληνοτουρκικό διάλογο.
«Η απάντηση είναι κατηγορηματική. Η Ελλάδα θέματα κυριαρχίας της δεν πρόκειται να συζητήσει».
Στην ίδια κατεύθυνση, ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν προτίθεται να συζητήσει ζητήματα που αφορούν τις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες» ή την αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών.
Από την πλευρά του, αναγνώρισε ότι η Τουρκία θα εξακολουθήσει να θέτει τις διεκδικήσεις της, με τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» να βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας.
«Όσο δεν υπάρχει οριοθέτηση, τα ζητήματα αυτά δεν πρόκειται να βγουν από το τραπέζι της Τουρκίας, ούτε περιμέναμε ότι θα βγουν».
Ο υπουργός επανέλαβε ότι η Αθήνα επιδιώκει μια λειτουργική σχέση με την Άγκυρα, χωρίς να θεωρεί ότι η Τουρκία θα εγκαταλείψει τις πάγιες θέσεις της.
Η ελληνική θέση, όπως την παρουσίασε, είναι ότι η επίλυση των διαφορών μπορεί να γίνει μόνο στη βάση του διεθνούς δικαίου.
«Δηλαδή, με συζητήσεις σε σχέση με την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, και εν τέλει αν υπάρχει η οποιαδήποτε διαφοροποίηση πάνω σε αυτό, με παραπομπή σε διεθνή δικαιοδοσία μέσω συνυποσχετικού».
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης περιέγραψε με σαφήνεια και τη διαφορετική προσέγγιση των δύο πλευρών:
«Η Ελλάδα θεωρεί ότι υπάρχει μια και μόνο διαφορά η οποία μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας, ενώ η Τουρκία θεωρεί ότι υπάρχουν και παράπλευρα ζητήματα. Σε αυτό μέση οδός δεν υπάρχει», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Και κατέληξε: «Όσο υπάρχει η εκκρεμότητα της οριοθέτησης, τα γεγονότα αυτά θα υπάρχουν».
